قازاقستاندا ابورت جاساۋعا تىيىم سالۋ ۇسىنىلدى. پسيحولوگتار مەن ءدىنتانۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا، بۇل قادام انا مەن بالانىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالۋعا كومەكتەسەدى،-  دەپ حابارلايدى  Qamshy.kz  Nur.kz سىلتەمە جاساپ.

ەلىمىزدە ابورت ماسەلەسى بەلەڭ الىپ بارادى. قازاقستاندا ءاربىر ءۇشىنشى ايەل تۇسىك جاساتقان. كوپ جاعدايدا الەۋمەتتىك احۋالدىڭ تومەندىگىنەن انالار ابورتقا جۇگىنۋگە ءماجبۇر بولاتىندارىن ايتادى.

گۇلفايرۋز جاعىپپاروۆا وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن سولاي ەتكەن.

"ءبىرىنشى ابورتتى ىستەتكەن سوڭ، كوپكە دەيىن دەنساۋلىعىم قالپىنا كەلمەدى. ەكى رەت تۇسىك تاستادىم. كەيىن ەكىنشى جانە ءۇشىنشى بالامدى ازەر دەگەندە تاپتىم. دارىگەرلەر ەگەر دە تۋماساڭ، بەدەۋلىككە شالدىعاسىڭ دەدى"، - دەيدى پەتروپاۆل تۇرعىنى گۇلفايرۋز جاعىپپاروۆا.

قازاقستاندا جىل سايىن 100 مىڭعا جۋىق ابورت جاسالادى ەكەن. تەك قىزىلجار وڭىرىندە كۇنىنە تۇسىك جاساتۋعا 4-5 ايەل كەلەدى. ولاردىڭ كوبى 20-30 جاس ارالىعىن قامتيدى. ءبىراق، كامەلەتكە تولماعان قىزدار دا بار. بيىلدىڭ وزىندە سولتۇستىك قازاقستاندا 52 ءجاسوسپىرىم ابورت جاساتقان. الايدا، بۇل سان ناقتى ەمەس. سەبەبى، 18-گە تولماعان قىزعا اتا-اناسىنىڭ رۇقساتىنسىز تۇسىك جاساۋعا رۇقسات بەرىلمەيتىندىكتەن، كەي جەتكىنشەكتەر ارنايى دارىلەردى قولدانادى.

"قالادا ابورتقا ارنالعان دارىلەردىڭ استىرتىن ساۋدا نۇكتەلەرى بار. كوبى قىتايدان كەلەدى. ونى قولدانۋدىڭ بەلگىلى ءبىر ۋاقىتى بار. ءبىراق، ونى ساتاتىن كىسى ەگجەي-تەگجەيلى تۇسىندىرمەيدى. ال جاس قىزدار وعان اسا ءمان بەرمەي، ساتىپ الادى. كەيىن بۇل قايعىلى وقيعالارعا اكەلىپ سوقتىرۋى مۇمكىن"، - دەيدى پەتروپاۆل قالالىق №1 ەمحاناسى ايەلدەر كەڭەسى ءبولىمىنىڭ اكۋشەر-گينەكولوگ مامانى مارينا تيموفەيەۆا.

ابورتتىڭ قانداي ءتۇرى بولماسىن البەتتە، زيانى بار. مۇنىڭ سوڭى ايەلدىڭ ءقايتىپ بالا كوتەرمەۋىنە الىپ كەلۋى مۇمكىن. بۇگىندە ەلىمىزدە ءاربىر 5ء-شى جۇپ پەرزەنت سۇيە الماي، بارماق تىستەپ ءجۇر. وسى پروبلەمانى جويۋ ماقساتىندا بىرنەشە جىل بۇرىن «وتباسىنى جوسپارلاۋ» باعدارلاماسى ىسكە قوسىلدى. ونىڭ اياسىندا وتباسى قۇرۋدان باستاپ، الداعى ۋاقىتتا بالالى بولۋ جانە بولماۋ ماسەلەسiنە قاتىستى كەڭەستەر بەرىلەدى.

