بۇل اڭگىمە ەڭلىككە سىرعا سالعان سوڭ باستالىپ وتىر ەمەس پە...

بەيبىت ءوزى اقىرىن ءجۇرىپ، انىق باساتىن جىگىت. جەرىن الىپ، ءۇيىن سالىپ، ماشيناسىن ءمىندى. شىنىن ايتقاندا، قالالىق اكىمشىلىكتە ايىنا ەلۋ-اق مىڭ تەڭگەگە جۇمىس ىستەيدى، ءبىراق جەردى دە، ءۇيدى دە، كولىكتى دە ءوز اقشاسىمەن الدى. ونىڭ قايدان، قالاي كەلگەن اقشا ەكەنىن ايتىپ جاتپاي-اق قويايىن. ول مەنىڭ شارۋام ەمەس. وسىعان دەيىن بەيبىت قىزدارمەن كوڭىل كوتەرمەدى دەۋگە كەلمەس، دەسە دە، قىزقۇمار ەمەس-تى. ول قاتارلاستارىنا قاراعاندا سابىرلى بولدى.

جاعدايىن جاساعاننان كەيىن ۇيدەگىلەر «ۇيلەنسەڭشى» دەپ قويمادى. ايتپەسە، بەيبىتتىڭ وتباسىن قۇراتىنداي سويلەسىپ جۇرگەن قىزى جوق بولاتىن. جەڭگەلەرى تۋىستارىنىڭ، اۋىلداستارىنىڭ قىزدارىن جارنامالاپ، بەيبىتتى كوندىرە المادى. اقىرى ناماز وقيتىن، ۇياڭ، ءارى سۇيكىمدى ەڭلىكتى ۇيىنە ەرتىپ كەلىپ، تانىستىرىپ، جەڭگەلەرىنىڭ اۋزىنا قۇم قۇيدى. ناماز وقيدى دەگەن سوڭ-اق، ەشكىم قارسى كەلمەدى. كەلىستى. اسا ءبىر قۋانباسا دا.

ول ەكەۋى ينتەرنەتپەن ەمەس، دوستار ارقىلى ەمەس، وزدەرى تانىستى. بەيبىتتىڭ دوستارى پاتەردە تۇراتىن. ەسكى كوپقاباتتى ءۇي. ىستىق سۋ جوق. دارەتحانا مەن جۋىناتىن ورىن ءبىر ەتاجدا بىرەۋ. بارىنە ورتاق. باعاسى سول سەبەپتى ارزان. سوندىقتان دا مۇندا كوبىنە ستۋدەنتتەر ورنالاسقان. بەيبىت سول دوستارىنىڭ ۇيىنە قوناق بولىپ بارىپ، قول جۋۋعا شىققان. قول جۋاتىن جەردەن ىشەتىن سۋ الاتىن. قالانىڭ قاق ورتاسىنداعى ءۇي دەمەسەڭ، تۇرۋ مۇمكىن ەمەس-تى. بەيبىت قولىن جۋىپ تۇرعان ساتتە قولىنا شاۋگىم ۇستاعان ۇزىن كويلەكتى ەڭلىك كىرىپ قالىپ، «كەشىرىڭىز»،-دەپ قايتا شىعىپ كەتكەن. بەيبىتتىڭ ساۋداسى ءبىتتى. ەڭلىكتىڭ كوزقاراسىن قايتا-قايتا كوزالدىنا كەلتىرىپ، ويلاي بەردى، ويلاي بەردى، نەگە ەكەنى. سول كۇننەن باستاپ، دوستارىنىڭ ۇيىنە ءجيى قوناققا كەلگىشتەپ، ەڭلىكتى اڭديتىن ادەتكە باستى. ەڭلىك ءوزىنىڭ قۇدايعا قۇل ەكەنىن جاقسى سەزىنە مە، الدە ايەل ادامعا ەركەكتەر سۇقتانباسىن دەگەنى مە، ايتەۋىر، بىردەڭە ءبۇلدىرىپ قويعانداي ۇنەمى باسىن تومەن سالىپ جۇرەتىن جانە بەيبىتكە ونىڭ ءبىر قاراعانى قىمبات ەدى. سونداي-اق، ول ينتەرنەتتە وتىرمايدى. سمارتفونىن ىنىسىنە بەرىپ، ءوزى «پروستوي نوكيا» ۇستاي تۇعىن. ونىڭ كيىمگە تالعامى ناشارلاۋ. ۇزىن قىزىل كويلەگى دە، اق كوفتاسى دا، كۇلگىن كورتەشەسى دە ءوزارا ۇيلەسىمدىلىك تاپپايتىن.

