بۇل ۇيىمنىڭ باستى يدەياسى – ساۋدا ەركىندىگى. بىرلەستىكتىڭ تالابى – كەز-كەلگەن مەملەكەتكە تۇتىنۋشى تاۋارلارىن قوسىمشا سالىق سالماي ساتۋ. ياعني، كەلەتىن يپورتقا دا، شىعاتىن ەكسپورتقا دا ەشقانداي قوسىمشا سالىق سالىنبايدى. ءبىز بۇل ۇيىمعا كىرۋگە 1995 جىلى ءوتىنىش بىلدىرگەن ەدىك. ول كەزدە بۇل ۇيىم بىزگە ءتيىمسىز ەدى، سەبەبى ءبىزدىڭ كاسىپكەرلىك سالاسى دامىماعان.  اسىرەسە، اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ كورسەتپەۋ ول كەزدە مۇمكىن ەمەس ەدى. وسى 19 جىل ىشىندە ۇلكەن جۇمىستار اتقارىلدى. بۇرىس جاعى، سىرتتان كەلەتىن ونىمگە سالىق سالىنباعاننان كەيىن سىرتتان كەلەتىن ارزان ءونىم كوبەيىپ، وتاندىق تاۋار باسەكەلەستىككە توتەپ بەرە الماۋى مۇمكىن. ءبىراق، كاسىپكەرلىك باسەكەلەستىك بولماعان كەزدە جەتىلمەيدى. وسىنى ەستە ۇستاعان دۇرىس. بۇل ۇيىمعا كىرۋ ارقىلى ءبىز كاسىپكەرلەردى قايراي تۇسەمىز. ءتيىمدى جاعى اسىرەسە قارجىلىق سەكتوردا انىق بايقالۋى مۇمكىن. سەبەبى، ءبىزدىڭ نارىقتا ءبىرلى-جارلى رەسەيلىك، ارابتىڭ بانكتەرىنەن باسقا قارجىلىق ينستيتۋتتار جوقتىڭ قاسى. ءبىزدىڭ بانكتەر بەرەتىن نەسيەنىڭ پايىزى وتە جوعارى، 8-دەن 24 % دەيىن ءوسىپ كەلەدى. الەم قاقپالارىنىڭ اشىلۋى ارقىلى بىزگە وزگە ەلدىڭ بانكەرى كەلىپ، ارزان نەسيەمەن قامتاماسىز ەتەدى. بۇل تاعى سول كاسىپكەرلەر ءۇشىن ءتيىمدى. قاي ماسەلەدە بولسىن ەركىندىك جاقسى عوي. ەركىندىك شەكتەلگەن جەردە بۇگەشەكتەي بەرەمىز. ال، اشىق باسكەلەستىك كەلگەندە جىعىلعانى جوعالادى، توتەپ بەرگەنى تۇرىپ كەتىپ كۇرەسكەر كاسىپكەرلەر پايدا بولادى. تۇتاستاي العاندا دسۇ-نىڭ ەكونوميكالىق جاعىنان پايدالى تۇستارى كوپ. بۇل جەردە ايتا كەتەتىن تاعى ءبىر تۇسى، دسۇ مەن ەاەس بىر-بىرىنە كەدەرگى كەلتىرە المايدى. بۇل جايىندا ءوز ۇندەۋىندە پرەزيدەنت تە ايتتى. قايتا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداعىنىڭ كەيبىر كەمشىن تۇستارى بولسا وسى دسۇ تالاپتارىنا سايكەستەنىپ قايتا تۇزەلىپ كەتەتىن سياقتى بولىپ كورىنەدى ماعان. كەلىسسوزدەردىڭ ۇزاققا سوزىلۋى تۇسىنىكتى جايت. 161 مەملەكەتپەن جەكە-جەكە سويلەسىپ، ولاردان قازاقستاندى مۇشەلىككە قابىلداۋىن سۇراۋ ۇلكەن جۇمىس ەدى. قارسى بولعاندار كوپ بولدى. اسىرەسە، ەۋروپا ەلدەرى. ويتكەنى، قازاقستانعا قارجى سالعىسى كەلەتىندەر كوپ بولدى. سودان قاۋىپتەنەدى عوي. ءقازىر قازاق نارىعىن قىرعىزدىڭ جەڭىل ونەركاسىبى جاۋلاپ الدى. دسۇ-نىڭ قىرعىز ءۇشىن ءتيىمدى تۇسى وسى بولدى. ءبىز دە كوپ ۇزاماي يگىلىگىن كورە باستايمىز. ەڭ باستىسى بيلىك جاڭا جاعدايعا ءازىر بولۋى كەرەك. ەكونوميكامىزدىڭ ءالى دە ءالسىز ەكەنى راس. ءبىزدىڭ بانك سەكتورىنداعى جالپى قارجىمىز امەريكاداعا ورتاشا ءبىر بانكتىڭ قارجىسىنداي عانا. ءبىز ۇلى ەلمىز، الىپ ەلمىز دەپ اتويلاعاننان گورى، قۇمىرسقاشا ەڭبەكتەنۋىمىز كەرەك.

دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا كىرۋىمىز بۇل زاڭدىلىق. سەبەبى، بار الەم ءبىر شەڭبەردە جۇرگەندە، ءبىزدىڭ ودان سىرت قالۋىمىز ارينە دۇرىس بولماس ەدى. ەندى كىرگەن سوڭ بوركىمىزدى اسپانعا اتىپ قۋانۋعا دا بولا قويماس. سەبەبى، دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمى ءبىزدىڭ ەلىمىز ءۇشىن ۇلكەن سىناق بولايىن دەپ تۇر. ءبىزدىڭ ءبىر كەمشىن تۇسىمىز، كاسىپكەرلىكتە جۇرگەن ازاماتتار تەز پايدا تاۋىپ، تەز بايىعىسى كەلەدى. ولار ەندى ءتۇسىنۋى كەرەك. الەمدىك ساۋدا ۇيىم دەگەن ساقيناعا كىرگەن سوڭ وتاندىق تاۋاردى كوپ ءوندىرۋىمىز كەرەك. ول باستاپقى كەزدە ءتيىمسىز بولۋى مۇمكىن، پايدا از تۇسەر ءبىراق وعان شىداۋىمىز كەرەك. بىزگە قازىرگى تاڭدا بۇكىل ەل بولىپ شىداپ، توتەپ بەرۋىمىز كەرەك بولىپ تۇر. ءبىز ۇلكەن نارىققا كىرىپ وتىرمىز، كوپتەگەن ەلدەر ۇيىمنىڭ ويىنىنا ۇيرەنىپ قالعان، ءبىز جاڭا ويىنشى بولايىن دەپ وتىرمىز. سوندىقتان، ارينە باس كەزىندە ءتيىمسىز تۇسى كوپ بولادى. ءبىزدىڭ بۇل ۇيىمعا مۇشە بولۋىمىز رەسەيگە ۇناماۋى مۇمكىن. سەبەبى، ءبىز دەربەس مەملەكتە رەتىندە الەمدىك نارىقپەن تىكەلەي قارىم-قاتىناس جاساي باستايمىز عوي. كەز-كەلگەن ۇيىمنىڭ سىرتاندا ساياسي ماسەلە بار. بۇل ەەاس بولسىن، دسۇ، بۇۇ بولسىن بارلىعىنىڭ سىرتاندا ۇلكەن ساياسي ويىندار ءجۇرىپ جاتىر. ولاردىڭ بارلىعى ءبىزدىڭ كەلۋىمىزدى كۇتىپ، قازاقتىڭ ەكونوميكاسىن جاقسارتايىن دەپ وتىرعان جوق قوي. ءار مەملەكەت ءوز پايداسىن كوزدەيدى، ءوز مۇددەلەرىن قورعايدى. بىزدە دە ءبىر عانا مۇددە بولۋى كەرەك. بۇل ۇيىمنىڭ يگىلىگىن كورۋ ءۇشىن ون شاقتى جىل كەرەك-اۋ. سەبەبى، ءبىزدىڭ كاسىپكەرلەر جاڭا ورتاعا يكەمدەلىپ، بويلارىن ۇيرەتىپ، تۇسىنگەنشە وسىنشا ۋاقىت وتەر. ءبىز وسىعان دەيىن شيكىزاتتى ەكسپورتتاۋشى ەل بولىپ كەلدىك. ەندى قازاقتىڭ مايىن، قىمىزىن تاعى باسقا ونىمدەرىن شەتكە شىعارىپ، ساۋدا جاساۋعا يكەمدەلۋ كەرەك. بۇل رەتتە بار جۇك، سالماق كاسىپكەرلەرگە تۇسەدى. ولار ءبىرىنشى كەزەكتە ۇلتجاندى بولۋى كەرەك. تەك پايدانى عانا ويلاماي، ەلدىڭ مۇددەسى ءۇشىن قىزمەت ەتسە ءبىز بۇل سىناقتان امان-ەسەن شىعامىز.

:

قازاقستان ۇيىمعا قابىلداندى. ءبىراق، قانداي شارتپەن؟ بۇل ءبىز ءۇشىن جۇمباق. بيلىك دسۇ كىرۋدى ەل ازاماتتارىنان جاسىرىن جۇرگىزدى. 20 جىلعا جۋىق جۇرگىزىلگەن كەلىسىمنىڭ نەگىزگى شارتتارى مەن تالاپتارى، پارامەترلەرى بۇقارا ءۇشىن سول قۇپيا تۇرىندە قالىپ قويدى. ال، رەسەي 2000-نشى جىلداردىڭ باسىندا-اق ۇيىمعا كىرۋ شارتتارىن پرەزيدەنتتىڭ سايتىندا اشىق جاريالاپ وتىردى. دسۇ مۇشە بولۋدىڭ نەگىزگى العى شارتتارى اشىق جاريالانباعان سوڭ، قانداي دا ءبىر قورىتىندى جاساۋ مۇمكىن بولماي تۇر.