قازىرگى تاڭدا قوعامدى الاڭداتىپ وتىرعان ەلەۋلى ءقاۋىپ – جاستاردىڭ سالافيلىك اعىمعا اربالۋى. سەبەبى عالامتور جەلىسىنىڭ قولجەتىمدىلىگى سالافيزم يدەولوگياسىنىڭ كەڭىنەن تارالۋىنا ءتيىمدى جاعداي تۋعىزۋدا.

عالامتور جەلىسى ەلىمىزدىڭ ازاماتتارىن، اسىرەسە جاستاردى تۋرا جولدان تايدىراتىن سالافيزم اعىمىنىڭ نەگىزگى قۇرالىنا اينالدى. ولار ءتۇرلى «Facebook»، «Vkontakte» جانە ت.ب. الەۋمەتتىك جەلىلەردە ءوز يدەولوگيالارىن دارىپتەيتىن اۋديو جانە بەينە ۋاعىزدار، ماقالالار، موتيۆاتورلىق پوستتاردى كەڭىنەن جاريالاۋ ارقىلى ءوز يدەولوگيالارىن تاراتۋدا.

سالافيزم يدەولوگتارى عالامتور الەمىندەگى «Scype»، «Youtube» سەكىلدى بەينەحوستينگتەردى پايدالانىپ، جاستارعا بەينە دارىستەر وقۋ ارقىلى ولاردىڭ راديكالدىق اعىمدارعا كىرۋىنە سەبەپكەر بولۋدا. سالافيزم اعىمىنىڭ ارباۋىنا تۇسكەن ادام مەملەكەتتىڭ زايىرلى قاعيداتتارىنا، بيلىك پەن ءداستۇرلى ءدىن وكىلدەرىنە قارسىلىق تانىتىپ، قوعامعا ايتارلىقتاي زيان كەلتىرەتىنى انىق. ال قوعامنىڭ بەلسەندى بۋىنى جاستار ارقىلى ءوز قاتارلارىن تولىقتىرىپ جاتقان سالافيزم وكىلدەرىنىڭ كوزدەيتىنى – ەل اراسىندا الاۋىزدىق تۋدىرىپ، ءوز مۇددەلەرىنە قول جەتكىزۋ.

سالافيلىك باعىتتاعى سايتتار مەن پاراقشالار اگرەسسيۆتىلىگىن بايقاتپاۋ ءۇشىن سوڭعى جىلدارى موتيۆاتورلارى مەن سۋرەتتەرىنىڭ ساپالىلىعىن ارتتىرۋدا. سەبەبى پسيحولوگيالىق زەرتتەۋلەر بويىنشا عالامتور وقىرمانى اقپاراتتى 90% كوزبەن كورۋ ارقىلى قابىلدايدى. سالافيزم يدەولوگياسىن ناسيحاتتايتىن سايتتاردا كاسىبي پسيحولوگ ءارى بلوگەر ماماندار جۇمىس اتقاراتىندىعى اڭعارىلادى.

سوندىقتان قازىرگى باسەكەلەس قوعامدا ءداستۇرلى حانافي باعىتىنداعى سايتتاردىڭ دا ساپاسى مەن كورنەكىلىگىن جەتىلدىرىپ وتىرۋ – ۋاقىت تالابى. سونداي-اق، جاستار كوپ شوعىرلاناتىن، الايدا ازىرگە سالافيزم يدەولوگياسى كوپ تارالا قويماعان «ءىnstagram»، «تwitter» سەكىلدى زاماناۋي عالامتور جەلىلەرىندە ءداستۇرلى ءدىن مەن ءسالت-داستۇردىڭ قۇندىلىقتارىن دارىپتەيتىن پاراقشالاردى مازمۇندى ماتەريالدارمەن تولىقتىرىپ، وتىرۋ ارقىلى وقىرماندار سانىن ارتتىرىپ، ماعىنالى جاريالانىمداردى ەنگىزىپ وتىرۋ قاجەت. سوندا سالافيلىك يدەولوگتاردىڭ «facebook»، «vkontakte» جەلىلەرىندەگىدەي بەلسەندىلىكتەرىنىڭ «instagram»، «twitter» جەلىلەرىندە ورىن الۋىنا تويتارىس بەرۋگە بولادى.

