كەشەلى بەرى اقپارات قۇرالدارى مەن الەۋمەتتىك جەلى قولدانۋشىلارى جارىسىپ جازىپ جاتقان تاقىرىپ – شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى دانيال احمەتوۆتىڭ «مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر جۇمىس ۋاقىتىندا جۇما نامازعا بارۋدى دوعارسىن» دەگەن ەسكەرتپەسى. ءا دەگەندە ەلدىڭ ورە تۇرەگەلگەنى، اكىمنىڭ بۇل ءسوزى ءۇشىن ءدىن دۇشپانى ەتىپ كورسەتۋ بايقالادى. ول ەندى، جۇمسارتىپ ايتقاندا،  ارتىق ايىپتاۋ.

ارينە، دانيال احمەتوۆتىڭ بۇل ءسوزىن مەملەكەتتىك قىزمەتشىگە، بيلىك باسىندا ءبىرازدان بەرى جۇرگەن اككى ساياساتكەرگە جاراسپايتىن تاكتيكالىق قاتەلىك دەپ تۇسىنۋگە بولار. ءبىراق، شەنەۋنىكتەر جۇما نامازعا بارماسىن دەگەندى احمەتوۆ اسپاننان الىپ ايتا سالعان جوق. بەلگىلى ءبىر سەبەبى، اۋىر سالدارى بار جاعدايلاردى ەسكەرىپ ايتقان بولار. الدىمەن اكىمنىڭ جيىندا سويلەگەن سول ءسوزىن تاعى ءبىر ەسكە تۇسىرەيىك.

«ءار جۇما سايىن ونداعان مەملەكەتتىك قىزمەتشىنىڭ جۇمىس ۋاقىتىندا قايدا باراتىنىن بىلەمىن. قىسقارتىڭىزدار! قۇرباين ايت جانە روجدەستۆو دەگەن ەكى مەيرام بار. سول كەزدە، مارحاببات، بارىڭىزدار! جالپى سىزدەر وزدەرىڭىز تاڭداۋ كەرەكسىزدەر – نە كونستيتۋسيالىق الاڭدا جۇمىس ىستەيسىزدەر، نەمەسە باسقا جاقتا. سىزدەر بارلىعىڭىز وسىنى انىقتاپ الىڭىزدار، ويتكەنى، ءبىزدىڭ ونداعان جۇمىسكەرىمىز جۇما كۇندەرى بەلسەندى تۇردە مەشىتكە بارادى. مەن وعان قارسى ەمەسپىن، ءبىراق، كونستيتۋسيا بارىن، وندا قازاقستاننىڭ زايىرلى مەملەكەت دەپ جازىلعانىن ۇمىتپاڭىزدار. سوندىقتان، مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر وسىنىڭ باسىن اشىپ السىن. ال، وسىنداعى باسشىلار ساعات ون ەكىدە كەيبىر قىزمەتشىلەردىڭ جۇما كۇنى جۇمىس ورنىندا نەگە بولمايتىنىن باقىلاۋعا السىن»، - دەگەن بولاتىن دانيال احمەتوۆ.

الايدا، جۇمىستى تاستاپ، جۇماعا كەتەتىندەرگە سىن ايتقان وبلىس باسشىسى ءوزىنىڭ ءدىني مەيرامداردى قۋانا اتاپ وتەتىنىن دە جەتكىزگەن.

«مەن دە قۇربان ايتتا مەشىتكە بارامىن. پراۆوسلاۆتىق حريستيانداردىڭ روجدەستۆو مەرەكەسىندە دە ەلدى قۋانىشپەن قۇتتىقتايمىن. بۇل – قالىپتى جاعداي. مۇنى ءبىزدىڭ ۇلى زامانداسىمىز، پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازاربايەۆ تا ىستەيدى. ءبىراق، كەشىرىڭىزدەر، جۇمىس ۋاقىتىندا... بۇل ەندى جۇمىس ءتارتىبىنىڭ ماسەلەسى»، - دەگەن د. احمەتوۆ.

