مەن، باسىندا «ءابۋ حانيفا» ءمازھابىن ۇستاندىم. بىر-ەكى رەت باسقا جاماعاتتارمەن ارالاسىپ، «ءسالافيمىن» دەپ ءومىرىمدى تۇبەگەيلى وزگەرتتىم. ءسويتىپ، مادحاليت بولىپ شىعا كەلدىم. سودان كەيىن ءبىر سۋرۋريتپەن ارا- لاسىپ، سۋرۋريتتەردىڭ قاتارىنان شىقتىم. مادحالدار جاماعاتىنان شىعارعان سوڭ، وسىلايشا تەرروريست بولدىم. اقىرى، ءوز ۇكىمەتىمە «دايش» ەكسترەميستىك جانە لاڭكەستىك ۇيىمىنا اتتانىپ بارا جاتقاندا قولعا ءتۇستىم.
عالامتور ارقىلى ايەل ادامنىڭ تۇرمىسقا شىعۋى ءۇشىن، وزدەرىنە جارناما جاسايتىن الەۋمەتتىك جەلىلەرى وتە كوپ. ۆكونتاكتە جەلىسىندەگى «نەكە قازاقستان» دەگەن بىرلەستىكتە، ايەل ادامداردىڭ انكەتالارى جازىلعان ارنايى جازبالاردى تابۋعا بولادى. جاسىن كورسەتىپ، (تۇرمىسقا شىققان نەمەسە اجىراسقاندىعى ت.ب.) وزدەرى تۋرالى قىسقاشا دەرەكتەمەلەردى بەرەدى. وسى توپتان وزىنە تىرەۋ بولار ەر ازاماتتى ىزدەگەن، جيىرما بەس جاستاعى ازاماتشامەن سويلەسىپ كوردىك. ءوزىنىن شىنايى ءاتى-جونىن جاسىرۋدى قالاعان الەۋمەتتىك جەلىدەگى تىركەلۋشى، بىزگە ءوز باسىنان وتكەن جاعدايىن ايتۋعا كەلىستى. سالافيتتىك اعىمنىڭ اياسىندا التى جىلعى عۇمىرىن وتكىزگەن ەكەن. «گۇلبارشىن» ەسىمدى ازاماتشانىڭ اۋىر تاعدىرى، كوپتەگەن قىزدارىمىزعا ساباق بولادى دەگەن ويدامىز؟!.
مەن، ول كەزدەردى مۇلدەم ەسىمە العىم كەلمەيدى... الايدا، باسقا جانداردىڭ «مەن» سياقتى قورلانعانىن قالامايمىن. سوندىقتان سىزبەن ءوز باسىمنان وتكەن جاعدايىمدى بايانداۋعا كەلسىمىمدى بەردىم. ول كەزدەردى ومىرىمدەگى ەڭ قورقىنىشتى ءتۇس رەتىندە قالدىرعىم كەلەدى. اتتەڭ، ءبىراق ونى ۇمىتار ەمەسپىن! اللاعا تاۋەكەل ەتىپ، باقىتتى ءومىردى كەشەرمىن. بۇنى اللانىڭ ماعان بەرگەن ەڭ ۇلكەن سىناعى دەپ قابىل الدىم! جوعارعى وقۋ ورنىن وقىپ ءجۇرىپ، اللانىڭ بۇيىرعان بەس ۋاقىت نامازىندا قاتار الىپ ءجۇردىم. باسىندا «ءابۋ حانيفا» ءمازھابىن ۇستانعان بولاتىنمىن. قۇراننىڭ ەكى پاراسىن سول كەزدەن باستاپ جاتتاپ الدىم.
