ءيا، كوپتەن بەرى جۇرتتى دۇرلىكتىرىپ جۇرگەن ماسەلە – ەركەكتەردىڭ ەكىنشى سورتقا اينالىپ بارا جاتقاندىعى. الەم مەملەكەتتەرىنىڭ كۇن تارتىبىندەگى كەزەك كۇتتىرمەس ماسەلە ءدال وسى – ءبىرجىنىستىلاردىڭ قۇقىقتارىن زاڭمەن رەتتەۋ بولىپ قالعانى دا اقيقات. زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىن ۇسىنىپ وتىرعان مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك، دۇنيەجۇزى مەملەكەتتەرى تۇرعىندارىنىڭ كەمىندە 10 پايىزى ءداستۇرلى ەمەس جىنىستىق قاتىناستى ۇستاناتىندار بولىپ شىققان. وكىنىشكە وراي، مۇنداي مەملەكەتتەردىڭ قاتارىنا قازاقستان دا كىرەدى ەكەن. سونىمەن، قازاقستاندىق «گەيلەردىڭ» تىنىس-تىرشىلىگى قانداي؟ ولار كۇندەلىكتى ومىردە قانداي ماسەلەلەرگە ءجيى تاپ بولۋدا؟ جالپى قازاقستانداعى «گوموفوبيا» تۋرالى قازاقستاندىق باق-قا ءوزىن «گەيمىن» دەپ تانىستىرعان اسلان ەسىمدى جىگىت بايانداپ بەرگەن. بۇل تۋرالى «قامشى» پورتالى nur.kz سايتىنا سىلتەمە جاساي وتىرىپ حابارلايدى.
«مەن 16-17 جاسىمدا مەنىڭ قىزىم بولعان جانە العاشقى جىنىستىق قاتىناستى سول كەزدە سەزىنگەنمىن. سول كەزدە ءبىر نارسەنىڭ دۇرىس ەمەس ەكەنىنە كوزىم جەتتى. مەن ءوز بويىمداعى بۇل سەزىممەن قانشا كۇرەسكەنىممەن جەڭە المادىم. نەگە مەن ونى جەڭۋىم كەرەك؟ بۇل مەنىڭ تابيعاتىم جانە وعان وزگەلەردىڭ قول سۇعۋىنا حاقىسى جوق. مەنىڭ «گەي» ەكەنىمدى مەنىڭ انام بىلەدى. ول باسىندا بۇعان قارسى بولعانىمەن، كەيىن كوندىكتى. ال اكەم بىلمەيدى، بىلمەي-اق تا قويسىن. مەن بارلىق انالارعا ايتارىم – ەگەر بالاڭىزدىڭ شىن مانىندە باقىتتى ءومىر سۇرگەنىن قالاساڭىز، ونىڭ تاڭداۋىنا شەكتەۋ قويماڭىز. مەنىڭ دە ءوزىمنىڭ بالام بولعىسى كەلگەنىن قالايمىن. مىسالى، مەنىڭ ءبىر «گەي» دوسىم ءبىر قىزعا ۇيلەنىپ، قىزدى بولعاندا ەكەۋى اجىراسىپ كەتتى. ءقازىر قىزىن تاربيەلەپ وتىر.بۇل جاقسى ەمەس پە؟!»،-دەيدى 26 جاستاعى اسلان ەسىمدى ازامات(شا).
ول ءوزىنىڭ ءومىرى مەن بۇل جولعا قالاي كەلگەندىگىن بايانداي وتىرىپ، قازاستانداعى «گوموفوبيا» تۋرالى دە ءسوز ەتكەن. مىسالى، اسلاننىڭ ويىنشا ءبىزدىڭ مادەنيەتىمىز بەن سالت-داستۇرلەرىمىز ءبىرجىنىستىلاردىڭ ومىرلىك ۇسىتانىمدارىنا تولىقتاي قايشى كەلەدى. سوندىقتان، ءبىز بۇدان ارىلۋىمىز كەرەك-مىس. سوندا قايداعى كەلگەن «گەيلەر» ءۇشىن عاسىرلاردان جالعاسقان عۇرپىمىزدان بەزۋ اقىلعا قونىمسىز ەكەنىن اسلان ۇعىنباسا كەرەك-تى. ول مۇنىمەن شەكتەلمەي، «گەيلەر» تۋرالى سەريال ءتۇسىرۋ جانە ونى مەملەكەتتىك دەڭگەيدە ناسيحاتتاۋ كەرەك دەپتى. «قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعى» ايتۋلى داتاسىنىڭ قارساڭىندا «قازاق ەلى» اتتى مەملەكەتتىك ماڭىزى بار تانىمدىق-تاعىلىمدى سەريال تۇسىرۋگە قاراجات تاپپاي تىعىرىققا تىرەلگەن بيلىككە – ەندى شىققان تەگى بەلگىسىز «گەيلەر مەن گوموسەكۋاليستەر» تۋرالى سەريال ءتۇسىرۋدى ۇسىنسا – جوعارىداعىلاردىڭ شاقشاداي باستارى شاراداي بولار، بالكىم؟ جانە بۇل كىمگە كەرەك؟ ۇرپاقتىڭ ساناسىن ۋلاۋ ءۇشىن بە؟
سۇحباتتى وقىپ وتىرىپ جانىمىزدان تۇڭىلگەنىمىز راس. ەڭ سوراقىسى ءوزىن ءداستۇرلى ەمەس جىنىستىق قاتىناس وكىلدەرىنە جاتقىزعان اسلاننىڭ – مۇسىلمان ەكەندىگى. «مەن مۇسىلمانمىن جانە مەشىتكە ءجيى بارىپ تۇرامىن. راس مەن بەلگىلى ءبىر كەزەڭدە شىركەۋگە دە عيباداتحانالارعا دا بارعانمىن. ءبىراق مەن مەشىتكە بارعان كەزدە جانىم راحاتتانىپ سالا بەرەدى. مەنىڭ ويىمشا ادام – قۇدايدى ىزدەۋمەن ءومىر كەشەدى. ءبىراق وسى جولدا ونى فان-كلۋبىنا كىرۋگە مىندەتتى ەمەس دەپ ويلايمىن. ءدىن – ادامداردىڭ ويلاپ تاپقانى. ايتپاقشى ەشبىر دىندە «گەي»-جامان دەگەن ءسوز جوق. سوندىقتان ءبىزدىڭ توسەگىمىزدى كۇزەتپەي-اق، قويىڭىزدار!»، -دەپ كوسىلىپتى.