الەم تاجىريبەسى تۋرالى ايتار بولساق، پولشا، يرلانديا، مالتا مەن فيليپپيندا ابورتقا زاڭمەن تىيىم سالىنعان. وڭتۇستىك امەريكا ەلدەرى دە تۇسىكتى ونشا قۇپتامايدى. مۇندا تەك ينسەست، زورلاۋ مەن انانىڭ ومىرىنە ءقاۋىپ تونگەن جاعدايدا عانا ابورت جاساۋعا رۇقسات بەرىلگەن. تاجىريبەلى پسيحولوگ مادينا ۋسيمبەكوۆانىڭ پىكىرىنشە، قازاقستانعا دا وسى باعىتتا ءبىر زاڭناما قاراستىرعان دۇرىس.

"ايەلدەر جاساعاننان كەيىن، پوستابورتنىي سيندروم دەگەن بىزدە تەرمين بار، جالپى مەديسينا سالاسىندا. ودان كەيىن كوپ ايەلدەر كۇيزەلىسكە ۇشىرايدى. ونىڭ سوڭى مىناۋ ەسىرتكىگە جول بەرۋى مۇمكىن، سونىمەن قاتار ىشىمدىككە جول بەرۋى مۇمكىن، ءجىپتىڭ تىزگىنىنىڭ سوڭىندا ادامنىڭ اسىلۋىنا دا الىپ كەلەدى. سوندىقتان ءبىز بۇل جەردە ءبىر بالادان ايىرىلامىز دەپ، ابورت جاسايمىز دەپ، انانىڭ ءومىرىن دە ءبىز قاۋىپكە قويىپ وتىرمىز. سوندىقتان ءبىر ادامنىڭ ەمەس، ەكى ادامنىڭ ءومىرى بىزدە ءقاۋىپ استىندا. ەگەر دە وسى جاعدايلاردى ەسكەرەتىن بولساق، وندا ءبىز ابورتقا تىيىم سالۋ ماسەلەسىن قاراستىرۋىمىز كەرەك"، - دەيدى وقو ءدىن ىستەرى باسقارماسى «ءدىن ماسەلەلەرىن زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ» پسيحولوگ مامانى ءمادينا ۋسيمبەكوۆا.

تاعى ءبىر ازاماتاتتار وزگەگە ەلىكتەۋدىڭ قاجەتى جوق، دەپ سانايدى. ياعني، ولار ابورتقا تىيىم سالۋعا تۇبەگەيلى قارسى. ءبىر جاعىنان ابورت ايەلدى اجال اۋزىنان الىپ شىعۋدىڭ جولى بولسا، ەكىنشىدەن بۇل زاڭسىز وتالارعا اكەلىپ سوقتىرۋى مۇمكىن، دەيدى ولار.

"ەگەر دە ابورتتارعا تىيىم سالىنسا، كريمينالدى ابورتتار پايدا بولادى. بۇل قازىرگى ەلدەگى الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋدىڭ ورنىنا، ۋشىقتىرىپ جىبەرەدى. ەگەر دە ابورتقا زاڭ جۇزىندە تىيىم سالىنسا، وندا تاستاندى بالالاردىڭ سانى كوبەيەدى. سايكەسىنشە بالالار ءۇيىنىڭ سانى ارتادى. بولاشاقتا ەلدە جۇگەنسىز كەتكەن جاسوسپىرىمدەردىڭ قاتارى ءوسىپ، الەۋمەتتىك داۋ-جانجال پايدا بولادى"، - دەيدى شقو قوعامدىق كەڭەستىڭ وكىلى ينديرا كاكىموۆا.

سونىمەن قاتار مامانداردىڭ ايتۋىنشا، جاساندى ۇرىقتاندىرۋعا ىنتا بىلدىرگەن ايەلدەردىڭ جارتىسىنا جۋىعى جاس كەزىندە ابورت جاساتقان. دەمەك، ستاتيستيكا كورسەتىپ وتىرعانداي، ولادىڭ بەدەۋلىككە تاپ بولۋدىڭ نەگىزگى سەبەبى – ابورت. جۇرتتىڭ كوبى بۇل سۇمدىقتىڭ تامىرىنا بالتا شابۋ كەرەكتىگىن ايتادى. ياعني، مەكتەپتە الەۋمەتتىك ءپان ەنگىزىپ، وقۋشىلارمەن اشىق اڭگىمە جۇرگىزگەن ءجون.