الايدا، مەشىتتە وزدەرى جەكەشەلەنگەن قىزدارمەن ايتىسۋدى شىعاردىق. ونداعى جانجالىمىزدىڭ سەبەبى، ولاردىڭ باسقا باعىتتى ۇستاناتىندىعى. مەن، حيدجابتى كيدىم. ولاردىڭ كەيبىرى نيقابتا بولدى. ءبىز، ءجيى-جيى ولارمەن ايتىسىپ جۇردىك. سەندەرگە دالەل قاجەت بولسا كورسەتەمىز دەپ، وزدەرى اۋىزاشارعا شاقىردى. مەن جانە قۇربىم ەكەۋمىز ولارعا بارۋعا كەلىستىك. كەشكە تامان بارىپ، داستارحان باسىندا «ال، ەندى دالەلدەرىڭدى كورسەتىڭدەر؟» دەدىك. ونداعى ءبىر توپ قىزدار جان-جاقتان ءبىرىنىڭ ءسوزىن جالعاپ، الدىمىزعا ءوز دالەلدەرىن ۇيگەندەي بولدى. مەن، قۇربىما قاراعاندا ولارمەن كوپ ارالاسىپ كەتتىم. ويتكەنى، سول كەزدە ولارعا سەنىپ وسى جاماعاتقا باۋىرىم بۇرا باستادى. ال، قۇربىم اسا ءمان بەرە قويعان جوق. قۇربىممەن دە وسى كەزدەن باستاپ دوستىعىمىز ەكىگە ايىرىلدى. ول بۇرىڭعىشا مەشىتكە بارسا، مەن مۇلدەم بارۋدى قويدىم.
وسىلايشا ءسالافيزمنىڭ ۋاعىزداۋشىلارىن تىڭداپ، ءومىرىمدى مۇلدەم باسقا ارناعا بۇرعان بولاتىنمىن. قۇربىم مەنى ويىمنان قايتارۋعا سان مارتە تىرىسىپ باقتى. ءتىپتى، قمدب-داعى ۇستازدارمەن دە كەزدەستىرگىسى دە كەلدى. ءبىراق، وزىمنەن باسقاسىنىڭ ءبارىن ءبىر ساتتە اداسۋشىعا شىعاردىم. تەك وسى جولدى اقيقاتتا دەپ ءبىلدىم. وزىمە سونداي ناقتى سەنىمدە بولدىم. ءمازھابتى ۇستاعانىم ءۇشىن، اداسقان ەكەنمىن دەگەن ساناما وي كەلگەن بولاتىن. وسى ءۇشىن قاتتى وكىنەمىن! بەكەر سول كەزدە مەشىتكە قايتادان سۇراستىرىپ بارماپپىن. ءبارىبىر ءقازىر قايتادان سول ساتتەردى قايتارا المايمىن. ومىرىمدەگى ەڭ قورقىنىشتى ساتتەرىم ەندى باستالدى. وسى جاماعاتپەن ارالاسىپ، «سۋرۋريتتەر» دەگەن ەكىنشى ءبىر ورتامەن ارالاسا باستادىم. مادحاليتتەر دە، سۋرۋريتتەر دە وزدەرىڭ «سالافيلەر» دەپ اتايدى. الايدا، ىشىمىزدەن ماقساتتارىمىزعا قاراي وسىلاي بولىنەمىز. ايىرماشىلىقتارىمىز اسا كوپ ەمەس. سونداعى ءبىر قىزبەن جاقسى ارالاسىپ ءجۇردىم. ول كىسىنىڭ شەتەلدەن دە العان ءبىلىمى بار ەكەن. مەنى ءبىر كۇنى ۇيىنە قوناققا شاقىردى. بۇل جاماعاتتاردىڭ قازىرگىدەي اتاۋلارىن بىلمەيمىن. ەندى عانا سالافيتتىك باعىتقا قادام باسۋىم. ۇيىندە ماعان ءدىني بىر-ەكى ساۋالدارىن قويدى. مەن، ەندى ۇيرەنىپ جاتقاندارىمدى ايتتىم. سوندا ول كىسى «مۋردجيتتەر ەكەنسىز عوي؟» دەدى.
