مەملەكەت باسشىسى ن.ءا.نازاربايەۆتىڭ بەس ينستيتۋسيونالدىق رەفورماسىن جۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى 100 ناقتى قادامىن ورىنداۋعا سۇبەلى ۇلەس قوسۋ ءۇشىن ماڭعىستاۋ وبلىسىندا دا ءبىراز جۇمىستار قولعا الىندى. «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىنىڭ ەكونوميكاسىن قۇرايتىن بازالىق ەلەمەنتتەرىنىڭ ءبىرى «بارشاعا ورتاق قازىرگى مەملەكەت» بولىپ تابىلادى. ونىڭ «يندۋستريالاندىرۋ جانە ەكونوميكالىق ءوسىم» دەپ اتالاتىن ءۇشىنشى ءبولىمى مازمۇنى جاعىنان بارىنشا تولىققان. ول 35-قادامنان 84-قادام ارالىعىندا. قازاقستاندى حالىقارالىق كولىك-كوممۋنيكاسيالىق اعىنىنا ينتەگراسيالاۋ، تۋريستىك كلاستەرلەردى قۇرۋ، «ۇلتتىق چەمپيوندار» بەلسەندىلىگىن جۇزەگە اسىرۋ سەكىلدى جانە باسقا دا كوپتەگەن وزەكتى ماسەلەلەردى قامتيدى، – دەيدى ماڭعىستاۋ وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى شولپان يلمۇحانبەتوۆا.

ايماقتىڭ بيىلعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى مەملەكەت باسشىسىنىڭ «نۇرلى جول – بولاشاققا باستار جول» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا، سونداي-اق ستراتەگيالىق جانە باسىمدىقتى مەملەكەتتىك، سالالىق باعدارلامالاردا قويىلعان تاپسىرمالارعا سايكەس جۇرگىزىلۋدە. ونەركاسىپتىك كاسىپورىندار 2015 جىلدىڭ قاڭتار-ماۋسىمىندا قولدانىستاعى باعادا 772،5 ملرد تەڭگەنىڭ، ونىڭ ىشىندە وڭدەۋشى كاسىپورىندارمەن (سالاداعى ۇلەسى – 5،3%) 41،3 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمىن وندىرگەن. رەسمي تىلمەن ايتار بولساق، وزگە دە مەتالل ەمەس مينەرالدىق ونىمدەر وندىرىسىندە – 1،6 ەسە، رەزەڭكە جانە پلاستماسسا بۇيىمدار وندىرىسىندە – 1،2 ەسە، تەرى جانە وعان قاتىستى بۇيىمدار وندىرىسىندە – 16،1%-عا، تاماق ونىمدەرى وندىرىسىندە – 20،3%-عا، حيميا ونەركاسىبى ونىمدەرىنىڭ وندىرىسىندە – 1،7%-عا 
ءوسۋ بايقالدى. الداعى ۋاقىتتا ءوندىرىس ءوسىمى تەك قانا ۇلعايماق. يندۋستريالاندىرۋدىڭ ەكىنشى بەسجىلدىعى اياسىندا 6،2 مىڭ جۇمىس ورنى قۇرىلاتىن 162،9 ملرد تەڭگە سوماسىندا 21 ينۆەستيسيالىق جوبانى ىسكە اسىرۋ كوزدەلگەن. سونداي-اق بيىل 850 جۇمىس ورنى قۇرىلاتىن 16 جوبانى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. 
