ىستامبۇلدىڭ اتاتۇرىك اتىنداعى حالىقارالىق اۋەجايىندا ورىن العان جارىلىستىڭ سەبەبىن انىقتاۋ ءۇشىن تۇركيا رەسپۋبليكالىق حالىق پارتياسى (CHP)، حالىقتىڭ دەموكراتيالىق پارتياسى (HDP)، ۇلتشىل دەموكراتيالىق پارتيالارىنىڭ (MHP) وسى قايعىلى وقيعانىڭ اق-قاراسىن انىقتاۋعا قاتىستى تالاپتارىن اك پارتيانىڭ كەرى قايتارۋى مەنى قاتتى تاڭقالدىردى...

اك پارتيا سونشاما جازىقسىز جانداردىڭ ءومىرىن جالماپ، قانشاما ادامداردى جارالاعان وسىنداي حايۋاني ارەكەتتىڭ انىقتالۋىن نەگە قالامادى؟ وكىنىشتىسى، اك پارتيا دايش-قا (يشيم - "يراك پەن شامداعى يسلام مەملەكەتى" ۇيىمى، ق ر اۋماعىندا زاڭمەن تىيىم سالىنعان ۇيىم – رەد.) قاتىستى تەكسەرۋلەر مەن زەرتتەۋلەر تالاپتارىن كەرى قايتارۋدان تانباۋدا...  بۇنىڭ سەبەبىن قالاي تۇسىنۋگە بولادى؟ بۇرىندارى حالىقتىق دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ گازيانتەپتەگى وقيعالارعا قاتىستى ءىستىڭ انىق-قانىعىن انىقتاۋ تالابى دا اك پارتيا تاراپىنان قاناعاتتاندىرىلماعان-تىن. سول پارتيا يشيم-گە قاتىستى ءبىرقاتار مالىمەتتەر مەن دالەلدەر دە ۇسىنعان ەدى.

بيلىكتىڭ قىتىعىنا تيگەن سول دالەلدەردى بىرگە وقىپ كورەيىك:

1. تۇركيادا قانشا مارتە تەررورلىق ارەكەتتەر ۇيىمداستىرعان ءيشيم-نىڭ وتكەن جىلى جارىلىس زاتتارى تاركىلەنىپ، گازيانتەپتە جانكەشتىلەر كەۋدەشەلەرىن تىگەتىن اتەلەسى دە اشكەرە بولعان ەدى. دەمەك، يشيم ۇيىمىنىڭ سونداي كەۋدەشەلەرىن سيريادان اكەلمەي، گازيانتەپتە تىگىپ وتىرعانىن بايقاۋعا بولادى. سودان كەيىن ءتۇرلى باسىلىمداردا وسى ۇيىمعا تيەسىلى تىگىن ماشيناسى، ماتا قيىندىلارى، جارىلعىشقا ارنالعان كەۋدەشەلەر، نيترات اممونيا جانە تەمىر مونشاقتاردىڭ سۋرەتتەرى جاريالانعان ەدى.

2. گازيانتەپتە يشيم تەررورلىق ۇيىمىنىڭ «اباقتىلارى» مەن قويمالارىنا جاسالىنعان تەكسەرۋلەر ناتيجەسىندە 120 توننا نيترات اممونيا، 10 جانكەشتى كەۋدەشەسى، 150 مەتر جارىلعىش زات، 60 كەلى تروتيل، 15 كەلى تەمىر مايدا مونشاق، 5 كەلى سومىن، 3 مىڭ 683 ءوق-دارى، 10 پاكەت حيميالىق جارىلعىش، 25 جارىلعىش بومبا، 1 بىتىرالى مىلتىق، 1 جارىلعىش زات دەتوناتورى، 6 كالاشنيك اۆتوماتى، 8 جارىلعىش زاتتار تاركىلەنگەن بولاتىن. بۇلار — يشيم ۇيىمىنىڭ گازيانتەپتەگى ەمىن-ەركىن قيمىلىن، بۇنىڭ قالا حالقى ءۇشىن ۇلكەن ءقاۋىپ وشاعى ەكەندىگىن بىلدىرەتىن انىق دالەلدەر.

3. گەرمانيالىق NDR جانە SWR اقپارات اگەنتتىكتەرىنىڭ حابارلارىنان يشيم تۇتقىنىندا بولعان ايەل مەن بالالاردىڭ ۆيرتۋالدى بايلانىستار ارقىلى ساتىلعانى دا بەلگىلى بولدى. جۋرناليستەر جيناقتاعان WhatsApp جازبالارىنان، قۇجاتتار مەن سۋرەتتەردەن بايقالعانداي، سونداي-اق دەلدالدار مەن كۋاگەرلەردىڭ سوزدەرىنە قاراعاندا، يشيم تۇتقىنىنا اينالعان ايەلدەر مەن بالالار عالامتور ارقىلى «قۇل» رەتىندە ساتىلىمعا شىعارىلعان. ساۋدانىڭ قىزعانى سونشالىق، يشيم قۇلدارى ەڭ كوپ اقشا ۇسىنعاندارعا عانا ساتىلادى ەكەن. قۇل ساتاتىن كەڭسەلەر تاراپىنان ءبىر جىل بويىنا 250 ايەل مەن بالا-شاعا ساتىلعان. الدەبىرەۋدىڭ يشيم تەررورلىق ۇيىمىنا 2،5 ملن.-نان استام اقش دوللارىن جولداپ، ءبىر جاندى ازات ەتكەنى بەلگىلى بولعان. 

