تاريحي دەرەكتەردە ءحىى عاسىردا ارحيپەلاگقا تەڭىز ارقىلى جەتكەن جاۋ كەمەسىن تايفۋن سۋعا باتىرادى. جاپون ەلىن ساقتاپ قالعان دۇلەي تەڭىز داۋىلىن كاميكادزە (قۇدايدىڭ جىبەرگەن جەلى) دەپ اتاعان. جاۋگەرشىلىك زاماندا وتان ءۇشىن جانىن قياتىن ازاماتتاردىڭ جاساعىن كاميكادزە دەپ اتاعان. ءىى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس كەزىندە وكيناۆانى امەريكا اسكەرىنەن ازات ەتۋگە كاميكادزە ارالاستى. 1944 جىلى ادميرال ونيشي تاكيدزيروۋ فيلليپيندە كاميكادزەنى جاساقتادى. «ادام قايىق» جاۋ كەمەسىنە قارسى باعىتتالسا، «ادام مينا» سۋ استى ارقىلى ارەكەت ەتتى. سوعىس كەزىندە جاپونيا قارۋلى كۇشتەرىندە كاميكادزە وتريادتارى بولدى. تىنىق مۇحيتتاعى سوعىستا امەريكا اسكەرىنىڭ 80 پايىزىن كاميكادزە جويعان. قاقتىعىستىڭ سان تۇرىنە توتەپ بەرەتىن امەريكا اسكەرى كاميكادزەمەن كۇرەسۋگە دايىن ەمەس ەدى. كاميكادزە وتريادتارىنىڭ ماقساتى وتان ءۇشىن، جاپون ەلى ءۇشىن جان بەرۋ بولدى. بۇل ۇعىم بۋشيدو سامۋراي ەرلىك جولىنىڭ قاعيدالارىنان تۋعان. كاميكادزەگە بەل بۋعاندار بۋشيدو ەرەجەلەرىنە باعىنادى. ءىى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس كەزىندە كاميكادزە جاساقتارىنىڭ قاسيەتتى قۇرالى سامۋراي قىلىشى بولعان. كاميكادزە جىگىتتەرى ەجەلگى سامۋرايلار سياقتى باستارىنا اق كەزدەمە بايلايتىن. بۇل ار جولىندا تۋعان جەر ءۇشىن كۇرەسۋگە دەگەن ۇمتىلىستى بەينەلەيدى.
سامۋرايلار ءۇشىن سەپپۋكۋ (قارنىن جارۋ) ءوزىنىڭ ەرلىك جولىنان تايعانىن بىلگەندە قولداناتىن ءادىس بولعان. سەپپۋكۋگە ەرىكتى تۇردە بارعان. تاريحتا سەپپۋكۋ جاساعان اتاقتىلاردىڭ قاتارىندا جازۋشى يۋكيو ميشيما دا بار. ول 1970 جىلى اسكەري توڭكەرىس جوسپارى جۇزەگە اسپاعان سوڭ، سامۋرايلىق ادىسپەن قىلىشىنا قول سوزدى.
جاپونيادا قۇقىق قورعاۋشىلار اتا-بابادان جەتكەن ەرلىك داستۇرلەرىن ۇمىتپايدى. كونە زاماننىڭ «بۋكەشيوحاتتو» (اسكەري ىستەر زاڭى)، «بۋدو شيوشينشيۋ» (اسكەري ونەر نەگىزدەرى) سياقتى ەڭبەكتەر جاپونياداعى قۇقىقتانۋدىڭ باستاۋلارى بولىپ تابىلادى. داڭقتى سامۋراي ياماموتو سۋنەتومونىڭ «حاگاكۋرە» دەگەن ەڭبەگى دە ەجەلگى ەرلىك ءداستۇر، وتان قورعاۋداعى ۇستانىمدار جايلى مول ماعلۇمات بەرەتىن دۇنيە.
بۇگىندە ورتالىقتاندىرىلعان جاپون پوليسياسى توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنىڭ قىزمەتىمەن دە اينالىسادى. ال ۇلتتىق پوليسيا اگەنتتىگى پوليسەيلەردىڭ جۇمىسىن باقىلايتىن مەملەكەتتىك قوعامدىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ ماڭىزدى ورگانى بولىپ تابىلادى. اگەنتتىككە جاپونيا پوليسيا اكادەمياسى مەن پوليسيا عىلىمي ينستيتۋتى قارايدى.
بۇگىندە جاپونيا قىلمىستى اشۋدىڭ ەڭ جوعارى دەڭگەيىمەن جانە قىلمىس سانىنىڭ ازدىعىمەن بەلگىلى. جاپونيا پوليسياسى وتە ءتيىمدى جانە جەتىلگەن قۇرىلىمداعى جۇيە. دۇنيەجۇزى بويىنشا اۋىر قىلمىستىڭ ءىزىن سۋىتپاي اشۋدان جاپونيا ءبىرىنشى ورىندا تۇر. حالىقارالىق ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، جوعارى دەڭگەيدەگى جۇيەلىلىكپەن بىرگە جاپون ساناسىنداعى ار-ۇجدان قاعيدالارىنىڭ بەرىك ساقتالۋى قىلمىستىڭ از بولۋىنا باستى نەگىز بولىپ وتىر. تىرىگە قيانات جاساماۋ، قاناعاتشىل بولۋ، بوتەننىڭ مۇلكىنە قول سۇقپاۋ، ت.ب. تاربيە نورمالارى قوعام ومىرىنەن كورىنىس تاپقان.
شارافات جىلقىبايەۆا
جاپونتانۋشى