ديانامەن 20 جىلدان كەيىن كەزدەسىپ تۇرمىن. 20 جىل بۇرىن ول قازاقستاننان كەتكەن. ەۋروپاعا تۇرمىسقا شىققان. ديانانىڭ اتا-اناسى قازاق بولعانمەن، وتباسى قازاقستان تاۋەلسىزدىك العان كەزدىڭ وزىندە قازاق ءتىلىن دە، قازاقتىڭ ءوزىن دە مەنسىنبەيتىن. ولاردىڭ ءوز ۇلتىن مەنسىنبەيتىنىن ديانانىڭ اۋلادا ويناپ جۇرگەن ىنىسىنەن بايقايتىنبىز. تىلەۋ اۋلاداعى قازاق بالالارىمەن ەسەپپەن ارالاساتىن. ياعني، كىمنىڭ ويىنشىعى بار، سونىمەن عانا وينايتىن. ءبىراق ويىنى ۇزاققا سوزىلمايتىن. بەس-ون مينۋتتىڭ ىشىندە الگى بالانىڭ زاتىن سىندىرادى نەمەسە قۇرىلىس ءجۇرىپ جاتقان اۋماققا لاقتىرىپ جىبەرەدى. قىزعانىشتان بولار بالكىم. ونىمەن قويماي، الگى بالانى پايدالانىپ الىپ، «مامبەت» دەپ مازاقتايتىن. تىلەۋ  بۇل ءسوزدى شەت ەلدىك اۆتوكولىگى بار ءۇيدىڭ بالالارىنا قاتىستى ايتپايتىن. ماشينەسى جوق قازاق بالاسىنىڭ ءبارى ول ءۇشىن «مامبەت». ال ورىس، ۋكراين، ۇيعىر، ت.ب. ۇلتتىڭ بالالارىنا  قورلايتىن ءسوز ايتپايدى. قازاق ەلىن، ءتىلىن (تاريحىن ايتپاعاندا) مەنسىنبەيتىن، قور سانايتىن وتباسىندا ءوسىپ جاتقانى سودان بىلىنەدى.

اپكەسى ديانا ول كەزدە ستۋدەنت ەدى. اققۇبا، ادەمىشە كەلگەن، ءوزى ءىنىسى سياقتى ەمەس، سىپايى. ءبىراق تابيعاتى قانشا نازىك بولسا دا وتباسىندا ءتۇزۋ تاربيە الماسا ءبارى بەكەر ەكەن. سول ديانا ءبىر كۇنى جوعالىپ كەتتى. بۇرىن ۋنيۆەرسيتەتتەن قايتىپ كەلە جاتقانىن ويناپ جۇرگەن بالالار كورەتىنبىز. قايدا كەتكەنىن بىلمەي قالدىق. بۇل وتباسى جالپى ەشكىممەن ارالاسپايدى. ءتىپتى وتاعاسىنىڭ وڭتۇستىكتەن كەلگەن تۋىستارى كەلگەندە ديانانىڭ اناسى كىرگىزبەي، سىرتتان كەتكەنىن كورگەنبىز. ءسويتىپ ديانانىڭ قايدا كەتكەنىن باسقالار بىلمەي قالدى.

سونىمەن 20 جىل وتكەندە ديانانى كوردىم. قاسىندا بەس-التى جاسار قىزى مەن ءبىر جاسقا تولماعان ۇلى بار. ەسىمدەرى ەۋروپاشا. تام-تۇم اڭگىمە ايتتى. شەشىلىپ سويلەمەدى. ەۋروپانىڭ قاق ورتاسىنداعى ءبىر ەلگە تۇرمىسقا شىعىپتى. سودان كەلگەنى وسى. اناسى ەشكىمگە سىر بىلدىرمەيتىن، وزىنەن وزگەنىڭ ءبارىن جاۋ كورەتىن كىسى ەدى، سونىڭ ىقپالى سەزىلەدى. ديانانىڭ قىزى ورىسشا قاقساپ تۇر. ءوزى ۇلىنا ورىس تىلىندە بىردەڭەلەردى ايتىپ قويادى. قازاقشا تۇسىنسە دە سويلەمەيدى. قازاقشا سۇراعىڭا ورىسشا جاۋاپ بەرەدى. الەمدەگى كەڭ تاراعان ءتىلدىڭ ءبىرى بولعان سوڭ بالالارىن ورىس تىلىمەن اۋىزداندىرىپتى.

«كۇيەۋىڭىز بالالارمەن قاي تىلدە سويلەسەدى؟» دەپ سۇرادىم. «ءارتۇرلى تىلدە» دەپ جاۋاپ بەردى ول. «نەمىس، اعىلشىن، فرانسۋز...» قازاق تىلىندە ەمەس ارينە. «قازاقستانعا نە ءۇشىن كەلدىڭىز؟» دەپ سۇراماق بولعانىمدا «ديانا!» دەپ، اناسى شاقىرىپ الدى. قىزىنىڭ قازاقتارمەن سويلەسكەنىن جاقتىرماي قالدى-اۋ، شاماسى.

ءيا، قازاققا قارسى وتباسىندا ءتۋىپ-وسىپ، ەۋروپاعا تيگەن قىز قازاق ءتىلىن ءقايتسىن؟!

دانا قامشىبەك