“Project HOPE – The People-to-People Health Foundation، Inc.” (Project HOPE) حالىقارالىق ۇكىمەتتىك ەمەس گۋمانيتارلىق ۇيىمنىڭ قولداۋىمەن ءۇش جىلدىڭ ىشىندە 44 000 استام ەڭبەك ەتۋشى كوشىپ-قونۋشى قازاقستاندا تۋبەركۋلەزگە زەرتتەلىپ-قارالدى.

الماتى قالاسىندا «كوشىپ-قونۋشىلار اراسىنداعى تۋبەركۋلەزدى (تب)، كوپتەگەن دارىلەرگە كونبەيتىن تۋبەركۋلەزدى (كدك تب) جانە تب/ايتۆ-نى ترانسشەكارالىق باقىلاۋ مەن ەمدەۋگە ارنالعان ءىس-شارا» باعدارلاماسىنا قورىتىندى جاساۋ بويىنشا دوڭگەلەك ۇستەل وتكىزىلدى.

ءىس-شارا ۋاقىتىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى تۋبەركۋلەز كۇرەستىڭ 2014-2020 جىلدارعا ارنالعان كەشەندى جوسپارى» باعدارلاماسىنىڭ ناتيجەلەرى ۇسىنىلدى.

Project HOPE ۇيىمداستىرعان ءىس-شاراعا ق ر دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ، ق ر دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى ۇلتتىق فتيزيوپۋلمونولوگيا عىلىمي ورتالىعىنىڭ، ءىىم كوشى-قون قىزمەتىنىڭ، جاھاندىق قوردىڭ، حالىقارالىق كوشى-قون ۇيىمىنىڭ، USAID، STOP TB سەرىكتەستىگىنىڭ جانە باسقا دا حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ، سونداي-اق سەرىكتەستىك ۇەۇ مەن مەديسينالىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى قاتىستى.

نەگىزگى ناتيجەلەردەن باسقا، ۇكىمەتتىك قۇرىلىمدارمەن، حالىقارالىق ۇيىمدارمەن، ۇەۇ-مەن جانە مەديسينالىق ۇيىمدارمەن ءتيىمدى ىنتىماقتاستىق تاجىريبەسى ۇسىنىلعان. باعدارلاماعا تارتىلعان دارىگەرلەر مەن سەرىكتەستىك ۇەۇ وكىلدەرى ەڭبەك ەتۋشى كوشىپ-قونۋشىلارمەن جۇمىستىڭ ەرەكشەلىكتەرى تۋرالى ايتىپ بەردى.

 «باعدارلامانىڭ نەگىزگى ماقساتى – تب دياگنوستيكاسى مەن ەمدەۋگە قولجەتىمدىلىكتى شەكتەيتىن كەدەرگىلەردى جويۋ، ەڭبەك ەتۋشى كوشىپ-قونۋشىلار ءۇشىن قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ، تب ترانسشەكارالىق باقىلاۋ مەن ەمدەۋ بويىنشا ءتيىمدى تەتىكتەر قۇرۋ. اتاپ ايتقاندا، كوشىپ-قونۋشىلار ءۇشىن تۋبەركۋلەزگە زەرتتەپ-قاراۋعا قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ ەسەبىنەن 1600-دەن استام تب ناۋقاستارى ايقىندالدى. ەكىنشىسى دە ماڭىزدى ناتيجە – بۇل جوبانىڭ بارلىق سەرىكتەستەرىنىڭ اراسىندا قالىپتاسۇان كونسترۋكتيۆتى ىنتىماقتاستىق جانە پروبلەمانى اناعۇرلىم ءتيىمدى شەشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى»، - دەپ جف ءباعدارلاماسىنىىڭ مەنەدجەرى/قازاقستانداعى Project HOPE وكىلى باحتيار بابامۋرادوۆ ءوز سوزىندە اتاپ ءوتتى.

باعدارلاما ۋاقىتىندا، 60-تان استام ەمحانادان جانە 10تۋبەركۋلەزگە قارسى ديسپانسەرلەردەن كوشىپ-قونۋشىلارعا قايىرىمدى مەديسينالىق ۇيىمدار جەلىسى قالىپتاستىرىلدى، ۇەۇ كوشىپ-قونۋشىلار اراسىنداعى باقىلاۋعا سەگىز پيلوتتىق وڭىرگە قاتىسۋ مودەلى پىسىقتالدى، ۇەۇ-نىڭ ەلدىك جەلىسى قۇرىلىپ، كوشىپ-قونۋشىلار اراسىنداعى تب باقىلاۋعا وقىتىلدى.

