اققۋ مويىن، قىپشا بەل، اققۇبا ءجۇز دەسە كوز الدىڭىزعا نەندەي سۇلۋلار ەلەستەر ەدى؟ سۇلۋ دەسە سۇلۋ، ءا؟! ەندەشە قيالىڭىزدىڭ كۇل-تالقانىن شىعارايىق. ءسىز تاپ وسى سۇلۋلىق جولىندا ادام سەنگىسىز قۇرباندىققا بارعان ەسسىزدەر جايلى نە بىلەسىز؟ ءساتسىز وتكەن پلاستيكالىق وتالار ما؟ جوق ا! اڭگىمە ودان دا ەرتەرەك داۋىردەن ءوربيدى...

قىپشا بەلىن قىناعان قىلىقتىلار

كورسەتتىڭ بەلدى قاتتى قىسىپ تاستاۋى سىرت كوزگە ادەمى كورىنەتىن شىعار. ءبىراق ونىڭ ءىش قۇرىلىسىنىڭ زاقىمدانۋى ەشكىمدى، ءتىپتى سول ارۋلاردىڭ ءوزىن دە الاڭداتپاعان كورىنەدى. سالدارىندا قابىرعالارى قايىسىپ، ىشەكتەرى جابىسىپ، جاتىر، باۋىر مەن بۇيرەگى سىعىمدالىپ، ەزىلىپ، سوڭى ەرتە كەلگەن ولىممەنەن اياقتالادى.

راديواكتيۆتى جاقپا مايلار

1930 جىلدار فرانسيادا وسى ءبىر قۇرامىندا حلور تورى مەن بروم بار راديواكتيۆتى جاقپا مايلار ارۋلاردىڭ نازارىن وزىنە ەرىكسىز اۋداردى. جارناماسى دا جەر سىلكىندىرەردەي-اق: «بەت تەرىسىن تەگىستەيدى، قارا داقتار مەن بەزەۋلەردەن تازارتادى، تەرىنى ىلعالداندىرادى، قىزارۋدى باسادى جانە اجىمنەن قۇتىلۋعا كومەكتەسەدى». راسىمەن دە سولاي ەدى. ارۋلاردىڭ بۇل كرەمگە دەگەن ماحابباتى تەك جاق سۇيەكتەرىنە زاقىم كەلە باستاعاندا عانا توقتادى.

قورعاسىن وپا

1700-جىلدارى سۇلۋلار بەت تەرىسىنىڭ رەڭىنە وتە كوڭىل ءبولدى. ولاردىڭ اراسىندا بەتىندە بەزەۋ، جارانىڭ ورىنى قالعانداردان ۇزاق ءومىر سۇرگەندەرى ساۋساقپەن سانارلىق. باستى سەبەپ سول ۋاقىتتاردا پايدا بولعان قورعاسىندى وپالار بولاتىن. ول بەت تەرىسىنە قونىمدى ءارى قولجەتىمدى بولدى. دەگەنىمەن ونى پايدالانعان ۋاقىتتا قورعاسىن ۋىمەن تىنىستاعان ارۋلار قارتايىپ ۇلگەرمەستەن سول ءبىر سۇلۋ قالپىندا جەر قوينىنا تاپسىرىلاتىن.

كۇشالانىڭ كۇشى

ءحىح عاسىردىڭ بەل ورتاسىندا سۇلۋلىققا تاعى ءبىر قادام جاقىنداۋ ءۇشىن كۇشالا ءىشۋ دە سانگە اينالعان بولاتىن. كوزىندە وت ويناپ، ءوڭى اققۇبالانىپ، دەنە سىمباتىن ساقتاۋ ءۇشىن تولىپ جاتقان قاۋىپسىزدىك شارالارىن ساقتاي وتىرىپ كۇلىمكوزدەر كۇشالانى(مىشياك) دا ءىشتى. ءبىراق بۇل دا ءبىر ەسىرتكى. ءبىر ءىشىپ باستاعان سوڭ ءومىر بويى قويا المايسىڭ. ارينە، ءومىرىڭ ۇزاققا سوزىلسا. ءبىراق اڭگىمە سۇلۋلىق جايلى بولعاندا كۇشالا ءىشۋ دەگەن قيىن بولىپ پا؟

بەللادونا

«بەللادونا» اتاۋى «سۇلۋ ايەل» ماعىناسىن اشادى. بۇل دا از ۋاقىتقا بولسىن سۇلۋلاردىڭ سۇيىكتى وسىمدىگىنە اينالعان. سەبەبى جەمىسىنىڭ شىرىنىن تامىزعاندا ادام كوزىن ەرەكشە جايناتىپ، قاراشىعىن ۇلكەيتىپ كورسەتەتىن. تەك بۇنىڭ وتەمىنە ەسكە ساقتاۋ قابىلەتىنەن ايىرىلىپ وتىرعان.

«اياعى كىشى سۇيگەنىن كيەدى، اياعى ۇلكەن تيگەنىن كيەدى»

بۇل سوزبەن تۋرا وسى جەردە كەلىسپەي قويا تۇرۋىڭىزعا ابدەن بولادى. سەبەپتى كونە جۇڭگو «لوتوس اياقتارى» اڭگىمەلەيدى. كىشكەنتاي كۇنىنەن پياقتارىن وراپ – ماتاپ قويعاندىقتان اياق دۇرىس وسپەي، ءوز قالپىن جوعالتسا دا كىشكەنتاي ولشەمىندە قالىپ قويادى. ال كونە قىتايدا اياعى كىشكەنتاي قىزدار ەڭ سۇلۋ بولعان. ءبىراق بۇل كۇندەرى قىتايدان ونداي سۇلۋلاردى تابۋ قيىننىڭ قيىنى.