بەس ۋاقىت نامازعا جىعىلادى دەگەنى بولماسا، ءدىني ساۋاتتى دەپ ايتۋعا كەلمەس. رۋكۋع، ساجدەنى قالاي ورىنداۋ كەرەك، سوسىن قانداي سۇرە وقىلۋ قاجەتتىگىن عانا بىلەتىن. ەڭلىك ول ۋاقىتتا جوعارعى وقۋ ورنىنىڭ ءۇشىنشى كۋرسىن ءتامامداپ، جۇمىس ىستەپ جۇرگەن. اتا-اناسىنىڭ ءبىر جاعىنا شىعىپ، پاتەردە تۇرىپ، پيسسەرياعا اسپازشىنىڭ كومەكشىسى بولىپ كىرگەن ەدى.

بەيبىتتى ءبىر كورگەننەن ۇناتتى دەسەك، جالعان بولار، الايدا قايتا-قايتا نومەرىن سۇراپ، پاتەردە بىرگە تۇراتىن قۇربىلارىنان گۇلدەر جىبەرە بەرگەن سوڭ، قيىلىپ ءتۇستى. كەزدەسۋگە كەلىسىمىن بەردى سولاي.

ەڭ العاش كورىسكەندە بەيبىتتىڭ ءسوز اراسىندا بايقاعانى: «اتا-انا ءۇمىتى»، «اكە-شەشەمنىڭ سەنىمى» دەگەن سوزدەردى ەڭلىك ءجيى ايتتى. سوعان قاراعاندا، تۇرمىس قۇرۋعا دايىن دەپ توپشىلادى بەيبىت. ال ەڭلىك اسىقپاي، بابىمەن سويلەيتىن بەيبىتكە سەنۋگە بولاتىنىن ۇقتى. كەلەسى كەزدەسۋگە قارسى بولماعان سەبەبى دە سول.

العاشىندا بەيبىت ول ناماز وقيتىندىقتان ديستانسيا ساقتاپ، تەك حال-احۋالىن سۇراپ قانا حابارلاسىپ، جولىققاندا دا، سونى اڭگىمە قىلىپ قايتاتىن. ويتكەنى ول ەڭلىكتى تىم سالماقتى سانايتىن. سويتسە، ول قاتەلەسكەن ەكەن. ەڭلىك سالماقتى قىز سەكىلدى كورىنگەنىمەن، جان-دۇنيەسى بالا. اڭگىمەشىل... ىزدەيدى. رەنجيدى. رۇقسات سۇرايدى. كۇلەدى. ءوز قولىمەن پيسسا جاساپ اكەلەتىن كەيدە.

-اعامنىڭ بالاسى ماعان قاشان كۇيەۋگە شىعاسىز دەدى عوي،-دەپ، سوعان ءماز بولىپ كۇلىپ... بالا كادىمگى. تەلەفونمەن قايتا-قايتا زۆونداپ، تاماق ىشەيىن دەپ جاتقانىن، ءىشىپ بولعانىن، ۇيقىسى كەلدى مە، جوق پا، سونى سۇراپ، ءتۇننىڭ قايىرلى بولعانىن تىلەپ، ۇيىقتاتىپ... اشىعىن ايتقان دۇرىس شىعار، اراسىندا بەيبىت شارشاپ كەتەتىن وسىنىڭ بارىنەن. جوق، ول جاقسى كورۋىن توقتاتپادى، تەك اڭگىمەدەن جالىعاتىن. سونداي ءبىر كۇنى، جۇمىستان كەش كەلىپ جاتقانى سول ەدى، ەڭلىك: «زۆونداشى»،-دەپ حابارلاما جىبەرگەن سوڭ، كوڭىلىن قيماي تەلەفون سوققان. ەكەۋى تاعى ۇزاق سىرلاسىپ وتىرعان ساتتە، تەلەفوننىڭ بىرلىگى ءبىتتى. دۇكەنگە بارىپ بىرلىك سالۋعا ەرىنىپ، ۇيىقتاعالى جاتىر ەدى، ەڭلىك: «ەدينيسا ءتۇستى مە؟»،-دەپ حابارلاما جازىپتى. ءتۇن. سوعان قاراماستان، جۇگىرىپ بارىپ بەيبىتكە بىرلىك سالىپ كەلگەن ەڭلىكتىڭ بۇل ارەكەتى بەيبىتتى ەسىنەن تاندىرىپ تاستادى.