بار بولعانى – وسى. وبلىس اكىمىن ءدىن دۇشپانى ەتەتىندەي ەش ءسوز بايقامادى. مەملەكەت رەسمي تۇردە مەرەكە دەپ بەلگىلەگەن قۇربان ايت پەن روجدەستۆوعا قارسى ەمەستىگىن، ەل قۋانىشىمەن بىرگە بولىسەتىنىن، مەشىتكە دە باراتىنىن ايتىپ وتىر. ال، اكىم ايتقان جۇمىس ۋاقىتىندا ءدىني راسىمدەرگە قاتىسۋعا قاتىستى كەيبىر شەكتەۋلەر مەملەكەتتىك ورگانداردا بۇرىننان بار. ماسەلەن، پوليسيا مەن اسكەريلەردىڭ ارنايى كيىم ۇلگىسىمەن مەشىتكە، شىركەۋگە، تاعى باسقا ءدىني ورىندارعا بارىپ، راسىمدەرگە قاتىسۋىنا كەي باسشىلار تىيىم سالعان. بۇل جانە باسشىلاردىڭ ويدان قۇراپ العانى ەمەس، زاڭدىق نەگىزى بار تالاپ.

ال، ەندى جۇماعا كەلسەك. ماسەلەن، شقو ورتالىعى وسكەمەن قالاسىندا بەسىن نامازىنىڭ ۋاقىتى ساعات 12.30-عا كەلەدى ەكەن.  سەمەي جاماعاتى جۇما نامازىن 12.40-تان باستاپ وقيدى. مەملەكەتتىك مەكەمەلەردە تۇسكى اسقا ءۇزىلىس ەرتە دەگەندە ساعات بىردە باستالادى. دەمەك، دانيالدىڭ قول استىنداعى قىزمەتشىلەرىنەن تالاپ ەتىپ وتىرعانى – قىزمەت ۋاقىتىنىڭ رەگلامەنتىنىڭ ساقتالۋى. قىزمەتشىلەرى جۇمىس ۋاقىتىندا مەشىتكە ەمەس، باسقا جاقتارعا كەتىپ جاتسا دا اكىمنىڭ ايتارى – وسى.

مۇنداي تۇسىنبەۋشىلىك دانيالدان بولەك، سەنات كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى داريعا نازاربايەۆانىڭ ءدىني بالاباقشالارعا قاتىستى پىكىرىنە بايلانىستى دا تۋعانىن بىلەمىز. ورىس تىلىندە ايتقان ول پىكىرىندە داريعا نۇرسۇلتان قىزى «حالال بالاباقشالار تۋرالى ەستىدىم. بۇعان مەن قارسىمىن» دەگەندە ول قانداي بالاباقشانى ايتتى؟ ول جەردە مەكتەپكە دەيىنگى تاربيە بەرۋدىڭ مەملەكەتتىك ستاندارتتارىن قولدانبايتىن، ءتيىستى تالاپتارعا ساي ەمەس، شاعىن ورتالىق تيپىندە ءار اۋلادا اشىلىپ جاتقان، كوبىنە بالاسىنا مانتۋ سالعىزىپ، ەكپە جاساتقاندى حارام سانايتىن كەي اعىمداردا جۇرگەن ازاماتتاردىڭ بالالارى باراتىن بالاباقشالار تۋرالى اڭگىمە بولعان. سوندىقتان، ونسىز دا شيەلەنىسىپ تۇرعان ءدىني احۋالدى ودان ءارى كۇردەلەندىرمەگەن دۇرىس سياقتى. بۇل رەتتە رەسمي ءدىني باسقارما دا مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ جۇما نامازى، باسقا دا ءدىني راسىمدەرگە قاتىسۋىنا قاتىستى تۇسىنىك بەرگەنى دۇرىس سياقتى. ايتپەسە، مەشىت اينالاسىنداعى ۋاعىز، ءپاتۋالاردىڭ دەنى تەك ساقال مەن بالاق توڭىرەگىنەن ۇزاماي، قوعامداعى كۇندەلىكتى بەتپە-بەت كەلەتىن جاعدايلاردان ءدىن قىزمەتشىلەرىنىڭ سىرتقارى قالاتىنى دا جاسىرىن ەمەس.

جومارت ابدوللا ۇلى