ءاليا — الماتى وبلىسى نۇرا اۋىلىندا تۋىپ، سول جەردە ءبىلىم العان. الماتىدا پوليتەحنيكالىق كوللەدجدى ءتامامداعان سوڭ، كينواكادەميادا ءبىلىم الادى. ءسويتىپ «Ritox» ساۋدا ءۇيىنىڭ وڭىرلىك مەنەدجەرى بولىپ جۇمىس ىستەپ جۇرگەندە دۋبايدىڭ ۇندىسىنە كۇيەۋگە شىعادى.

ول 2014 جىلدان بەرى دۋبايدا تۇرادى. جاقىندا ءاليا احسۋتوۆا ەلگە كەلدى.

 «قازاقتا قىز تۇرمىسقا شىقسا، جىگىت ارتىنان قالىڭ مال اكەلۋى كەرەك قوي. ال ۇندىستەردە، كەرىسىنشە. قىز جاق قالىڭ مال اكەلەدى. كوپ التىن مەن اقشا تۇرىندە. نەمەسە كولىك، پاتەر تۇرىندە دە بولادى. ءۇندىستاندا قالىڭدىق جاڭا ۇيىنە كوپ التىن مەن اقشا اكەلدى، ەندى باقتى-داۋلەتتى بولادى دەگەن ىرىم بار. ال الدا-جالدا اجىراسقان جاعدايدا ول تەڭدەي بولىنەدى.

ءۇندىس ەركەگى اجىراسپاۋعا بارىنشا تىرىسادى. ويتكەنى اجىراسقان ءۇندىس بۇرىنعى ايەلىنىڭ وتباسىن ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن باعىپ-قاعۋعا مىندەتتى. مىسالى، مەن ءۇندىس جىگىتىن بىلەمىن، ونىڭ بۇرىنعى ايەلىنە اليمەنت تولەپ جۇرگەنىنە 27 جىل بولعان. ال قازاقستاندا اكەسى بالاسىنا عانا، وندا دا 18 جاسقا دەيىن تولەيدى عوي. وندا دا ودان كوبىسى قاشقاقتايدى. ال ءۇندىستاندا دا اليمەنتتى بالاعا دا، ايەلگە دە تولەۋگە مىندەتتى. سونىمەن قاتار، اليمەنت كولەمىن بالانىڭ اناسى بەلگىلەپ بەرەدى. ال بىزدە باسقاشا…»

ءبىراق بۇل سالتتىڭ جامان تۇسى بار. كەدەي وتباسى قىزىنا قالىڭ مال بەرە المايدى عوي. سوندىقتان الەۋمەتتىك جاعدايى وتباسىلار ايەل ەكىقابات كەزدە ونىڭ جىنىسىن ءبىلىپ، قىز بولسا جاساندى تۇسىك جاساتادى. بۇل — حالىقارالىق داۋعا دەيىن ۇلاسقان ماسەلە.

ودان بولەك، حالىق سانى ۇلەسىندە ءۇندىستاندا ەركەك باسىم، ۇيلەنەيىن دەسە، قىز تاپشى.

سول سەكىلدى ءۇندىستاندا كاستا كوپ، ءارقايسىسىنىڭ ءسالت-داستۇرى ءارتۇرلى. ءارقايسىنىڭ ءوز زاڭى بار. ءارقايسىسى قۇدايعا ءارتۇرلى جولمەن قۇلشىلىق ەتەدى. كاستا ءتارتىبى وندا ءالى ساقتالادى. كوبىنە ۇلكەن كىسىلەر، ولار بالاسىنا ايەلدى تەك ءوز كاستاسىنان عانا تاڭداپ الىپ بەرەدى. ال جاستار جاعى داستۇرگە ونشا ءمان بەرمەيدى.

مەنىڭ كۇيەۋىم جات كاستاسىنان، ولار ءومىر بويىنا جەردى وڭدەۋمەن اينالىسقان. سوندىقتان مەنىڭ كۇيەۋىم دە فەرمەر بولۋى كەرەك ەدى. ءبىراق ول كاسىبىن ءوزى تاڭداپ، ەلىن 11 جىل بۇرىن تاستاپ كەتكەن.