جينالىستا وتىرىپ، ەڭلىك قوڭىراۋ شالعاندا تۇتقانى كوتەرە الماعان ءبىر كەزدە. ەكى رەت، ءۇش رەت حابارلاستى. المادى. جينالىس بىتكەن سوڭ، قايتا زۆونداپ ەدى، ەڭلىك ەڭكىلدەپ جىلاسىن. «جالىقتىرىپ الدىم با دەپ قورىقتىم»،-دەيدى ءوزى وكسىگىن باسا الماي. ءسابي سەكىلدى.

ەڭلىك ءوزى جۇمىس ىستەگەندىكتەن شىعار، اقشانىڭ ءقادىرىن بىلەتىن. بەيبىت قىدىرتقان سايىن، «جوق، كەرەك ەمەس»، «قويشى»، «قىزىق ەمەس»،-دەپ، تەڭگەنىڭ شاشىلعانىن قالامايتىن.

ءدىندى قۇرمەتتەگىنە مە، الدە ەڭلىكتى پەرىشتە كورگەنى مە، بەيبىت وعان باتپايتىن. ارەڭ، از ۋاقىتقا عانا قۇشاقتاۋعا باتىلى جەتەتىن. قالعانىنىڭ ءبارى ىلتيپاتپەن، ۇلكەن قۇرمەتپەن قۇرىلعان قاتىناس... سىيلاستىقپەن ايتىلاتىن سىر... قامقورلىقپەن قايتالاناتىن تۇرمىستىق سوزدەر... ىڭعايى كەلىپ، قۇشاعىنا العان مەزەتتە ونى قۇشىرلانا يىسكەيتىن. ەڭلىك ءاتىر سەپپەيتىن، ءبىراق اپەلسين سابىنىنىڭ ءتاتتى ءيىسى اڭقىپ تۇرۋشى ەدى. بەيبىتتىڭ قۇشتارلىعى ويانىپ ۇلگەرگەنشە، ەڭلىك ونىڭ قۇشاعىنان سىتىلىپ شىعاتىن.

بەيبىت كولىكتىڭ «سكوروستتىن» اۋىستىرار ساتتە قولى ەڭلىكتىڭ سانىنا ءتيىپ كەتسە، جۇرەگى دۇرسىلدەپ قويا بەرەتىن. ايتار ويىنان شاتاسىپ، ماڭدايى تەرلەپ شىعا كەلۋشى ەدى.

«ءۇي بولۋعا دايىنسىڭ با؟»،-دەگەن بەيبىتتىڭ ۇسىنىسىنان سوڭ، ەڭلىك تاعى وزگەردى. ونىڭ قامىن ەكى ەسە ويلاۋعا كوشتى. قارنى اش پا، توق پا، ۇيقىسى قاندى ما، جوق پا، كوڭىل-كۇيى قالاي، كيىمى جۋىلعان با، كىر مە، بارىنە ءمان بەرە باستادى. ساباعىنان ەرتە كەلسە، بەيبىتكە تاماق دايىنداپ، ونى وزىمەن الىپ كەتە الاتىنداي ىدىسقا رەتتەپ سالىپ... بەيبىتتىڭ كوك جەيدەسى وڭا باستاعانىن كورىپ، ستيپەندياسى تۇسە سالا جەيدە ساتىپ اكەلىپ...

ەلۋ مىڭ ايلىقپەن ەكى جىلدا جەر الىپ، ءۇي سالىپ، كولىك مىنگەن بەيبىتتىڭ باسى ىستەيتىنى راس قوي. ويلاندى ول. نەنىڭ نەمەسە كىمنىڭ اسەرىنەن ناماز وقۋدى باستاعانى جايلى. بىرگە تۇراتىن، بىرگە وقيتىن قۇربىلارىن كوردى. دىنگە جاقىن بولماق تۇگىلى، اراسىندا «بل*»،-دەپ، اۋزىنا يە بولا الماعاندار دا بولدى. «جاقىن بىرەۋى قازا تاپتى ما ەكەن؟»،-دەپ ويلاپ ەدى، وتباسى تۇگەل ەكەن. «اكە-شەشەسى نامازحان شىعار»،-دەگەن جورامالى دا جوققا شىقتى. اتا-اناسى كەڭەستىك وداقتىڭ تاربيەسىندەگى جاقسى ىشەتىن، اقكوڭىل كىسىلەر. وقىعان، ساۋاتتى وتباسى، دەگەنمەن ءدىنشىل ەمەس. بەيبىت سونىڭ جاۋابىن تابا المادى. ول ءوزى مۇسىلمان، كۇماندانباڭىز. دىنگە دەگەن ەشقانداي الالىعى جوق. ءبىراق ەڭلىكتىڭ نەندەي سەبەپپەن نامازعا جىعىلعانى وعان قىزىق.

