11 قىركۇيەكتە ق ر پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ مەملەكەتتىڭ قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىندە ءىرى كادرلىق ءاۋىس-تۇيىر جاسادى. كەشەگى كۇنگە دەيىن مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جانە سىيبايلاس جەمقورلىققا ءىس-قيمىل اگەنتتىگىنىڭ ورىنباسارى قىزمەتىندە بولعان اليك شپەكبايەۆ ۆەدومستۆونىڭ باسشىسى بولدى. ونىڭ بۇرىنعى باسشىسى قايرات قوجامجاروۆ ق ر باس پروكۋرورى بولدى. ال بۇرىنعى باس پروكۋرور جاقىپ اسانوۆ جوعارعى سوتتىڭ ءتوراعاسى قىزمەتىنە تاعايىندالسا، جوعارعى سوتتىڭ ەكس-توراعاسى قايرات ءمامي كونستيتۋسيالىق كەڭەستىڭ باسشىسى بولدى. ق ر باس پروكۋرورى بولعان جاقىپ اسانوۆ نەسىمەن ەل ەسىندە قالدى؟ «ساياسات» پورتالى شولۋ جاسادى.

وقىس مالىمدەمەلەر

باس پروكۋرور بولىپ سايلانعان ساتتە-اق جاقىپ اسانوۆ ەلدە ادىلەتتىك ورناتۋ اياسىندا، سونداي-اق ءوزىنىڭ قول استىنداعى قىزمەتكەرلەرىنە قاتىستى ايقىن مالىمدەمە جاساعان. وتكەن جىلدىڭ ماۋسىمىندا ول «اكەسىنىڭ نۇسقاۋىمەن» پروكۋراتۋراعا جۇمىسقا ورنالاسقان قىزمەتكەرلەردىڭ تاجىريبەسىزدىگىن، پايداكۇنەمدىگىن سىنادى. اسانوۆ مۇنداي قىزمەتكەرلەردىڭ ۇزاققا بارمايتىنىن سول كەزدە ەسكەرتكەن. 2013-2015 جىلدار ارالىعىندا جاسىرىن سەبەپتەرمەن كەمىندە ءۇش جىل جۇمىس ىستەگەن 10 جاس مامان جۇمىسىنان شىقتى.

«قاراعاندىدا قىزمەتكەر ايەل ماس كۇيىندە كولىك تىزگىنىن العان، بۇل – ءبىر، جول اپاتىنا سەبەپ بولدى – ەكى، اقتالىپ شىققىسى كەلدى – ءۇش، پوليسەيلەرگە قارسى شىقتى. ونىڭ پروكۋراتۋرا قىزمەتكەرى ەكەنىن بىلگەن ادامدار نارازىلىق ءبىلدىردى. ارينە، ايەل جۇمىسىنان بوساتىلدى. الايدا ونىڭ ارەكەتتەرى بۇكىل پروكۋراتۋرانىڭ اتىنا كىر كەلتىردى»، - دەگەن ەدى اسانوۆ.

وتكەن جىلدىڭ شىلدەسىندە پروكۋراتۋرا قىزمەتكەرلەرى باستىعىنان تاعى دا سوگىس ەستىدى. كادرلار ءبولىمى اسانوۆتىڭ كوڭىلىنەن شىقپادى. «كىم بولسا، سونى الامىز» دەپ قول استىنداعىلارعا شۇيلىكتى.

«جۇمىسقا كىم بولسا، سونى الامىز. جاقىندا عانا بۇرىنعى پروكۋرور سامەتوۆ ەسكى فورماسىن كيىپ الىپ، كاسىپكەردى 3،5 ميلليونعا «لاقتىرىپ» كەتكەن. سونداي ادام پروكۋراتۋرادا 7 جىل قىزمەتتە بولدى. ول جۇمىسقا قالاي قابىلدانعان؟ سەبەبى ىرىكتەۋ جۇيەسى دۇرىس ەمەس»، - دەپ اشۋعا بۋلىققانى تاعى بار.

«پروكۋراتۋرا تۋرالى» زاڭ

ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ مامىرىنىڭ اياعىندا «پروكۋراتۋرا تۋرالى» زاڭ جوباسى قارالىپ، ماقۇلداندى.

باس پروكۋرور جاقىپ اسانوۆ اتالعان زاڭ جوباسىندا جوعارعى قاداعالاۋدىڭ شەگى مەن نىسانى، قىزمەتتىڭ نەگىزگى باعىتتارى، مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جانە كاسىپكەرلەردىڭ ارەكەتىنە قاداعالاۋ جۇرگىزۋدىڭ تەتىكتەرى ناقتى بەلگىلەنگەنىن اتاپ ءوتتى.

«جالپى، زاڭ جوباسى جوعارى قا­دا­عا­لاۋ­دىڭ قاعيدالارى مەن مىندەتتەرىن تۇبە­گەيلى وزگەرتپەيدى. ادام قۇقىعىن قورعاۋ، زاڭدىلىقتى ساقتاۋ مەن قۇقىق قورعاۋ قىزمەتىن ۇيلەستىرۋ ونىڭ باستى مىندەتى بولىپ قالا بەرەدى. سونىمەن قاتار، زاڭ جوباسىنا سايكەس مەملەكەتتىك ورگانداردى تەكسەرۋ نەگىزدەرى ەداۋىر قىسقارتىلاتىن بولادى»، – دەدى ج.اسانوۆ.

زاڭ جوباسىندا پروكۋراتۋرانىڭ قۇقىقتىق اكتىلەرى جۇيەسىنە تۇزەتۋلەر ەنگىزىلدى.