ەستىگەندە تاڭ قالدىم! ءجۇرىس-تۇرىسىمىز ءبىر بولاتىن. ول كىسى دە نيقابتا. ءوزىمىزدى اۋەلگى جولداعىلارمىز دەيمىز. سويتسەك، تاعى ىشىنەن توپتارعا بولىنەدى ەكەنبىز. اقىرى وسى كىسى ءوز جاماعاتىنا مەنى قوسپاققا تىرىسىپ، ۇيىندەگى وقۋلىقتارىنان دالەلدەرىن كورسەتتى. كەشكى ساعات 19:00-دە بارعاننان، تۇنگى 04:00 ۋاقىتقا دەيىن وسى اڭگىمەدە بولدىق. قايتادان كوزىم بايلانىپ، وسى جاماعاتتىڭ مۇشەسى بولىپ شىعا كەلدىم. ەكى كۇننىڭ ىشىندە باسقا جاماعاتقا اۋىستىم. الدىندا ءبىر-بىرىمىزدى تىڭدامايمىز دەپ، ەكى جاماعاتتاعىلار ءوز ارامىزدا ايتاتىنبىز. شۋبحا ءتۇسىپ قالسا، قيىن بولادى دەۋشى ەدىك. سول ءۇشىن دە بولار، مادحالداردىڭ مەنەن الىستاعانى. ولارعا كۇدىكپەن قاراعانىم ۇناماسا كەرەك. وسى جاماعاتتا قالىپ، تۇرمىسقا شىقتىم. ەكى ورتانى كورگەن سوڭ، ءوزىم دە كوپ نارسەنى ايىرامىن. جيىرما ءبىر جاسىمنان باستاپ، التى جىلعى عۇمىرىمدى وسى ورتادا وتكىزدىم. ءوزىمىزدى اقيقاتتى ايتۋشىلارمىز دەدىك. تەك قانا وزىمىزبەن عانا ساناساتىنبىز. كىم نامازدى وقىمايدى، سونىڭ بارىندە ايىپتاۋعا كوشتىك. ولاردى كاپىر رەتىندە سانادىق. ءبىزدى قولدامايتىڭداردى ادام قۇرلى كورگىمىز دە كەلمەيتىن.
مۇنداعى جاماعات وتە ۇيىمشىل ەدى. ماحرامسىز ايەل ادامنىڭ جالعىز جۇرۋلەرىن قالامايتىن. بۇرىڭعى كۇيەۋىم دە وسى جاماعاتتان. كەيدە وسىلاردىڭ «سۇننەت» دەگەنى بوس ءسوز بە دەپ قالدىم؟.. كۇيەۋىمنەن قالعان قىزىمنىڭ بارىنا نەدە بولسا دا، قۇدايعا شۇكىر! مەنىڭ مويىماي ومىرگە دە- گەن قۇشتارلىعىمدى، ماحابباتىمدى ارتتىردى. اكەسىنە كەلسەك، نە دەرىمدى بىلمەيمىن؟.. قىزىمنىڭ «پاپا تاۋىپ بەر!» دەپ ايتاتىنى جۇرەگىمدى اۋىرتادى. ءوزى قاتارلى بالالارمەن ويناپ، ولاردىڭ اكەلەرى بارىنا قاتتى قىڭجىلادى. كەيىن وسكەن سوڭ، وعان نە دەپ تۇسىندىرەرىمدى بىلمەيمىن؟!
تۇرمىسقا شىققان كەزىمدە، جاعدايىم مۇلدەم وزگەردى. ناقتى ايتسام، ءسالافيزمنىڭ كادىمگى سەكتا ەكەندىگىنە كوزىم جەتتى. ولاردىڭ ىستەرى سۇننەتكە مۇلدەم ساي بولماي كەتتى. وسى قىزىما اياعىم اۋىر بولدى. شاريعاتتاعىداي بوسانۋعا مەرزىمىم جەتىپ تۇرسا دا، كۇيەۋىم تالاعىن بەردى. مۇنداعى سەبەبى وعان ەكىنشى ايەل الۋ كەرەك بولدى. قانشا جەردەن تالاعى جۇرمەسە دە! اجىراسقان ساتتەن باستاپ، باۋىرسىماق احيلارى بىرىنەن سوڭ ءبىرى «ماعان تۇرمىسقا شىق!» دەپ ۇسىنىستارىن تاستادى. وسى كەزدە بوسانعاننان كەيىن، قىزىمدى الىپ بۇل جاماعاتتان قاشىپ شىقتىم.
