ءومىرى اۋعانستاندا ءوتىپ اتاقونىسقا اتباسىن بۇرعان اعايىنمەن اڭگىمەلەسىپ قالدىم. ول سويلەپ وتىر، مەن تىڭداپ وتىرمىن.

-اۋعانىستان ەلىنىڭ سوعىستان كوزاشپاي كەلە جاتقانىن جاقسى بىلەسىڭ، ول جەردە قاقتىعىستار، كەدەيشىلىك، جوقشىلىق، قايىرشىلىق، قانتوگىس ۋشىعىپ تۇر. ونىڭ الدىنداعى نە ءتۇرلى الاپاتتى ايتپاعاننىڭ وزىندە 79-89 جىلدار اراسىنداعى سوۆەتتىڭ سالعان ويرانى، ونان كەيىنگى تاليبانشىلاردىڭ لاڭى، ونان كەيىنگى امەريكا اسكەرلەرىنىڭ باسىپ كىرۋى بىرىنەن كەيىن ءبىرى جالعاسىپ جاتقان سوعىس، بۇلىك، الاساپىران تىرلىك ولاردى ابدەن تۇرالاتتى. ءسىز بىلەسىز بە، نەگە وسىنشالىق قاسىرەتتەر اۋعان ەلىن اينالدىرا بەرەدى؟ سەبەبى سىرتتا ەمەس، اۋعان جۇرتىنىڭ وزىندە. ەندەشە مەن ايتايىن. ءبىرىنشى، ولار ادامزاتقا اپات اكەلەتىن اپيىندى(گەروين) تاراتۋشى. ەگەدى، وڭدەيدى، دۇنيەگە جونەلتىپ جان بىتكەندى جامساتىپ، سونىڭ اقشاسىنا نان جەيدى. ەكىنشى، قويدىڭ(قاراكول قويدىڭ) قارنىن تىرىدەي جارىپ جىبەرىپ ىشىندەگى قوزىسىن الىپ تەرىسىن سىپىرادى. سەبەبى ءتىرى قويدى جارىپ، ونىڭ ءتىرى قوزىسىنىڭ تەرىسىن سىپىرسا تىتىركەنىپ ەلتىرىسى ءبۇيرا ادەمى، ساپالى بولادى ەكەن. نەدەگەن قانىشەر وبالدى ارەكەت دەسەڭشى!.. ءۇشىنشى، ول ەلدە پاشۋازدىق ۇشىنا شىققان. پاشۋازدىق دەگەنىم، ەركەكتەرمەن ەركەكتەردىڭ ۇياتسىز قاتىناسى. ءبيشى ءجاسوسپىرىم بالالاردى بازارعا سالىپ اقشالى باي-ماناپتار «ساتىپ» الىپ ءناپسىسىن قاندىرادى. ونسىزدا نازارى تۇسكەن ەركەك بالانى «زورلاپ» كەتۋ ولارعا تۇك ەمەس. مىنە كورىپ وتىرسىز، وسىنىڭ ءبارىن ءوزىن «مۇسىلمانمىن» دەپ جۇرگەن پەندەلەر جاساپ ءجۇر. ءسىز كەشىرىڭىز، بۇل ءۇشىن ءدىن-يسلام كىنالى ەمەس. ءوز ناپسىلەرى مەن پايداسىن كوزدەگەن ازعىنداعان جۇرت ايىپتى. تاريحتاعى جامان داعدىسىن تاستاي الماي كەلە جاتقان ىندەت ايىپتى. قۇداي تاعالادا تۇزەلگىسى كەلگەن، وزگەرگىسى كەلگەن حالىقتى تۋرا جولعا سالادى. كەرى كەتكەن، بىلە تۇرا سۋعا سيەتىن قاۋىمدى قايتپەك!.. ول جەردەن قايعى قاسىرەتتىڭ ارىلماۋى، سوعىستىڭ سويقان سالۋى وسى جاعىمسىز ادەتتەرىنىڭ «جەمىسى» دەپ بىلەمىن.

تىڭداپ وتىرىپ جانىم تۇرشىكتى. شىنىندا... ءومىر ءسۇرۋدىڭ باسقا قايىرلى جولدارى كوپ ەمەس پە؟ نەگە ولار ەڭ سوراقىسىنا تاستاي جابىسىپ قالدى ەكەن؟ 

ال، بىزدە ءشى؟ حالىقتى قانقاقساتقان ۇرلىق اسقىنىپ تۇر. ءالسىز اش-ارىقتاردىڭ حاقى سۇراۋسىز كەتىپ جاتىر. جوعارى مەن تومەننىڭ پاراقورلىعى اسقىنعانى سونشالىق مەملەكەت، بيلىك دابىل قاعۋدا... سوندا دا توقتايتىن ءتۇرى جوق. زيناقورلىق كورنەكتى، كومەسكى بولىپ ەلدىك دەڭگەيدە ەتەك العان... وسىنىڭ ءبارى اللا تاراپىنان ايىپتالىپ تيىم سالىنعان ادەتتەرگە جاتادى. قۇران مەن حاديستە انىق ۇكىمدەرى بار. ءبارىن جاراتۋشى جاببار يەم كورىپ تۇر. ارقاعا ايازداي باتادى. ءبىردىڭ كەسىرى مىڭعا ءتيىپ جۇرمەسە بولار ەدى!

داۋلەتبەك بايتۇرسىن ۇلى