اققۋ مويىندى ارۋلار

بۇنداي اققۋ مويىندار تەك قانا ءبىر جەردە، ميانماداعى Kayan تايپاسىندا عانا بار. قىز بالا بەس جاسقا تولا سالىسىمەن موينىنا التى قاتار شەڭبەر تاعىلادى. جىل وتكەن سايىن شەڭبەر ۇستىنە شەڭبەر قوسىپ، ۋاقىت وتكەن سايىن مويىنىن ۇزارتۋعا تىرىسادى. بۇل ولاردىڭ سۇلۋ كورىنىپ، تۇرمىسقا ءساتتى شىعۋىنا سەبەپ بولماق.

سالپىەرىن سۇلۋلار

جاڭاعى اققۋ مويىن ارۋلاردان دا وتكەن سۇلۋلىقتى كوردىڭىز بە؟ كورمەسەڭىز كورسەتەيىك. افريكانىڭ كەزەكتى تاعى سۇلۋلىعى مۋرسي مەن سۋري تايپالارىندا ساقتالعان. قىز بالا التىعا تولعاندا ونىڭ استىڭعى ەرنىن يەك تەرىسىنەن اجىراتىپ ەكى ەزۋىنە دەيىن ءتىلىپ تاستايدى. جارانىڭ اۋزى بىتە سالا جىرىقتىڭ ولشەمىن ۇلكەيتى تۇسەدى. ازداعان ۋاقىتتان سوڭ سول ورىنعا وسىنداي تارەلكەلەردى سالىپ قويادى. جىل سايىن ونىڭ دا كولەمىن بارىنشا ۇلكەيتىپ، تۇرمىسقا شىققانشا تاعىپ جۇرەدى. بۇل قىزداردىڭ ەرنىنە قانشالىقتى ۇلكەن تارەلكە سياتىن بولسا، سونشالىقتى سۇلۋ بولماق. تالعامعا تالاس جوق دەگەن وسى شىعار!

ىشەكتەگى ىشكىش تۇرعىن

كوپتەگەن ءسان الەمىنىڭ ەڭبەكسىز سىمباتىن ساقتاۋعا تالپىنعان سۇلۋلارى ادام جاعاسىن ۇستاتاتىن قادامعا بارا العان ەكەن. ول ءۇشىن ءوز ىشەگىنە پارازيت جىپشە قۇرتتىڭ جۇمىرتقاسىن جىبەرىپ، ىشەكتە قولدان قۇرت وسىرگەن. ناتيجەسىندە ىشكەن تاعامنىڭ بۇكىل قۇنارى ادام اعزاسىنا ەمەس، قۇرتتى وسىرۋگە كەتكەن. ارۋ دا ارىق، قۇرت تا توق. جانە ونى قالاعان ۋاقىتتا الىپ تاستاۋعا مۇمكىندىك بولعان. ءبىراق ءوز ىشەگىڭىز دە ۇزىندىعى 30 مەترگە تارتا شۇبالاڭ قۇرتتىڭ جىبىرلاپ جۇرگەنىن ەلەستەتىپ كورىڭىزشى؟

قۇربان بولعان قابىرعالار

كورسەتتىڭ بەلىن قىناعان كۇشىنە قاناعاتتانباۋشىلىعى كەۋدە قۋىسىنداعى ەڭ استىنعى ەكى قابىرعاسىن قۇرباندىققا شالۋمەن اياقتالدى. سالدارى ما؟ وكپەگە، بۇيرەك، باۋىرعا زاقىم كەلۋى جانە ەڭ باستىسى – قىرشىننان قيىلعان ەسسىز عۇمىر.

مىنەكەي، الەمدى سۇلۋلىق قۇتقاراتىن بولسا، مىنانداي قادامعا بارعان سۇلۋلاردى ەشكىم قۇتقارا الماعان. سەبەبى قاناعاتسىزدىق ەشقاشان دا ەشكىمگە وپا بەرمەگەن. ال ەگەر سول ۋاقىتتاردا پلاستيكالىق وتا بولعاندا، ارۋلار سونشاما سۇمدىققا بارماعان بولار ەدى. دەگەنىمەن پلاستيكالىق وتا دا تىعىرىقتان شىعار جول ەمەس. ماسەلە بۇيىرماعان اسىرە سۇلۋلىققا قۇمارلىقتىڭ قاۋىپتىلىگىندە. و باستا اللا ايەل ادامدى سونشا سۇلۋ ەتىپ جاراتتى. ال وعان قاناعاتتانباعانداردىڭ جاعدايى الگىندەي بولدى. سوندىقتان دا سىرتقى سۇلۋلىققان گورى ىشكى سۇلۋلىققا ۇمتىلىپ، جۇرەككە يمان، ميعا ءبىلىم، كوزگە ۇيات، ەرىنگە جىلى سوزدەر مەن شۇكىرشىلىكتى جاراستىرىڭىز. دەنساۋلىعىڭىزدى كۇتىڭىز. ويتكەنى ءسىز اقاۋسىز دەنساۋلىعىڭىزبەن دە سۇلۋسىز!

P.S: بارلىق ارۋلاردى بۇگىنگى كۇنگى حالىقارالىق سۇلۋلىق كۇنىمەن شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتايمىن!

ايدانا قايساربەك قىزى