بىزدەگىلەردىڭ جىنىستىق قاتىناس تاقىرىبىندا قىزدار مەن جىگىتتەر ەركىن سويلەسە بەرەدى ەكەن. بۇنى ءوزىم كەش ءبىلدىم. بىر-بىرىنە ۇيالماي سۋرەتتەرىن جىبەرىپ، كادىمگى «سۇيەم»، «شەشىن» دەگەن سوزدەرىن ايتاتىن. وسى جاعدايلار مەنى قاتتى ويلاندىرىپ، ءوزىمىزدى «اۋەلگى جولداعىلارمىز» دەۋدەن جيىركەنىپ كەتتىم. باسىندا جاعدايىم مۇلدەم قيىن بولدى. ەكى كۇنگە ازەر نانىمدى تاۋىپ جەيتىنمىن. باسقا امالىمىز بولمادى! قازىرگى كەزدە ساياباقتا بالمۇزداق ساتۋشىمىن. وسىلايشا اركىمگە ءبىر جالدانىپ، ارەڭ دەگەندە نانىمدى تاۋىپ ءجۇرمىن. كۇنىگە الارىم 1000-1500 تەڭگە. ازانعى ساعات 07:00-دەن تۇرىپ، تۇنگى 22:00-گە دەيىن جۇمىس ىستەيمىن. پاتەرىمىز ارزان بولۋى ءۇشىن الىستا تۇرامىن. سوندىقتان دا ەرتە تۇرىپ، كۇنىگە جاياۋ بارىپ قايتامىن.
قىزىمنىڭ اكەسىنەن ەش جاقسىلىق كۇتپەيمىن! اركىمنىڭ اقىسىن اللا اقىرەتتە الىپ بەرەدى. مەنىڭ قازىرگى ماقساتىم قىزىمدى جەتىلدىرىپ، اتا-انامنان كەشىرىپ سۇراپ، قايتادان ولارمەن ءبىر وتباسى بولۋدى ماڭگىگە قالايمىن.
بىزگە ىشكى ساياسات ءبولىمىنىڭ تەولوگتارى، ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ اقساقالدار القاسى، يمامدار دا، ءدىنتانۋشىلار كەلىپ ارالايتىن. ءبىرقاتار ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن دا جاساعان. ۇقك جانە ءىىم تالاي رەت قوناقتا بولىپ قايتقانبىز. ءبىز ولاردى «اداسۋشى» دەسەك، قالاي تىڭدايمىز؟ ءبىزدىڭ ءبىلىم الاتىن ۋاعىزداۋشىلارىمىز تەك وزدەرىڭ عانا تىڭداۋعا شاقىرادى. باسقا قوعام مۇشەلەرىن بىزگە جيىركەنىشتى ەتىپ كورسەتەدى. سوندىقتان ونداي ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىنا قۇلاعىمىزدى كوبىنەسە ىلمەيمىز. قايتا سيرياعا كەتپەك بولىپ جاتقاندا، ۇكىمەتتىڭ قولىنا تۇسكەنىمىز ءۇشىن راقمەتىمدى ايتامىن. ەگەر دە شەكارادان اسىپ كەتكەندە، جاعدايىم نە بولار ەدى؟! ونداعى سوعىسقا بارىپ، ءوز بەيبىت ەلىمنىڭ تاعدىرىنان ايىرىلار ەدىم.
ءبىزدىڭ ۋاعىزداۋشىلارىمىز راديكالدى باعىتقا ۇندەيتىن! ءوز ارامىزدا ءتىپتى ساباقتار بولاتىن. Skype جەلىسى ارقىلى ءاربىر جەردەگى جاماعاتتارىمىزبەن ونلاين ساباقتاردى ارامىزدا وتكىزەمىز. «جەزقازعان»، «قاراعاندى»، «اتىراۋ»، «اقتوبە»، «جاڭاوزەن»، «اقتاۋ»، «الماتى» ت.ب. قالالارداعى جاماعاتتارىمىزبەن تىعىز بايلانىستامىز. ءتۇرلى الەۋمەتتىك جەلىلەردى پايدانالاتىنبىز. ولاردىڭ كوبى ۆكونتاكتە، Facebook سياقتى تانىمال ەمەس. قاراپايىم قولدانۋشىلار دا، كوبىسى ولاردى مۇلدەم بىلمەيتىڭ.