ەڭلىككە سىرعا سالىپ، ۇزاتۋ تويدىڭ كۇنىن بەلگىلەپ، قۇدالار تويلاپ قايتقان. ەكى كۇن وتكەن سوڭ، ەكەۋى قالادا قىدىرىپ، ۋاقىت تۇنگى ون بىرگە جاقىنداعاندا، ەڭلىك جاتاقحانانىڭ جابىلاتىنىن ايتتى. بەيبىت ارتىق ءسوزى جوق جىگىت ەمەس پە؟! اپاردى. قوشتاستى. ەڭلىك تۇسپەدى. تەرەڭ دەم الادى، نەگە ەكەنى. ءاپپاق-اپپاق ساۋساقتارىنان ءدىرىل بايقالادى. قوبالجىپ وتىر.

-نە بولدى؟

-مەن ساعان بىردەڭە ايتۋىم كەرەك.

ء-يا؟..

-باسىندا ايتۋىم كەرەك ەدى. مەن كىنالىمىن. كەشىر.

-جوندەپ، اشىپ ايتشى.

ء-بىز قوسىلا المايمىز.

-نەگە؟

-مەن ساعان لايىق ەمەسپىن.

-قايداعى-جوقتى ايتپاشى.

-سەن بىلمەيسىڭ،-دەدى دە، كوزىنەن ىستىق جاس اتقىپ شىقتى. سونىمەن قوسا، بەيبىتتىڭ دە جۇرەگى الىپ-ۇشىپ كەتتى. –سەن جاقسى جىگىتسىڭ! مەنەن دە جاقسى، تازا قىزدى كەزدەستىرەسىڭ. مەن ساعان لايىق ەمەسپىن. –ەڭلىك كوزىنەن مولتىلدەپ تامعان جاستى قولىمەن سۇرپەدى. قىزىل كويلەگىنىڭ الدىنا ءمولت-مولت اعىپ جاتتى. –باسىندا-اق ايتار ەدىم، سەنى قيمادىم، كەشىر،-دەدى دە، كولىكتەن ءتۇسىپ، باسىن تومەن باسقان كۇيى جاتاقحاناعا جۇگىرىپ كەتتى.

بەيبىتتى قانشا سالماقتى جىگىت دەگەنمەن ونىڭ جانى ءدۇر سىلكىندى. وسىعان دەيىن ىزدەگەن جۇمباعىنىڭ جاۋابى مۇنداي بولارىن ول، ارينە، كۇتپەدى. ايتسە دە ول بىردەڭەنى سەزەتىن... باسىن بەكەر تومەن سالىپ جۇرمەيدى ادام... ادام – پەرىشتە ەمەس ەكەنى اقيقات قوي، الايدا كۇناسىن سەزىنىپ، قۇدايىنان كەشىرىم ىزدەگەن ىزگى جۇرەگى بار اسىل قىزدى بۇلاي قويا بەرەتىندەي بەيبىت اقىماق بولماسا كەرەك.

ءبىر شەتىنەن وزىنەن جيىركەنىپ، ەكىنشىدەن بەيبىتتى قيماي جانى قىسىلىپ، ۇزىن قىزىل كويلەگىمەن جەر-كوككە سىيماي كەتىپ بارا جاتقان ەڭلىكتى ول قۇشاقتاي الدى. ءبارىن ءبىلىپ، ءبارىن كەشەتىن بەيبىتتىڭ كەڭ قۇشاعىندا ول وكىنىپ-قۋانىپ ەڭكىلدەپ جىلاي بەردى، جىلاي بەردى. ەڭلىكتىڭ اق كوفتاسىنىڭ ىشىنەن اپەلسين اڭقىعان يسىنە ماس بولىپ ول تۇردى.

-مەن سەنىڭ قاسىڭدامىن!-دەپ ايتىپتى بەيبىت. سونى ايتپاي-اق قويسا دا، تۇسىنىكتى عوي. ەندى ءوزى ايتتىم دەيدى، سوسىن جازدىم، ايىپ ەتپەسسىز.

الىشەر راحات