ارابتار ءبىر مۇنايمەن-اق شالقىپ ءومىر سۇرەدى، ال جەرى بايلىققا تولى قازاقتار ءالى كەدەي

ارينە، ءبىر مۇنايمەن اراب ەلدەرى بايىپ، حالقىنىڭ جاعدايىن جاساپ قويعان. ال قازاقستاندا مۇنايدان دا تىس ءتۇرلى تابيعي بايلىقتارى بولا تۇرا، حالقى كەدەي ءومىر سۇرەدى. وسى جاعى ءىشىڭدى اشىتادى.

ارابتار پاتشا سەكىلدى ءومىر سۇرەدى، ال قازاقتار بولسا، جارتى مەتر جەر مەن باسىندا باسپانا بولۋ ءۇشىن ءومىر بويىنا ەڭبەككە جەگىلەدى. اراب ەلىندە جاڭادان تۋعان ءسابيدى ۇكىمەتتىڭ ءوزى اقشامەن بوگىپ تاستايدى، ال قازاقستاندا ەتكەن ەڭبەگىنىڭ ءبىر بولىگىن تۋعان بالاسىنا الۋ ءۇشىن قانشاما قۇجات جيناپ، ونى دالەلدەپ تەنتىرەپ جۇرگەنى. وندا دا قولعا تيەتىنى ارابتاردىڭ جانىندا تيىن-تەبەن عانا.

ءبىر ارتىقشىلىعى ارابتار مۇسىلماندار بولسا دا ءوز ءدىنىن قاتتى ناسيحاتتاپ، بىرەۋگە مىندەتتەمەيدى، ال قازاقستاندا نامازعا جىعىلاتىندار سوڭعى كەزدەرى قالاي ءجۇرىپ-تۇرۋىنا دەيىن ءسوز قىلاتىن بولعان عوي. مەن الماتىدا ءجۇرىپ، مەنىڭ قالاي ءجۇرىپ-تۇرۋىمدى دىكىڭدەپ، نۇسقاعان جايتتارمەن تالاي كەزدەسكەنمىن. مۇندا ونداي جوق. بۇل — مادەنيەتسىزدىكتىڭ بەلگىسى.

مۇندا سىرتتان كەلگەندەر كوپ (كوبىسى ميگرانتتار)، ءبىراق بىرەۋدىڭ جەكە ءومىرى ەشكىمدى قىزىقتىرمايدى. ال قازاقستاندا مەنى قىزعانعاندار بولدى، كەيبىرەۋى مەنىمەن سول ءۇشىن ارالاسپاي قويدى، ال ءبىرى شەتەلدىككە تيگەنشە ءبىر قازاقتىڭ ناقسۇيەرى بولعان دۇرىس ەدى عوي دەپ سالعان كەزدە بولعان.

مۇنداعى ادامداردى ادامنىڭ باقىتى ەمەس، ەل نە دەيدى، سول قاتتى مازالايدى. وسى مەنىڭ جانىمدى قاتتى اۋىرتتى. بىرەۋدىڭ ومىرىنەن وزگەنىڭ نە شاتاعى بار؟

مۇمكىن كەڭەس ۇكىمەتىندە بارلىق ادام تەڭ، بىردەي بولۋ كەرەك دەگەن تۇسىنىكتەن قالىپ قويعان شىعار. ءقازىر زامان وزگەردى، ءبىراق كوبىسى ەسكى تۇسىنىكپەن ءومىر سۇرەدى، بۇل دۇرىس ەمەس.

قازاقستانعا ورالعىم-اق كەلەدى، ءبىراق ورتا مەنى كەۋدەمنەن يتەرەدى. بىرىنشىدەن، مەنىڭ ءوز وتباسىم: „نەگە شەتەلدىككە كۇيەۋگە شىعاسىڭ، قازاققا تيمەدىڭ بە„ دەپ ەسىمدى شىعارادى. ەكىنشىدەن، كۇيەۋىمە قازاقستاننان جۇمىس تابىلا قويۋى ەكىتالاي. ءبىراق ەشقاشان ءۇمىتىڭدى ۇزبە دەگەن عوي. الدىمىزدا ءبىزدى نە كۇتىپ تۇرعانىن بىلمەيمىز عوي. قازاقستان — مەنىڭ ەلىم، اتا-انام تۇراتىن توركىنىم. باستىسى وسى.

دەرەككوز: 365info.kz