"پاراساتتى تۇلعا" - مۇحتار قۇل-مۇحاممەد توقايەۆ تۋرالى پىكىر ءبىلدىردى

/uploads/thumbnail/20190423184223739_small.jpg

«نۇر وتان» پارتياسىسەزىنەن كەيىن ءبىز سەناتتاعى حالىقارالىق قاتىناستار، قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى مۇحتار ابرار ۇلى قۇل-مۇحاممەدتەن الداعى سايلاۋ تۋرالى پىكىرىن سۇراعان ەدىك.

­–بۇگىن ەلباسىمىز كوپشىلىكتىڭ كوڭىلىندە جۇرگەن سۇراققا ناقتى جاۋاپ بەردى.

ارينە، پرەزيدەنت – ءبىزدىڭ اتا زاڭىمىز بويىنشا ەلدەگى باستى تۇلعا، مەملەكەت باسشىسى. سوندىقتان بۇل ورىنعا كانديداتۋرا ۇسىنۋ بارىسىندا ءوزىنىڭ وتە كوپ ويلانعاندىعىن، دالىرەك ايتساق، كەيىنگى ءۇش جىل بويى ءوزى تاربيەلەگەن ازاماتتاردى اقىلى، پاراساتى، تاجىريبەسى جونىنەن سالىستىرا كەلىپ، قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقايەۆتىڭ كانديداتۋراسىنا توقتالعاندىعىن زور تەبىرەنىسپەن جەتكىزدى.

شىندىعىندا، تاۋەلسىزدىك جىلدارى ەلباسىمىز تالاي ازاماتتاردى قابىلەت-قارىمىنا قاراي ءوسىردى، تەزگە سالىپ، شىڭدادى. سولاردىڭ ىشىنەن تاڭداۋى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقايەۆقا ءتۇستى.

ءبىزدىڭ ەلباسىمىز قانداي شەشىمدى بولماسىن اسىقپاي، اپتىقتاي، ۇزاق ۋاقىت ويلانىپ بارىپ قابىلدايتىن تۇلعا. ونى بۇگىنگى سەزدە ءوزى دە اشىق ايتتى. ول بيلىك اۋىستىرۋدىڭ ءترانزيتى تۋرالى شەشىمگە بۇدان ءۇش جىل بۇرىن كەلگەن ەكەن.

مەن ەلباسىنىڭ جانىندا ۇزاق جىلدار بويى قىزمەت ىستەدىم. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى تاۋەلسىزدىك كەزەڭىندە ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىنەن شىققان قانشاما ازاماتتى ءتۇرلى جاۋاپتى قىزمەتتەرگە تاعايىنداپ، سىننان وتكىزدى. ارينە، ولاردىڭ كەيبىرىنە «ءتۇبى مەنىڭ قىزمەتىمدى وسى اتقارۋى مۇمكىن» دەگەن سىن كوزبەن قاراعانى دا انىق. سولاردىڭ ىشىنەن قاسىم-جومارت كەمەلۇلىن تاڭدادى.

كەڭەس زامانىنداعى قازاقستاننىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى جيىرما شاقتى عانا قىزمەتكەر ىستەيتىن فورمالدى مەكەمە عانا بولاتىن. ال تاۋەلسىزدىك العاندا الەمنىڭ بىردە-بىر ەلىندە ەلشىلىگىمىز دە بولمادى.

جالپى سوۆەت زامانىندا ماسكەۋ قازاق ديپلوماتتارىنا ۇلكەن سەنىمسىزدىكپەن قارايتىن. ەگەر ۇمىتپاسام، كەڭەستىك 70 جىل ىشىندە قازاقستاننان مالىك سابىر ۇلى فازىلوۆ دەگەن جالعىز عانا كسرو ەلشىسى شىقتى. سوندىقتان ءبىز تاۋەلسىزدىك العاندا قازاقستاننىڭ سىرتقى ساياساتى مۇلدە بولعان جوق، ال كەز كەلگەن مەملەكەتتىڭ تاريحى سەنى باسقا ەل «تاۋەلسىز» دەپ تانىعاندا عانا باستالادى. قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى وسىنداي قيىن كەزەڭدە ەلباسىمىزدىڭ قامشىلار جاعىنان تابىلىپ، ەلىمىزدىڭ سىرتقى ساياساتىن قالىپتاستىرۋعا اتسالىستى.