4. دايش-تىڭ سيريا مەن يراكتان باسىپ العان مۇناي زاۋىتتارىنىڭ مۇنايلارىن تۇركياداعى دەلدالدارى ارقىلى ساتقاندىقتارى دا ءمالىم. ءيشيم-نىڭ 40-60 باررەلگە تەڭ مۇناي ساۋداسىنا قاتىستى جاعداي بۇرق ەتكەندە، اقش سىرتقى ىستەر ءمينيسترى دجون كەرري 2014 جىلدىڭ 18 قىركۇيەگىندە مۇنايدىڭ تۇركيانىڭ كاركامىش جانە كيليس ماڭىنداعى شەكارالارى ارقىلى ساتىلعانىن مالىمدەگەن بولاتىن. ءيشيم-نىڭ قارجى كوزدەرىنىڭ ءتۇبى كورىنىپ، تاعى دا وسى تەررورلىق ۇيىمنىڭ قارجى دەمەۋشىلەرى تۋرالى اڭگىمەلەر ايتىلا باستاعاندا، تۇركيادان كۇماندانعان تاعى ءبىر مالىمدەمە رەسەي پرەزيدەنتى ۆ.پۋتيننەن كەلگەن ەدى. پۋتين «سيريادا تەرروريستەردىڭ قاداعالاۋىنداعى ايماقتاردان الىنعان مۇناي تۇركياعا ساتىلىپ جاتىر» دەگەن مالىمدەمەسى ارقىلى ۇزاق ۋاقىت بويى تۇركيا مەن يشيم اراسىندا مۇناي ساۋداسىنا قاتىستى پىكىرلەرىن ناقتى دالەلدەرى ارقىلى مالىمدەۋدەن قايتپادى.

5. گازيانتەپتە شەكارا قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدە جاۋاپتى تۇلعالاردىڭ كەيبىر شەندى اسكەرلەرى مەن يشيم تەررورلىق ۇيىمى مۇشەلەرىنىڭ تەلەفونداعى اڭگىمەلەرى ءبىراز اقپارات قۇرالدارىندا جاريالانعان بولاتىن. 22 قىركۇيەكتە تۇركيا شەكاراسى ماڭىندا ءيشيم-نىڭ قارۋلى ەكى مۇشەسى مەن تۇركيا قارۋلى كۇشتەرى اسكەرلەرىنىڭ اڭگىمەلەسىپ تۇرعان (ولاردىڭ وق وتپەيتىن وزگەشە ءبىر شايانعا ۇقساس ماشينادان ءتۇسىپ جاتقاندارى بەينەلەنگەن) سۋرەتتەرى دە جاريالانعان ەدى.

6. گازيانتەپ ماڭىندا يشيم تەررورلىق ۇيىمىنىڭ بەلسەندىلەرىنىڭ سۋرەتتەرى مەن ولاردىڭ ءتۇرلى اۋرۋحانالاردا ەمدەلگەندەرىنە، سان الۋان قورلار قۇرىپ، ۇيىمداسقاندارىنا قاتىستى قۇجاتتار دا بار.

7. وسىنىڭ ءبارى گازيانتەپتىڭ يشيم تەررورلىق ۇيىمىنىڭ ءترانزيتتىڭ كوپىرى ەكەندىگىنىڭ، ولاردىڭ گازيانتەپتى وزدەرىنىڭ ءبىر بولىمشەلەرى رەتىندە قولدانعاندارىنىڭ ايقىن دالەلدەرى. بۇنىڭ سوڭى جاقسىلىقپەن بىتپەس... سونىمەن قاتار، قالاعا يشيم تەررورلىق ۇيىمىنىڭ ءقاۋپىنىڭ كۇشتىلىگىن ويعا ورالتادى...

اك پارتيا وسىنداي جاعدايلاردى زەرتتەپ، زەردەلەۋدىڭ ورنىنا كەرى شارالار قابىلداپ وتىر.

يشيم ۇستى-ۇستىنە جاساعان شابۋىلدارى ارقىلى جۇزدەگەن ادامدارىمىزدى ولتىرگەننەن كەيىن اك پارتيا نەلىكتەن يشيم-گە قاتىستى اقيقاتتاردى زەرتتەۋدەن قاشۋدا؟ بىزگە بۇنى تۇسىندىرەر جان بار ما؟

مەحمەت التايدىڭ www.ozgurdusunce.com سايتىنداعى جازبالارىنان اۋدارعان ن.جامبىل قىزى