وسىنداي جەلىلەر ارقىلى سيرياعا اتتانباقشى بولدىق. الدىن-الا ءبىر توپ ادام دايىندالدىق. مەن ول كەزدە كەتۋگە قاتتى نيەت ەتتىم. ارامىزدان ءبىر ادام ءتيىستى جەر- گە ايتتى ما، ايتەۋىر ءبارىمىز كەتپەكشى بولىپ جاتقاندا ورتا جولدا ۇستالىپ قالدىق. باق-قا سەنە بەرمەيمىز. ءوزىمىزدىڭ ۆكونتاكتە جەلىسىندە «حاليفات»، «ال-حايات» دەگەن بىرلەستىكتەرىمىز بار بولاتىن. تەك سولارداعى جاڭالىقتاردى دۇرىس كورەتىنبىز. سيريادان قايتىپ كەلگەن جانداردىڭ سۇحباتىن، وقيعالارىن بەرسە ونى وزدەرى ساتىپ العان دەۋشى ەدىك. وندايدىڭ ءبارىن زاڭدى جاعالاعان ادامدار دەيتىنبىز. مۇمكىن، مىنا مەنىڭ وقيعامدى وقىعان سىزدەن باسقا جاندار ادەيى جاسالىندى دەۋى عاجاپ ەمەس. تەك قانا بىزدەگىلەردىڭ كوبى، باسىنا وسىنداي جاعدايلاردى تۇسكەندە عانا بىلەدى. ءسالافيزم باعىتىنداعىلاردى ءداستۇرلى يسلامعا قايتارۋ قيىن. اقتوبەدەگى لاڭكەستەردىڭ قاتارىندا قازا بولعان جانداردىڭ، كەيبىر جۇبايلارى كۇيەۋلەرىنىكىن دۇرىس كورەدى. ولارعا قانشا ۇكىمەت دۇرىس ەمەستىگىن ايتىپ، اتتارىمەن تۇستەپ جاتسا دا كۇيەۋلەرىن «شاحيد» بولدى دەپ ەسەپتەيدى.
ءبىزدىڭ جاماعاتتاعى جەسىر قالعان ايەل زاتىنىڭ كوبىنىڭ كۇيەۋلەرى، ەكسترەميزم بابىمەن سوتتالىپ كەتكەندەر. بۇنىڭ ءبارىن وزدەرىنە كەلگەن سىناق دەپ بىلەدى. قانداي قيىندىق كورسە دە، مويىماۋعا تىرىسادى. سوندىقتان ولار بۇل جاعدايدا قاسيەتتى جيحادتى ورىندادىق دەپ ۇعادى. ەش جاسىراتىنى جوق!
