الماتى ترامۆاي جەلىسىنىڭ ينفراقۇرىلىمى بولاشاقتا قايدا جانە قالاي جۇزەگە اسىرالادى؟ الماتى قالاسى جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارما باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ساعىندىق تەلىبايەۆتىڭ ايتۋىنشا، 2017 جىلدىڭ باسىنداعى مالىمەت بويىنشا قالادا 29،6 شاقىرىم تراۆماي جولى بولعان، ― دەپ حابارلايدى Qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگى.

«2017 جىلدىڭ جۇمىس جوسپارىنا سايكەس، شيەۆچەنكو، قونايەۆ، تورايعىروۆ، وتەپوۆ كوشەلەرىندەگى سونداي-اق، 23 جول قيىلىسىنداعى بارلىق ۇزىندىعى 16،7 شاقىرىم بولاتىن تراۆماي رەلسى الىنىپ، ونىڭ ورنىنا اسفالت توسەلدى. قالعان رەلستەردى الۋ 2018 جىلدىڭ جۇمىس جوسپارىنا ەنگىزىلەدى»،― دەدى ساعىندىق تەلىبايەۆ.

دەمونتاجدالعان ينفراقۇرىلىمنىڭ قايدا ىسكە جاراتىلاتىندىعى ازىرگە ناقتى ەمەس.   

«الىنىپ تاستالعان قۋات كوزى كابەلدەرى مەن قوسىمشا ستانسالار بۇگىنگى تاڭدا تروللەيبۋس قىزمەتىنە بەرىلگەن. رەلستەر «الماتىەلەكتروترانس» مەكەمەسى ترامۆاي شارۋاشىلىعىندا ساقتاۋلى. ونى اۋكسيون ارقىلى ساتۋ جوسپارلانىپ وتىر. ترامۆايلاردىڭ ءوزىن شقو مەن پاۆلودارعا ساتۋ بويىنشا كەلىسسوزدەر ءالى دە اياقتالعان جوق»،― دەدى ول.

اتالعان باسقارما مالىمەتىنە سۇيەنسەك، جەڭىل رەلستى ترانسپورت جەلىسىنىڭ قۇرىلىسى 2019 جىلى باستالادى دەپ جوسپارلانعان.

ەسكە سالا كەتەيىك، بيىل جازدا الماتى كوشەلەرىن قايتا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ، ءبىرقاتار ترامۆاي جولدارى الىنىپ تاستالعان بولاتىن. قايتا جوندەۋ جۇمىستارىنان كەيىن شيەۆچەنكو، قۇرمانعازى كوشەلەرىنە ءبىر جاقتى جول قوزعالىسى ەنگىزىلدى. الماتى قالاسىندا ترامۆاي جەلىسى 1937 جىلدىڭ 7 قاراشاسىندا ىسكە قوسىلىپ، 2015 جىلدىڭ 31 قازانىندا توقتاتىلدى. 2017 جىلدىڭ جازىندا قالا بويىنشا رەلستەردى الۋ جۇمىستارى باستالدى.  

قالا اكىمدىگى بيىل 30 شاقىرىمنان استام شويىن جولدىڭ 7،5 شاقىرىمىن بۇزىپ، ونىڭ ورنىن قايتا اباتتاندىرۋدى جوسپارلاعان. ال بالاما رەتىندە سالىنۋى ءتيىس جەڭىل رەلستى قوعامدىق كولىك جوباسىنىڭ قۇرىلىسى قاشان باستالارى بەلگىسىز. ترامۆايلار قايتا-قايتا كولىك اپاتىنا سەبەپكەر بولعان سوڭ، شاھار بيلىگى ولاردى قولدانىستان مۇلدە شىعارعان. ترامۆاي دەپوسىنىڭ ورنىنا ءتىل ۇيرەتەتىن جاستار ورتالىعى سالىناتىن بولدى. ال 30 شاقىرىمدى الىپ جاتقان شويىن جولداردىڭ تاعدىرىنا قاتىستى شەشىم جۋىردا قابىلداندى. وعان ساي تەمىر توسەنىشتەر بۇزىلىپ، ورنى قايتادان جامالادى.

ايتا كەتەر بولساق، الماتى ترامۆايىنىڭ 80 جىلدىق تاريحى بار. ول  1937 جىلى ىسكە قوسىلعان. بۇرىن تمد ەلدەرى ءىرى قالالارىنىڭ كو­بىندە وزگە كولىك تۇرلەرىمەن سالىستىرعاندا، ترامۆاي ەڭ ءتيىمدى كولىك بولىپ سانالعان. ول كەزدە اۆتوبۋس، تروللەيبۋس دەگەندەر از شىعاتىن، سوندىقتان ولار قوعامدىق كولىك مارشرۋتتارىن قامتاماسىز ەتۋگە جەتپەدى. ونىڭ ۇستىنە، ترامۆاي ەكولوگيالىق تۇرعىدان ۇتىمدى كولىك بولدى. 1930 جىلدارى كەڭەستىك وداقتىڭ ءىرىلى-ۇساقتى قالالارىنىڭ كوبى ترامۆاي كولىگىنە كوشە باستاعان سوڭ الماتى دا بۇل كوشتەن قالعىسى كەلمەدى.

الماتىدا ترامۆاي 1937 جىلى جەلتوق­ساننىڭ 1-ىنەن باستاپ جۇيەلى تۇردە جۇرە باستادى. ترامۆايدىڭ قالاي ىسكە قوسىل­عانى تۋرالى قالا گازەتتەرىنىڭ ءبارى جاز­دى. ول زا­مانداعى گازەتتەردىڭ جاز­ۋىن­­شا، ترامۆاي ار­زان كولىك بولدى. جولاۋ­شىلار تەمىرجول ۆوكزالىنان ترامۆاي دەپوسىنا دەيىن 30 تيىن­­عا جەتە الاتىن. ال ۆوكزالدان گوركيي كوشەسىنە (قازىرگى جىبەك جولى) دەيىنگى بيلەت – 20 تيىن، مەكتەپ وقۋشىلارىنا ار­نال­عان بيلەت – 10 تيىن (كوپەيكا) تۇراتىن.

العاشقى كەزدە الماتى تۇرعىندارىنا، اسىرەسە، اۆتوموبيليستەرگە كولىكتىڭ جاڭا تۇرىنە ۇيرەنىسۋىنە تۋرا كەلدى. كوشە قيىلىستارىندا ءالى باعدار­شامدار ورناتىلماعان كەز بولاتىن، سون­دىقتان العاشقى ەكى اپتادا اۆتوموبيلدەر مەن ترامۆايلار بىرنەشە رەت سوقتىعىسىپ قالدى. 1938 جىلدىڭ قاڭتارىنىڭ باسىندا باعدارشامدار ورناتىلعان سوڭ بۇل ماسەلە شەشىلدى.