قازۇۋ اگروبيوستانسياسى: باسىمدىقتار مەن جاڭاشىلدىقتار

/uploads/thumbnail/20170709050812151_small.jpg

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ ءوز جولداۋلارىندا الەمدى، ونىڭ ىشىندە قازاق ەلىن شارپىعان جاھاندىق ەكونوميكالىق داعدارىس جاعدايىنداعى مەملەكەتتىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن ىشكى تۇراقتىلىعى جانە الەۋمەتتىڭ ءال-اۋقاتىن قالىپتى دەڭگەيدە ۇستاۋ قاجەتتىلىگىن باستى نازاردا ۇستاۋمەن قاتار، وسى داعدارىستىڭ سالدارلارىن جەڭۋدىڭ ءتۇرلى جولدارىن ۇسىنىپ كەلەدى.

وسى ماسەلە تۋراسىندا مەملەكەت باسشىسى: «اگروونەركاسىپتىك كەشەن تۋرالى ايرىقشا ايتقىم كەلەدى، ونىڭ دامۋى ارقاسىندا ءبىز ءبىر مەزگىلدە ەلىمىز ءۇشىن اسا ماڭىزدى ەكى مىندەتتى – ازىق-تۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدى جانە ەكسپورتتى ءارتاراپتاندىرۋدى شەشەمىز» دەپ اتاپ ءوتتى. راسىندا دا كەز-كەلگەن ەلدىڭ دامۋى ءوزىنىڭ تۇرعىندارىن ازىق-تۇلىكپەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىنە تىكەلەي بايلانىستى. بۇگىندە مەملەكەتىمىزدە يندۋستريالدى-يننوۆاسيالىق جوبالار قارقىندى ىسكە اسىرىلۋدا.

مەملەكەت ەكونوميكاسىنىڭ وزەگى سانالاتىن اگرارلىق سالا الدىندا تۇرعان مىندەتتەر مەن مەجەلەر دە اۋقىمدى ەكەندىگى راس. بۇل تۇرعىدا قازاقستانداعى ازىق-تۇلىك قاۋىپسىزدىگى مەن ونى شەشۋدەگى جانە اتالعان سالاداعى يننوۆاسيالىق ىلكىمدى ىستەردى ىسكە اسىرۋداعى اگروونەركاسىپ كەشەندەرى جانە ورتالىقتارىنىڭ مۇمكىندىگى مەن باسىمدىقتارى ايتارلىقتاي ەكەندىگى جاسىرىن ەمەس. وسى رەتتە ايتا كەتەيىك، ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى، ق ر ۇعا اكادەميگى، تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور عالىمقايىر مۇتانوۆ: «جاڭا يندۋستريالدى-يننوۆاسيالىق دامۋ باعدارلاماسىنىڭ بەسجىلدىعىندا قازاقستاندىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ الدىندا مودەرنيزاسيا بويىنشا اۋقىمدى مىندەتتەر تۇر.

قازىرگى كۇندە ۋنيۆەرسيتەتتەر عىلىم مەن يننوۆاسياعا باسىمدىق بەرۋى قاجەت» دەگەن-تىن. ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ اگروبيوستانسياسىندا اۋىلشارۋاشىلىق سالاسىنداعى عىلىمي-يننوۆاسيالىق جۇمىستار مەن ستۋدەنتتەر پراكتيكاسى جۇرگىزىلەدى. بۇل تۇرعىدا اۋماعى 10 گەكتاردى قۇرايتىن عىلىمي-وندىرىستىك ورتالىقتا اگروبيوەكولوگيالىق زەرتحانا، تابيعي گازبەن قامتاماسىز ەتىلگەن ستانسيا، اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن ساقتاۋ قويماسى مەن تەحنيكالارى جانە شەبەرحانا جۇمىس ىستەيدى. سونىمەن قاتار كەشەندە اۆتوتۇراق پەن وقۋ-تاجىريبەلىك كورپۋسى جانە 50 ورىندىق جاتاقحانا ورنالاسقان. الداعى ۋاقىتتا كەشەندە بيولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور بولاتحان زاياداننىڭ باستاماسىمەن الگوبيوتەحنولوگيا زەرتحاناسىن ۇيىمداستىرۋ كوزدەلۋدە. ايتا كەتەيىك، اتالعان لابوروتوريادا  ميكروبالدىرلاردىڭ كوپتىك بيوماسساسىن الىپ، ونى ءوندىرىس سالاسىنا اتاپ ايتقاندا، كوسمەتيكالىق جانە نان ونىمدەرىندە، كولىك قۇرالدارىندا، بيوديزەل، بيوەتونول، بيولوگيالىق بەلسەندى دارۋمەندەردە جانە وسىمدىكتەردىڭ مول ءتۇسىم بەرۋىندە فيتوگورمون رەتىندە قولدانىلادى.

اگروبيوستانسيادا وقۋ-يننوۆاسيالىق باعىتتا قازۇۋ-دىڭ بيولوگيا جانە بيوتەحنولوگيا، گەوگرافيا جانە تابيعاتتى پايدالانۋ، حيميا جانە حيميالىق تەحنولوگيا مەن فيزيكا-تەحنيكالىق فاكۋلتەتتەرى جانە عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى قىزمەت اتقارادى.

بيىل العاش رەت اگروبيوستانسيا اۋماعىندا 4 گەكتارعا جۋىق القاپتا بيدايدىڭ ەرەكشە سۇرىپى، 3 گەكتاردان استام جەرگە تاعامدىق جانە ساندىك اسقاباق، قاۋىن، قاربىز، كارتوپ، ءسابىز، پياز، قانت قىزىلشاسى، قىزاناق، قيار، بولگار بۇرىشى، قىرىققابات، جۇگەرى، اسكوك جانە سىپىرعى (سورگو) وسىرىلۋدە. سونداي-اق سۋلاندىرۋ جۇيەسى مەن اگروتەحنيكالىق ءىس-شارالارى تۇراقتى تۇردە جۇرگىزۋ قولعا الىندى. بولاشاقتا بيولوگيا جانە بيوتەحنولوگيا فاكۋلتەتىنىڭ «بالىق شارۋاشىلىعى جانە ونەركاسىپتىك بالىق اۋلاۋ» ماماندىعىندا وقيتىن ستۋدەنتتەرى مەن ماگيسترانتتارى تاجىريبەسىن كەڭىنەن جۇرگىزۋ ماقساتىندا فورەل شارۋاشىلىعى، اكۆاپونيكا جانە اكۆاريۋمدار ۇيىمداستىرۋ جوسپارلانۋدا.

ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ قاراشاڭىراعى ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ ارقىلى بۇگىندە الماتى وبلىسى كولەمىندە كوپتەگەن يننوۆاسيالىق جوبالار ىسكە اسىرىلۋدا. تىڭ يدەيالاردى كەلەشەكتە ۋنيۆەرسيتەت ارقىلى رەسپۋبليكا كولەمىندە تاراتۋ جوسپاردا بار ەكەندىگىن اتاپ وتكەن ءلازىم. بۇل ورايدا، ەلىمىزدەگى بىردەن-بىر عىلىمي-وندىرىستىك ورتالىق رەتىندە اگروبيوستانسيانىڭ وزىندىك سۇبەلى ۇلەس قوسارىنا سەنىمىمىز كامىل.

قۇتتىمۇرات تاعايەۆ،

قازۇۋ اگروبيوستانسياسىنىڭ جەتەكشىسى

قاتىستى ماقالالار