وزىمدە كەزىندە سولاي ءتۇسىندىم. وسى ءسالافيزم باعىتىندا بولعان كەزىمدە، اتا-اناممەن تالاي داۋلاسىپ ۇرىستىم. مەنى وقىتىپ، بارىن اياماي جەتىلدىردى. سولاردىڭ ارقاسىندا جوعارعى وقۋ ورنىن وقىپ ءبىتىردىم. ديپلومىمدى الىپ اۋىلعا باردىم. نەگىزى ءوزىمىز ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك ايماقتارىندا تۇرامىز. سالافيتتىك كوزقاراستارىمدى وتباسىما دا ايتۋشى ەدىم. سەندەردىكى دۇرىس ەمەس دەپ! سول سەبەپتى اسىل دىنىمىزبەن كەلە جاتقان سالت-داستۇرلەرىمىزدى بيدعاتقا، اداسۋشىلىققا ايىپتاپ، مۇلدەم ويلانباستان تەرىسكە شىعاردىم. ۇيدەگىلەر ماعان مۇلدەم تاڭ قالدى! ولار دا مەنى قايتارۋعا تىرىستى. الايدا، انامنىڭ قۇيىپ بەرگەن اسىن توگىپ، كوزدەرىنشە «سەندەر كاپىرسىڭدەر» دەپ، ءوز جولىممەن كەتىپ قالدىم. مىنە، التى جىل وتە شىقتى. قاتتى ساعىنامىن! بەكەردەن بەكەر وتباسىمدى وسىلاي تاستاپ كەتتىم. مەنىڭ تۇرمىس قۇرعان كۇيەۋىم دە اتا-انامىزعا جاقىنداتقىزبادى. انام ءالى كۇنگە دەيىن زار جىلاپ ءجۇر. كەلۋىمدى تالاي ماعان ايتىپ ءوتىندى. الدارىنا بارۋعا قاتتى ۇيالامىن. كەزىندە اسىن ىشپەي، الدارىنا توگىپ كەتكەنىم ءۇشىن ءوز-وزىمدى كەشىرە الار ەمەسپىن. مەندە انامىن عوي!؟ پەرزەنتىنىڭ باقىتى ءۇشىن ءبارىن جاساۋعا دايار...
ارينە! «اتا-انانىڭ ءقادىرىن بالالى بولعاندا بىلەرسىڭ» دەپ، بۇرىنعىلار بەكەر ايتپاسا كەرەك. وسىنشاما قىزدارىمىزدىڭ باقىتسىزدىققا تاپ بو- لىپ، جاستارىمىزدىڭ ءوز ەلىنە قارۋ الىپ جۇگىرىپ جاتقانىنا نە دەيمىز!؟ گۇلبارشىن سياقتى كوپتەگەن قىزدارىمىز وزىنە قايتادان كۇيەۋ ىزدەپ، عالامتور جەلىلەرىندە باقىتتى عۇمىر كەشۋى ءۇشىن ءۇمىت ەتۋدە. باسىنان كوپتەگەن تاۋقىمەتتى وتكىزىپ، ەشقايسىنا مويىماي العا ۇمتىلعان وسىنداي قىزىمىزدىڭ قايسارلىعىنا ءتانتى بولدىم. كىشكەنتاي عانا پەرىشتەدەي سۇيكىمدى پەرزەنتى، جالعىز ءوزى جەتىلدىرىپ جاتقان اناسىنا جاردەمشى ەكەن. اكەسىنىڭ قىزى ءۇشىن جاردەم بەرمەيتىنى، ءبىر رەت بولسىن كەلىپ ەر جەتىپ جاتقاندىعىن كورمەي، مۇلدەم حابارسىز كەتۋى مىنا ءسىز بەن بىزگە اۋىر تيەرى ءسوزسىز. وسىنداي تاعدىردىڭ سەبەپشىسى بولعان، سىرتتاعى تەرىس پيعىلدى ءدىني ناسيحاتتىڭ ۋاعىزداۋشىلارى ەكەندىگى انىق. ال، ۋاعىزداۋشىلاردىڭ ءسالافيزم باعىتىمەن ءبىلىم بەرىپ، تەك قانا تىڭداۋشىلارىن ءوز جولدارىنا عانا شاقىرادى. وسىدان سوڭ ءبىر جۇيەدەگى يدەولوگيالارى قالىپتاسىپ، قوعامىمىزدىڭ بولىنۋىنە الىپ كەلىپ جاتىر. ايەل زاتىنىڭ شاريعاتتاعى ورنى مەن قۇقىعىن تاپتاۋعا قالاي عانا داتتەرى بارادى ەكەن؟ «دۇمشە مولدا ءدىن بۇزار، قيسىق اربا جول بۇزار» دەگەن ماقالدىڭ بۇگىنگى ماعىناسى قازىرگى قوعامىمىزداعى بولىپ جاتقان وقيعالاردى ەسكە تۇسىرەدى.
ءقادىرالى سارىپبەك،
