بۇل ادامداردىڭ دەنساۋلىقتارىندا ەش ۋاقىتتا اقاۋ بولمايدى. قاتەرلى ىسىك جايىندا مۇلدەم حابارلارى جوق ولار 120 جىلداي ءومىر سۇرەدى.
بۇل حالىقتى ۇلكەن سيۆيليزاسياعا جاتقىزباساق تا، باسقا ەلدەرگە قاراعاندا بارلىق جاعىنان ەرەكشەلەنەدى. ولار گيمالاي شىڭىندا ءومىر سۇرەتىن حۋنزا حالقى. كاشمير، ءۇندىستان جانە اۋعانستان مەملەكەتتەرىمەن شەكارالاس حۋنزا ەلىندە 30 000 ادام تۇرادى. ءبىر تاڭقالارلىعى، حۋنزا حالقى 120 جاسقا دەيىن ءومىر سۇرەدى ەكەن، كەيبىرى، ءتىپتى، 145 جاسقا دەيىن بارادى. ايەل ادامدار 60 جاستان سوڭ دا بالا كوتەرە الادى. ال، قاتەرلى ىسىك دەگەن اۋرۋ بۇل ەلدە اتىمەن جوق.
بۇل مۇمكىن بە؟ مۇمكىن بولسا، حالىقتىڭ ۇزاق ءومىر ءسۇرۋىنىڭ سەبەبى نەدە؟
«ىشىمىزگە نە بارسا، سىرتىمىزدان سول شىعادى» دەگەن ءسوزدى ءبىز جاقسى بىلەمىز دەيدى حۋنزا حالقى. الايدا، بۇل دامىعان زاماندا نە جەپ، نە قويعانىڭدى دا ايىرا المايسىڭ. «تاماقتانۋ ءۇشىن ءومىر سۇرمە، ءومىر ءسۇرۋ ءۇشىن تاماقتان» دەگەن ۇستانىم ءاردايىم حالىقتىڭ ەسىندە.
حۋنزا حالقى ءبىر كۇندە ەكى مەزگىل تاماقتانادى ەكەن. بۇل ادامداردىڭ ۇزاق ءومىر ءسۇرۋىنىڭ بىردەن-بىر سەبەبى شىعار.
بىرىنشىدەن، تاڭعى استارىنىڭ تويىمدى بولاتىنىنا باستى نازار اۋدارادى. ال، ەكىنشى اسىن كۇننىڭ باتار شاعىندا ىشەدى. ولار تەك تابيعي ءونىمدى پايدالانادى: جەمىس-جيدەك، كوكونىستەر، داندەر، ءسۇت جانە ىرىمشىك – حۋنزالىقتاردىڭ كۇندەلىكتى ازىعى. تاعامدارىندا حيميالىق ەلەمەنتتەردىڭ بولماۋىن حالىقتىڭ ءوزى قاتاڭ قاداعالايدى.
ءبىر قىزىعى، حۋنزالىقتار ءۇشىن 60 جاستان كەيىن بالا كوتەرۋ – قالىپتى جاعداي.
تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىگى، جىل سايىن ادامدارى مىندەتتى تۇردە ورىك سۋسىنىن ءىشىپ تۇرادى. عالىمدار بۇنداي ءادىستىڭ دەنساۋلىق ءۇشىن وتە پايدالى ەكەنىن ايتقان.
گۇلىم جاقان