توقايەۆ ەل دامۋىنىڭ ەڭ كۇردەلى كەزەڭىندە ۇكىمەت باسقاردى. مەن بۇل كەزدە مادەنيەت، اقپارات جانە قوعامدىق كەلىسىم ءمينيسترى رەتىندە قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى باسقارعان ۇكىمەت قۇرامىندا قىزمەت ىستەپ، ونى بۇرىن ءوزىم بىلە بەرمەيتىن كوپتەگەن جاڭا قىرىنان تانىدىم.

توقايەۆتىڭ مىنەزى سىرتتاي جۇمساقتاۋ كورىنگەنىمەن، ول –ايتقانىنان قايتپايتىن تاباندى تۇلعا. ورشەلەنە سويلەگەن تالاي مينيستر مەن اكىمدى لەزدە ساباسىنا تۇسىرەتىن. ول كەزدە بۇگىنگىدەي قارجى-قاراجاتتىڭ اس تا توك مول كەزى ەمەس، ءاربىر تيىن ەسەپتە بولاتىن. سوعان قاراماستان جالاقى، زەينەتاقى، ءتۇرلى الەۋمەتتىك تولەمدەر ۋاقىتىندا تولەنىپ، بيۋدجەت تۇراقتى تۇردە وسە باستادى. توقايەۆتىڭ پرەمەرلىگى كەزىندە شەتەلدىك ينۆەستورلاردىڭ قازاقستانعا دەگەن قىزىعۋشىلىعى مەن سەنىمى ارتا باستادى. ول وتە تابىستى پرەمەر-مينيستر بولدى.

بۇدان كەيىن ول مەملەكەتتىك حاتشى ءارى سىرتقى ىستەر ءمينيسترى قىزمەتىن قوسا قابات اتقاردى. جالپى العاندا، ول –سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىن ون جىلدان استام ۋاقىت زور ابىرويمەن اتقارعان الەمدەگى ەڭ تانىمال قازاق ديپلوماتى. مەن دە كەيىن مەملەكەتتىك حاتشى بولىپ، كوپتەگەن شەتەلدىك ەلشىلەرمەن كەزدەستىم. ولاردىڭ ءبارى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلىنىڭ ەسىمىن ۇلكەن ىلتيپاتپەن ەسكە الىپ، ەرەكشە قۇرمەت تۇتاتىن.

الەمدىك ديپلوماتياداعى زور بەدەلى قاسىم-جومارت كەمەلۇلىن ەڭ ءىرى حالىقارالىق ۇيىم – بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى باس حاتشىسىنىڭ ورىنباسارلىعىنا الىپ كەلدى. كەيبىرەۋلەر بۇل لاۋازىمدى قازاقستانعا روتاسيا رەتىمەن وپ-وڭاي كەلگەن دەپ ويلاۋى مۇمكىن. ولاي ەمەس. بۇل ورىنعا ۇلكەن تالاس، تارتىس بولدى. ۇمىتپاسام، سوڭعى تۋردا توقايەۆپەن ازياداعى ەڭ تانىمال مەملەكەتتەردىڭ ءبىرى تايلاندتىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ساتيراتاي دەگەن ازامات باسەكەگە ءتۇستى. اقىلى، ءبىلىمى، تاجىريبەسى ەسكەرىلىپ، توقايەۆتىڭ مەرەيى بارىنەن ۇستەم بولىپ، بيىك لاۋازىمدى قىزمەتكە سايلاندى. وسىدان ءبىر اي بۇرىن ول قازاقستان پرەزيدەنتى بولىپ سايلانعاندا جولدانعان بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى پان گي مۋننىڭ قۇتتىقتاۋىندا توقايەۆتىڭ بۇل قىزمەتىنە وتە جوعارى باعا بەرىلىپ، تۇبىندە ونىڭ قىزمەتى بۇدان دا وسەتىنىنە كامىل سەنگەندىگىن ايتىپتى.

قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى ەكى رەت قاتارىنان رەسپۋبليكا سەناتىن باسقاردى. توقايەۆتى، مەنىڭ پايىمداۋىمشا، ەلباسى 2013 جىلى سەنات باسقارۋعا شاقىرعاندا-اق ونى بولاشاقتاعى پرەەزيدەنتتىك لاۋازىمعا باستى ۇمىتكەر رەتىندە قاراستىرا باستاعان.

جالپى سەنات ءتوراعاسى كونستيتۋسيا بويىنشا ەلدەگى ەكىنشى لاۋازىم يەسى. سول سەبەپتى ول كەيىنگى بەس جارىم جىل بويى ۇنەمى ەلباسىنىڭ جانىندا بولىپ، ونىڭ كوپتەگەن باستامالارىنا اقىل قوستى. ونىڭ ءاردايىم سالماقتى، سابىرلى قالپى، الەمدىك گەوساياسات پەن جاھاندىق ەكونوميكانى جەتىك بىلەتىن پاراسات-پايىمى ەلباسىنىڭ توقايەۆ تۋرالى تاڭداۋىنىڭ دۇرىستىعىن ودان ءارى ورنىقتىرا ءتۇستى.

بۇگىنگى سەزدە ەلباسىمىز بيلىك اۋىستىرۋ تۋرالى ويعا وسىدان ءۇش جىل بۇرىن كەلگەنىن اشىق ايتتى. ەلباسىمىز وسىدان ءتورت جىل بۇرىن ءوزىنىڭ بيلىك باسىنا كەلگەن 25 جىلدىعىنا وراي ءارى استانا كۇنىمەن سايكەس كەلگەن ۇلكەن جيىندا باستى باياندامانى قاسىم-جومارت كەمەلۇلىنا جاساتقان بولاتىن. تۇسىنە بىلگەن ادامعا مۇنىڭ وزىندە كوپ يشارا بار ەدى.

ءيا، بۇگىن بارلىق تۇيتكىل جازىلىپ، جۇرتشىلىقتى تولعاندىرعان كوپ سۇراقتارعا ناقتى جاۋاپ بەرىلدى. ول – كەلەسى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقايەۆ.

ءيا، الدا ءالى سايلاۋ بار. بىلەك سىبانىپ شىعاتىن بالامالى كانديداتتار دا شىعار. ولاردىڭ ءبارىن قۇرمەتتەي وتىرىپ، ءبىزدىڭ دانا حالقىمىز الەم تانىعان پاراساتتى تۇلعا، بۇكىل وتباسىمەن تاريحتىڭ نەبىر تار جول، تايعاق كەشۋلەرىنەن امان ءوتىپ، سوڭىنا بۇكىل اۋلەتتىڭ ءۇمىتىن ارقالاعان جالعىز تۇياق قالدىرعان جاۋىنگەر-جازۋشىنىڭ ۇلى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقايەۆتىڭ كانديداتۋراسىن قولدايدى دەپ نىق سەنەمىن.

ءدال وسىنداي سىن ساعاتتا ءبىر جەڭنەن قول، ءبىر جاعادان باس شىعارىپ، جۇمىرىقتاي جۇمىلابىلەتىن، بەرەكەلى بىرلىكشىلبارشا اعايىندى ءدال وسى ازاماتقا داۋىس بەرۋگە شاقىرامىن.

 

قاتىستى ماقالالار