ەلىمىزدىڭ ءارى قاراي دامۋى تىكەلەي جاستارعا بايلانىستى بولعاندىقتان، جاستاردىڭ رۋحاني دەڭگەيى مەن ساۋاتتىلىعىنا باسا ءمان بەرۋ ماڭىزدى. سوندىقتان جاستاردىڭ ءدىني ساۋاتىن جەتىلدىرۋ جۇمىستارىن تەك قانا ءبىلىم بەرۋ وشاقتارىمەن شەكتەپ قويماي، ولاردىڭ بوس ۋاقىتىن كوپ ارنايتىن عالامتوردى قۇندى دا باي، عيبراتتى دا تاعىلىمدى باعدارلامالارمەن تولىقتىرۋ قاجەت.

سالافيزم يدەولوگياسىنا قارسى توتەپ بەرەتىن ۇلتتىق يدەولوگيانى جانداندىرۋ – ۋاقىت تالابى. سوندىقتان سالت-داستۇرلەر مەن ۇلتتىق يدەولوگيانىڭ حانافي مازھابىمەن ساباقتاسىپ جاتقانىن جاستار اۋديتوريالارىندا كەڭىنەن تۇسىندىرگەن ءتيىمدى. سالافيزم اعىمىمەن كۇرەسىپ جۇرگەن مامانداردىڭ جۇمىس قابىلەتى مەن كاسىبي دەڭگەيلەرىن ارتتىرۋدا، دارىستەر مەن سەمينارلار ءجيى ۇيىمداستىرىلسا نۇر ۇستىنە نۇر. سالافيزم يدەولوگياسىنىڭ جاستاردىڭ اراسىنا تارالۋىنا توسقاۋىل قويۋدىڭ تاعى ءبىر جولى – مەملەكەت تاراپىنان ۇلتتىق-مادەني يدەولوگيانى كۇشەيتۋ.

جاستاردى شەتىن كوزقاراستى سالافيزم يدەولوگياسىنان ساقتاندىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن ەلباسىمىز ن.ءا.نازاربايەۆ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» جولداۋىندا جاستاردى ۇلتتىق ءداستۇردى ارداقتاپ، داستۇرگە ساي ءدىني سانا قالىپتاستىرۋعا ۇندەۋ ارقىلى كورسەتكەن بولاتىن.

ءدىني ساۋاتىنىڭ كەمشىندىگىنەن كەيبىر جاستار قازاقستان رەسپۋبليكاسى اۋماعىندا تىيىم سالىنعان اعىمداردىڭ دارىستەرىن تىڭداعانى نەمەسە اقپاراتتارمەن بولىسكەنى، ۇنادى دەپ تۇيمەشەكتى باسقانى ءۇشىن قۇزىرلى ورگاندارمەن زاڭ الدىندا جاۋاپقا تارتىلىپ وتىرعان جاعدايلار كەزدەسۋدە. جاستار اراسىنداعى مۇنداي كەلەڭسىزدىكتەردىڭ الدىن-الۋ ءۇشىن عالامتور جەلىلەرىندە ءدىن سالاسىنداعى كاسىبي مامانداردىڭ بەلسەندى جۇمىس اتقارۋ قاجەتتىلىگى ارتىپ وتىر.

جاھاندىق اقپاراتتىق كەڭىستىككە اينالعان عالامتور جەلىلەرىندە جاستاردىڭ كوپتەپ شوعىرلانۋى زاماناۋي تالاپ دەسەك تە، ول كەي جاعدايدا جاستاردىڭ ءتۇرلى تەرىس ءدىني اعىمداردىڭ مالىمەتتەرىمەن سۋسىنداپ، ءار ءتۇرلى اۋىتقۋلارعا ۇرىندىراتىن جول ەكەنىن كوپشىلىكتىڭ نازارىنا سالعىمىز كەلەدى.

قالاباي گۇلناز بولات قىزى،

ق ر ءدىن ىستەرى جانە ازاماتتىق قوعام مينيسترلىگى ءدىن ىستەرى كوميتەتى ءدىن ماسەلەلەرى جونىندەگى عىلىمي-زەرتتەۋ جانە تالداۋ ورتالىعىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى