اينانىڭ الدىنا تۇرىپ وزىڭىزدەن شىنايى تۇردە، ەش جاسىرىنسىز «قانشالىقتى سىپايىمىن؟» دەپ سۇراپ كورىڭىزشى.  اينانىڭ الدىندا بولماسا دا، ىشتەي وزىڭىزدەن نەمەسە جاقىندارىڭىزدان سۇراپ كورىڭىز. ونىڭ كەرەگى نە دەسەڭىز، تۇسىندىرەيىن:

ءبىز ءوزىمىزدى مادەنيەتتى حالىقپىز دەپ مويىنداعانبىز. دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋگە دە از قالدى دەيمىز. حالىقارالىق دارەجەدەگى ءىس-شارالار وتكىزدىك.  قىسقاشا ايتقاندا،  دامىپ جاتىرمىز، تانىلىپ جاتىرمىز.

الايدا، «سىپايىلىق» ۇعىمىنا ءالى دە ەرتە سياقتى. ەۋروپادان كوپ نارسە ۇلگى ەتەمىز، الايدا مادەنيەتىن ەمەس.

قاي جەرگە بارماڭىز بارلىعى دا اشۋلى، جۇيكەسى سىر بەرگەن ادامدارعا تولى بولىپ جۇرەدى. كوشەدە، كىتاپحانادا، اۆتوبۋستا. اگرەسسيۆتى، قاباعى قاتۋلى، ۇرسۋعا دايىن تۇراتىن ادامداردى ءجيى كەزدەستىرەتىنىمىز سونشالىق، سىپايى ادامدى كورگەندە تاڭدانىسىمىزدى جاسىرا الماي قالىپ جاتامىز. ادامداردىڭ اگرەسسيۆتى بولۋىنىڭ نەگىزگى سەبەپتەرى مىنادا:

-باق-تىڭ بەرەتىن اقپاراتتارىنىڭ 80%-ى پەسسيميستىك رەڭكتە: قىلمىس، زورلىق جانە ت.ب؛

-مەملەكەت تاراپىنان حالىققا جاسالاتىن جاعدايلاردىڭ ساپاسىزدىعى؛

-قىزمەتتەگى جۇمىسشىلاردا موتيۆاسيا جوقتىعى، ءومىردىڭ قارا-سۇر قالىپتا ءوتۋى، ياعني وزگەرىس جوق.

قىسقاشا ايتقاندا، ءبىزدىڭ حالىققا سىپايى بولۋعا «ۋاقىت جوق»، قالاۋ دا جوق. سىپايى بولعىڭ كەلەدى، كەز-كەلگەن ادامدى جەكە تۇلعا، قر-نىڭ ازاماتى رەتىندە مويىنداپ، سىيلاعىڭ، قۇرمەتتەگىڭ كەلەدى. الايدا، كەيدە وسىنىڭ ءبارى بەكەر سەكىلدى كورىنەدى....

 ءسىزدىڭ دە باسىڭىزدان وتكەن شىعار...

وسىدان ەكى اي بۇرىن ۇيالى تەلەفونىمدى ۇرلاتىپ الدىم. ۇرلاتقاندا، ونى مەنىڭ كوزىمشە تارتىپ الىپ كەتتى دەگەن دۇرىسىراق بولار. ارىز جازۋعا المالى اۋدانىنىنىڭ ءىىب-نا (ىشكى ىستەر باسقارماسى) باردىم. سونداعى كەزەكشىلىكتە وتىرعان اعايدىڭ ماعان نە دەگەنى ءالى ەسىمدە.

 كوڭىل بولمەيدى ءتىپتى، نە ىستەرىمدى كىمگە بارارىمدى بىلمەي ەسەڭگىرەپ تۇرعان مەنى كورىپ تۇر، ادەيى قاراماي تۇر.

اقىرى شىدامادىم:

-اعاي، كومەكتەسىڭىزشى! تەلەفونىم جوعالدى. قايدا بارام؟ ارىز جازايىن دەپ ەدىم –دەدىم

بەتى بۇلك ەتكەن جوق.

-كۇنىنە 100 تەلەفون جوعالادى. «ونىڭ بىرەۋى دە تابىلىپ جاتقان جوق» -دەمەسى بار ما؟ كوزىم باقىرايدى دا قالدى. اقىرى «504-كابينەت» دەپ باسپالداق جاقتى نۇسقادى.

كوتەرىلىپ، بارسام تاعى 3-4 قىز كەزەكتە تۇر. ءبارى ۇيالى تەلەفوىن ۇرلاتقان. جالعىز ەمەس ەكەنمىن عوي دەپ ويلاپ، وسى ويدان دەمەۋ ىزدەپ قويامىن. ارىزدى 3 ساعات وتىرىپ جازدىق. جۇمىس ىستەگىسى كەلمەيتىن تەرگەۋشىلەرىمىز كەزەكتە تۇرعان ءبىزدى  بىرەۋى ەكىنشىسىنە جىبەرىپ، قابىلداعىسى كەلمەيدى.

كۇنىنە جوعالىپ جاتقان 100 تەلەفوننىڭ بىرەۋى دە تابىلىپ جاتقان جوق قوي، مەنىكى دە تابىلعان جوق. ۇرلاعان ادام تەلەفونىمنىڭ امان-ەسەن ەكەنىن ءبىلدىرتتى، ءبىراق. ەلەكتروندى پوشتامدى، الەۋمەتتىك جەلى پاراقشالارىمدى بۇعاتتاپ تاستاعان بولدى.

مۇنداي ۇرلىقتى كۇندەلىكتى ومىردە ءجيى كەزدەستىرۋگە بولادى. بۇعان توقتاۋ دا جوق سەكىلدى. ونىڭ سەبەبىنىڭ ءبىرى – مۇنداي قىلمىستاردى ىشكى ىستەر ءبولىمى، قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ اشۋعا قۇلىقسىزدىعى، قالاۋسىزدىعى. ولاردىڭ ۇرى ۇيىمدارى مەن توپتارمەن بايلانىستا بولادى دەگەن پىكىر دە نەگىزسىز ەمەس.

الداپ ارباۋعا، مۇمكىندىك بولسا ۇرلاپ، ۇرۋعا دايىن تۇراتىن ادامدارعا كۇلىپ، ءتىپتى جىميىپ قاراۋعا دا قۇلىقسىز بولاسىڭ، كوزىڭ اشىلعاندا. سىپايىلىق جاقسى، ىزگى قاسيەت. بۇل قاسيەتتەن ايىرىلىپ قالعان جوقپىن. تەك، ادامدارعا دەگەن سەنىمدى جوعالتتىم.

نازەركە مۇسا