«ولار: قاداعالاۋ جانە دەن قويۋ اكتىلەرى بولىپ ەكى توپقا بولىنەدى دە قاداعالاۋ اكتىلەرىنەن «الدىن الا ەسكەرتۋ» مەن «ۇيعارىم» الىنىپ تاستالدى. سول سياقتى «زاڭنامالىق اكتىگە تۇسىندىرمە بەرۋدىڭ» دە ماعىناسى وزگەرەدى. بۇل اكت قوعامدىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ، قۇقىق بۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋ، سونداي-اق دايىندالىپ جاتقان قۇقىققا قارسى ارەكەتتەر تۋرالى مالىمەتتەر بولعان كەزدە ەنگىزىلەتىن بولادى»، - دەگەن باس پروكۋرور.

پروكۋراتۋراداعى IT-تەحنولوگيا

2017 جىلدىڭ قاڭتارىندا اسانوۆ كادرلىق تاعايىنداۋ جاسادى جانە ناتيجەسى دە بىردەن بايقالدى. قۇقىقتىق ستاتيستيكا جانە ارنايى ەسەپكە الۋ كوميتەتى ءبىرىنشى رەت پوگونسىز قىزمەتكەردى جۇمىسقا الدى. كوميتەت باسشىسى مەملەكەتتىك ورگان جۇمىسىنا يننوۆاسيانى ەنگىزگەن تەحنوكرات باعدات مۋسين بولدى. ونىڭ باستاماسىمەن ينفورماسيالىق جۇيە قۇرىلدى. ماقساتى – مالىمدەمەلەر، شاعىمدار مەن ۇندەۋلەردى وڭدەۋ جۇمىستارىن جەڭىلدەتۋ. 5 جەلتوقسان كۇنى عانا قۇقىقتىق ستاتيستيكا كوميتەتىنىڭ باسشىسى كولىك جۇرگىزۋشىلەرىنە ۇلكەن كولەمدەگى قۇجاتتاردى وزىمەن الىپ ءجۇرۋىن مىندەتتەمەۋ جايلى جوسپاردى حابارلاعان.

«ەندىگى الماتىلىق پوليسەيلەر قولىنا پلانشەت ۇستاپ ءجۇرۋى مۇمكىن. وندا جۇرگىزۋشىلەرگە جەكە كۋالىگىنەن وزگە قۇجاتتاردى وزىمەن الىپ ءجۇرۋ مىندەتتەلمەيدى»، - دەپ جازدى باعدات مۋسين ءوزىنىڭ فەيسبۋكتەگى پاراقشاسىنا.

قاتاڭ كادرلىق ساياسات

اسانوۆتىڭ باس پروكۋرورلىق قىزمەتىندەگى جۇمىس قورىتىندىسىن وسىلاي باعالاۋعا بولادى. وتكەن جىلدىڭ قازانىندا قاراعاندى وبلىستىق پروكۋراتۋراسىنىڭ باسشىلىعى تۇگەلدەي ورىندارىنان بوساتىلعانى، ال باس پروكۋرورى قاتاڭ سوگىس العانى بەلگىلى. مۇنداي وزەگرىسكە قاراعاندى وبلىسى پروكۋراتۋراسىنىڭ قىزمەتىنە تۇسكەن شاعىم سەبەپ بولعان.

جاقىپ اسانوۆتىڭ باسشىلىعىنداعى نەگىزگى كادرلىق اۋىسۋ ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ جازى مەن قىسىندا بولدى.

وسى جىلدىڭ تامىزىندا باس پروكۋرور ەلدىڭ 7 وبلىسىنا جاڭا پروكۋرور تاعايىنداۋ جونىندە بۇيرىققا قول قويدى. سونىمەن، قۇسايىن يگەمبايەۆ شقو پروكۋرورى بولدى، مارات سەكسەمبايەۆ قاراعاندى وبلىسى، قوستاناي وبلىسىنا قاداعالاۋ جۇرگىزۋ ءۇشىن تيمۋر سۇلەيمەنوۆتى جىبەردى، مارات قايبجانوۆ اقتوبە وبلىسى، نۇرعالىم ءابدىروۆ وقو، يبراگيم يمانوۆ جامبىل وبلىسى، ەرنات سىبانقۇلوۆتى اتىراۋ وبلىسىنا جىبەردى.

جىل باسىندا ازامات جىلقىبايەۆ الماتى وبلىسىنىڭ پروكۋراتۋراسىنا ءتوراعالىق ەتتى. الماتىنىڭ بۇرىنعى پروكۋرورى بەرىك اسىلوۆ سقو پروكۋرورى بولدى. الماتىعا عابيت ميرازوۆتى تاعايىندادى. استانادا سابىرجان بەكبوسىنوۆتىڭ زەينەتكە شىققانىنا بايلانىستى پروكۋرورلىق لاۋازىمعا بولات دەمبايەۆ كەلدى.

11 جەلتوقساندا  مەملەكەت باسشىسى «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە قۇقىق قورعاۋ قىزمەتىنىڭ پروسەستىك نەگىزدەرىن جاڭعىرتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىنا قول قويدى.

زاڭ مەملەكەت باسشىسىنىڭ زاڭ شىعارۋ باستاماسى تارتىبىندە قابىلداندى جانە قىلمىستىق-پروسەستىك كودەكسكە، «جەدەل-iزدەستiرۋ قىزمەتi تۋرالى» جانە «پروكۋراتۋرا تۋرالى» زاڭدارعا تۇزەتۋلەردى كوزدەيدى.