سونداي-اق 44 مىڭنان استام كوشىپ-قونۋشىلار ءۇشىن تۋبەركۋلەزگە زەرتتەپ-قاراۋعا قولجەتىمدىلىك قامتاماسىز ەتىلدى جانە 1600-دەن استام تب ناۋقاسى ايقىندالدى، شامامەن 145 مىڭ كوشىپ-قونۋشى اۋتريچجۇمىس ارقىلى حاباردار ەتۋمەن قامتاماسىز ەتىلدى. باعدارلاما شەڭبەرىندە تب-مەن اۋىراتىن كوپتەگەن (ىشكى جانە سىرتقى) كوشىپ-قونۋشىلار ەمدەۋ كەزەڭىندە امبۋلاتوريالىق فازادا ايسايىنعى ۋاجدىكقولداۋمەن قامتاماسىز ەتىلدى.

بۇدان باسقا، Project HOPE ەۋروپا مەن ەۋرازيا ەلدەرى بويىنشا وڭىرلىك اعا ديرەكتورى ماريام سيانوزوۆانىڭ سوزىنە قاراعاندا باعدارلاما قازاقستاندا جۇزەگە اسىرىلدى، ءبىراق ول ايتارلىقتاي ءمانى بار وڭىرلىك كومپونەنتتىك قامتيدى. ەڭبەك ميگراسياسى مەن تۋبەركۋلەز پروبلەمالارىن شەشۋ- ءبىر عانا ەلدىڭ مىندەتى ەمەس. تابىسقا قول جەتكىزۋ ءۇشىن، وسى اۋرۋدى باقىلاۋ مەن ەمدەۋ بويىنشا بىرلەسكەن تەتىكتەردى قۇرۋعا ءوڭىردىڭ بارلىق ەلدەرىنىڭ كۇشى مىندەتتى تۇردە قاجەت. «ورتالىق-ازيا وڭىرىندە تب ترانسشەكارالىق باقىلاۋ بويىنشا ەلارالىق ەكى جاقتى جوبالاردىڭ بۇگىنگى كۇنى ازىرلەنگەنىن جانە جوعارى دەڭگەيدە ءۇش وڭىرلىك كەزدەسۋلەردىڭ وتكىزىلگەنىن اتاپ وتكىم كەلەدى. مۇنىڭ ءبارى ودان ءارى وڭىرلىك ىنتىماقتاستىققا جاقسى نەگىز قۇرايدى، ونى ءبىز باعدارلامانى جانە جاڭا گرانتى جالعاستىرۋ شەڭبەرىندە دامىتاتىن بولامىز»، -دەپ تولىقتىردى ماريام سيانوزوۆا.

باعدارلامانى ەنگىزۋ تاجىريبەسى نەگىزىندە «ق ر كوشىپ-قونۋشىلارىنىڭ اراسىندا تۋبەركۋلەزدى باقىلاۋ بويىنشا نۇسقاۋلىق» ازىرلەنىپ، رەسمي بەكىتىلدى.

جيتس-پەن، تۋبەركۋلەزبەن جانە بەزگەكپەن كۇرەسكە ارنالعان جاھاندىق قور گرانتىنىڭ قاراجاتىنا «كوشىپ-قونۋشىلار اراسىنداعى تب، كدك تب جانە تب/ايتۆ-نى ترانەسشەكارالىق باقىلاۋ مەن ەمدەۋگە ارنالعان ءىس-شارا» باعدارلاماسىن Project HOPE حالىقارالىق ۇيىمى ق ر دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىمەن، ق ر دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى ۇلتتىق فتيزيوپۋلمونولوگيا عىلىمي ورتالىعىمەن، ق ر ىشكى ىستەر مينيسترلىگىمەن، موم، ءواو ەلدەرىنىڭ تۋبەركۋلەز بويىنشا ۇلتتىق ورتالىقتارىمەن،  ProjectHOPE، ددۇ، UNAIDS، يۋسايد جانە مفككيكپ ەلدىك كوماندالارىمەن، سونداي-اق ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارمەن: «زابوتا» داعدارىس ورتالىعى (الماتى قالاسى)، «جاريا» حالىقارالىق قورى جانە قىزىل اي قوعامى (استانا قالاسى)، «ءۇمىت» قوعامدىق بىرلەستىگى (قاراعاندى قالاسى)، «تالدىقورعان جۇمىسپەن قامتۋعا قولداۋ كورسەتۋ ورتالىعى» (الماتى وبلىسى)، «جولداس» اسسو (شىمكەنت، اقتوبە جانە اقتاۋ قالالارىندا) جانە «انتيۆيچ» قب (تارا قالاسى) بىرلەسىپ ورىندالدى.