اتاقتى انتروپولوگ ەدۆارد ۆەستەرماكتىڭ «The History of Human Marriage» اتتى عىلىمي ەڭبەگىندە: «نەكە-بىر نەمەسە بىرنەشە ەر ادامنىڭ ءبىر نەمەسە بىرنەشە ايەلمەن زاڭمەن قۇپتالعان بىرلەسكەن ۇيىمى» دەپ كورسەتىلگەن ەكەن. الايدا، سوڭعى ون جىلدىڭ ىشىندە «نەكە» ۇعىمى مۇلدەم ءوزىنىڭ ماعىناسىن جوعالتقان بولسا كەرەك، جىنىسى ءبىر ادامدار قوعامدا ىرىتكى سالىپ ءجۇر. بۇلار پسيحولوگيالىق اۋرۋعا دۋشار بولعاندار دەيدى ماماندار.
ءقازىر قوعامنىڭ ءوزى ءبىر جىنىستىلاردى ءوز ورتاسىنان وقشاۋلاۋدا. ءسىز بىلەرسىز، بالكىم بىلمەيسىز كوگىلدىر ەركەكتەردىڭ وزدەرى جىك-جىككە بولىنەدى ەكەن. «گەترو»، «مەترو»، «گومو»، «اندروگينى»، «ترانسۆيستيت» ت.س.س. بۇل ەركەكتەردىڭ جاڭا تيپتەرى. ەرىم دەر ەر ازاماتتارىمىز قىزتەكەلىكتىڭ قۇرساۋىندا جۇرگەندە الەمدى ايەلدەر بيلەپ-توستەگەن الماعايىپ زاماننىڭ تۋماسىنا نە شارا؟
ايتپاقشى، ەستەرىڭىزدە بولسا بىلتىرعى جىلى قاڭتار ايىندا قازاقستاندىق دەپۋتاتتار جىنىستىق قارىم-قاتىناستار سالاسىندا بۇل ماسەلەگە قاتاڭداۋ قاراۋ كەرەك دەگەندى العا تارتقان بولاتىن. الايدا ناقتى تالاپتار ءالى كۇنگە دەيىن قابىلدانباي وتىرعانى جاسىرىن ەمەس.
جەتپىس جەتى اتامىز ەستىمەگەن بۇل سۇمدىقتىڭ الدىن الۋ ءۇشىن قاتاڭ زاڭ قاجەت ەكەنى راس. مۇنداي ىندەتتى كۇش ارقىلى شەشۋ (قۋالاپ ءجۇرىپ ۇرىپ-سوعۋ ت.ب.) ەش مۇمكىن ەمەس ەكەنى دە راس. ادەتتە وندايلار وزدەرىنىڭ قۇقىقتارىن جاقسى قورعاي بىلەدى، ساۋاتتى كەلەدى. ولار تاياقتان دا، باسقادان دا قورىقپايدى. شەت ەلدەردەگى ۇلكەن قارسىلىقتار وسى سوزىمىزگە دالەل بولا الادى. كەرىسىنشە، زاڭ جوباسىن تىڭعىلىقتى ازىرلەپ، بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە كۇشى بار قۇجات ارقىلى ءتارتىپ ورناتقان مەملەكەتتەر ءبىرتالاي بالەنىڭ الدىن الىپ وتىر.
سوڭعى كەزدەرى شولمەكتىڭ شەڭگەلىنەن بوسامايتىن اكەلەر مەن انالاردىڭ قوعامدا قاپتاپ كەتۋىنەن، تاربيەگە كوڭىل بولىنبەي جۇرگەنى، كەيبىر بايباتشالاردىڭ قاعازباستىلىعىنان بالانىڭ نە ىستەپ، نە قويىپ جۇرگەنىنەن مۇلدە بەيحابار ەكەنى راس-اق. وتباسىنداعى اكەلىك تاربيەنىڭ جەتكىلىكسىزدىگىنەن، انالىق مەيىرىمنىڭ ازىعىنان نەبىر جىگىتتەرىمىز جىبەكتەي مايىسقان، قىزدارىمىز قىلىعىن جوعالتقان بودەنەگە اينالىپ بارا جاتقانى اششى بولسا دا شىندىق. سوندىقتان ويلانىڭىز، ءسىزدىڭ ۇيدەگى وسپىرىمدەردىڭ جاعدايى قالاي؟ ەرتەڭ سىزگە كەلىپ، ءوزىن «گەيمىن» نەمەسە «لەسبيمىن» دەپ تۇرماسىنا كەپىل بولا الاسىز با؟ لاڭى ىشكە بۇققان جىلانعا اينالماسىنا كىم كەپىل؟!
نۇرگەلدى ءابدىعاني ۇلى
