ش.ايمانوۆتىڭ 100 جىلدىعىنا ارنالعان كورمە اشىلدى

/uploads/thumbnail/20170708154705407_small.jpg

ق ر مەملەكەتتىك ورتالىق مۋزەيىندە قازاقتىڭ ايگىلى اكتەرى، كينورەجيسسەرى، كسرو-نىڭ حالىق ءارتىسى، مەملەكەتتىك سىيلىقتاردىڭ يەگەرى ش.ايمانوۆتىڭ (1914-1970) تۋعانىنا 100 جىل تولۋىنا ارنالعان «قازاق كينوسىنىڭ ساڭلاعى» اتتى مەموريالدىق كورمە اشىلادى. بۇل تۋرالى Baq.kz سايتى حابارلادى.

كورمە 1 قازاننان 1 جەلتوقسانعا دەيىن جالعاسپاق. ۇلى رەجيسسەر، قايتالانباس تالانت يەسىنە ارنالعان «قازاق كينوسىنىڭ ساڭلاعى» اتتى كورمەدە اكتەردىڭ ومىرىنەن سىر شەرتەتىن فوتوماتەريالدار، قۇجاتتار، ماراپاتتار، وزىنە تيەسىلى جەكە زاتتارى، سىيلىقتارى مەن ش.ايمانوۆتىڭ تىكەلەي ءوزى جيناعان باكىلەر جانە شاقپاق كوللەكسياسى قويىلعان. 

ايتا كەتەيىك، شاكەن كەنجەتاي ۇلى ايمانوۆ – قازاق كينوسىنىڭ نەگىزىن سالۋشىلاردىڭ ءبىرى، ونەر كوكجيەگىندەگى شوقتىعى بيىك تۇلعا ءارى ۇلتتىق تانىمدى ەكراندىق ونەردە العاش رەت بەينەلەپ، الەمدىك دەڭگەيگە كوتەرگەن ۇلى سۋرەتكەر. شاكەن (شاھكەرىم) ايمانوۆ 1914 جىلى پاۆلودار وبلىسى، باياناۋىل اۋدانىنىڭ ايمانبۇلاق اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. اۋىل مەكتەبىن بىتىرگەن سوڭ، 1929 ج. سەمەيدەگى حالىق اعارتۋ ينستيتۋتىنا وقۋعا تۇسەدى. وسى كەزدەن باستاپ ءتۇرلى كوركەمونەرپازدار ۇيىرمەلەرىنە بەلسەنە قاتىسادى. 1933 جىلى الماتىداعى قازاق دراما تەاترىنىڭ قۇرامىنا قابىلدانادى. ول سومداعان قوبىلاندى، قودار، اقان سەرى، پەترۋچچيو، وتەللو رولدەرى ۇلتتىق تەاتر تاريحىندا وزىندىك ءىز قالدىردى. 1947-1951 جج. قازىرگى قازاقتىڭ اكادەميالىق دراما تەاترىنىڭ باس رەجيسسەرى بولعان ول 40-تان استام جاڭا بەينە جاساپ، بىرنەشە سپەكتاكل قويدى. 1953-1970 جج. «قازاقفيلم» ستۋدياسىنىڭ كوركەمدىك جاعىن باسقارىپ، قازاق كينو ونەرىنىڭ وركەندەۋىنە ۇلكەن ۇلەس قوستى. ش.ايمانوۆ تۇسىرگەن «ماحاببات تۋرالى اڭىز» (1953)، «اتامەكەن» (1966)، «نايزاتاس باۋرايىندا» (1968)، «الداركوسە» فيلمدەرىنەن ۇلتتىق بوياۋ انىق سەزىلەدى. ال، «ءبىزدىڭ سۇيىكتى دارىگەر»، «تاقيالى پەرىشتە» فيلمدەرى ۇلتتىق كينو ونەرىندە كومەديالىق جانردى دامىتۋدا ەرەكشەلەنىپ، ازىل-كۇلكىلى كورىنىستەر مەن قيسىنداردىڭ تابيعاتى دا ۇلتتىق داستۇرلەرمەن تامىرلاسىپ جاتىر. سوڭعى قويعان «اتاماننىڭ اقىرى» (1970 ج.) تاريحي شىتىرمان ءفيلمى رەجيسسەر ش.ايمانوۆ شىعارماشىلىعىنىڭ بيىك شىڭىنا اينالدى. ش.ايمانوۆ قازاقستان كينەماتوگرافيستەر وداعىن ۇيىمداستىرىپ، ۇزاق جىلدار بويى وداق باسقارماسىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى (1958-1970) قىزمەتىن اتقاردى. قازكسر جوعارى كەڭەسىنىڭ 4 جانە 7 شاقىرىلىمدارىنىڭ دەپۋتاتى بولىپ سايلاندى. 1947 ج. ش.ايمانوۆقا قازكسر حالىق ءارتىسى، 1959 ج. كسرو حالىق ءارتىسى اتاعى بەرىلسە، 1952 ج. «اباي» سپەكتاكلىن قويعانى ءۇشىن كسرو مەملەكەتتىك سىيلىعى بەرىلدى. لەنين، ەڭبەك قىزىل تۋ وردەنى جانە ەكى مارتە «قۇرمەت بەلگىسى» وردەنى، بىرنەشە مەدالدەرمەن ماراپاتتالدى. 2007 ج. «ەكران شەبەرى» اتاعىنا يە بولدى.

ش.ايمانوۆتىڭ ەسىمى «قازاقفيلم» كينوستۋدياسىنا، الماتى قالاسىنىڭ ءبىر كوشەسىنە بەرىلىپ، ءوزى تۇرعان ءۇيى مەن كينوستۋديا عيماراتىنا مەموريالدىق تاقتا ورناتىلعان. سونىمەن قاتار، پاۆلودار قالاسىنداعى كينوتەاترلاردىڭ ءبىرى ش.ايمانوۆ ەسىمىمەن اتالادى.

قامشى-اقپارات

 

قاتىستى ماقالالار