– ناقتىراق ايتار بولساق، ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا «كۋدۋ ينداستريەس قازاقستان» ءجشس-نىڭ جيىنتىقتى بۇراندالى سورعى جۇيەلەرىن شىعاراتىن زاۋىتى جانە «قاراقۇدىقمۇناي» ءجشس-نىڭ گاز جەتەگى بار بلوكتى شوعىرلى سورعى ستانساسى پايدالانۋعا بەرىلىپ، Sofie Medgroup ءجشس-نىڭ كوپ بەيىندى ەمحاناسىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالدى جانە ونى اشۋ جوسپارلانۋدا. جىل سوڭىنا دەيىن ءوڭىردىڭ ترانزيتتىك مۇمكىندىگىن ەداۋىر دارەجەدە ارتتىراتىن ءبىرقاتار اسا ماڭىزدى جوبالار ىسكە اسىرىلىپ، وبلىس ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا سونى سەرپىن بەرۋگە مۇمكىندىك بەرمەك. ماسەلەن، «قازاۆتوجول» ۇك» اق جۇرگىزىپ جاتقان شەتپە – بەينەۋ اۆتوموبيل جولىن قايتا قۇرىلىمداۋدى اياقتاۋ جوسپارلانۋدا. جىل سوڭىنا دەيىن «اقتاۋ حالىقارالىق تەڭىز ساۋدا پورتىن» قۇرعاق جۇك ايلاقتارى مەن ينفراقۇرىلىم وبەكتىلەرىن تۇرعىزۋ ارقىلى سولتۇستىك باعىتتا كەڭەيتۋ جوباسى ىسكە اسىرىلادى. اقتاۋ ترانسفورماتور زاۋىتى ەلەكترلى قالقانشا جابدىقتارىن شىعارۋ جانە كۇشتىك ترانسفورماتورلاردى جوندەۋ وندىرىستەرىن جولعا قويۋدى كوزدەۋدە. شىنى-پلاستيكالىق قۇبىرلار زاۋىتى شىنى-پلاستيكالىق قۇبىرلار مەن فيتينگتەر شىعاراتىن ءۇشىنشى سەحىن تۇرعىزۋدا. سۇيىق دارىلىك فورمالار مەن مەديسينالىق ماقساتتاعى بۇيىمدار شىعاراتىن فارماسيەۆتيكالىق كەشەنى، ءۇي قۇرىلىسى كومبيناتى، نان-بولكە، كونديتەرلىك، ماكارون، شۇجىق ونىمدەرى، ەت جارتىلاي فابريكاتتارىن، اۋىز سۋ وندىرەتىن «اق نان ماڭعىستاۋ» زاۋىتى. بۇل ىسكە قوسۋ جوسپارلانعان وبەكتىلەردىڭ شاعىن تىزبەسى عانا»، – دەيدى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى شولپان يلمۇحانبەتوۆا.
يندۋستريالاندىرۋ جوبالارىمەن قاتار «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا بەلسەندى جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. ۇلتتىق كومپانيالاردىڭ دامۋ ينستيتۋتتارىنىڭ قارجىلاندىرۋى جانە بيۋدجەتتىك قارجىلاندىرۋ ارقىلى وڭىردە 14 ينفراقۇرىلىمدىق جوبانى ىسكە اسىرۋ جۇرگىزىلۋدە. ينۆەستيسيالاردىڭ جالپى كولەمى 156،5 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. ونىڭ ىشىندە ۇلتتىق قوردان 2015 جىلعا 28 ملرد تەڭگە بولىنگەن. ولاردى سالۋ كەزەڭىندە 2 مىڭنان استام جۇمىس ورنىن، پايدالانۋ كەزەڭىندە – 426 جۇمىس ورنىن قۇرۋ جوسپارلانۋدا. وبلىستىڭ باسەكەلەستىك ارتىقشىلىعىن ەسەپكە الا وتىرىپ، كەلەشەكتە بەس ينستيتۋسيونالدىق رەفورمامەن تىعىز ۇشتاساتىن، ەكونوميكالىق ءوسۋ رەزەرۆتەرى انىقتالعان. 
– ەلباسىنىڭ بەس ينستيتۋسيونالدىق رەفورماسى بويىنشا بىرىنشىدەن، مۇناي-گاز ءوندىرۋ سەكتورىن (مۇناي-گاز ءوندىرۋ، مۇناي-گاز سەرۆيسىن) ودان ءارى دامىتۋ قولعا الىنادى. ەكىنشىدەن، قۇرىلىس يندۋسترياسىنا ەكپىن بەرىلىپ، ۇشىنشىدەن، تۋريزمگە جاڭا باعىت-باعدار ۇسىنىلادى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۋريستىك سالاسىن دامىتۋدىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى تۇجىرىمداماسىندا باتىس قازاقستانعا، ونىڭ ىشىندە «كەندىرلى» كۋرورتتى دەمالىس ايماعىن سالۋ ەسەبىنەن جاعاجاي ءتۋريزمىنىڭ ورتالىعى رەتىندە ايرىقشا ءرول بەرىلگەن. بۇگىندە كۋرورتتى ايماق دامۋىنىڭ جۇيەلىك جوسپارى ازىرلەنىپ، بەكىتىلدى. وعان ينۆەستورلاردى تارتۋ بويىنشا بەلسەندى جۇمىس جۇرگىزىلۋدە، قاجەتتى ينفراقۇرىلىم قۇرىلۋدا. دەمالىس ايماعىنا اۆتوموبيل جولىن سالۋعا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 50 ملن تەڭگە ءبولىندى. تورتىنشىدەن، ترانزيتتىك الەۋەتتىڭ (كولىك جانە لوگيستيكا) دامۋى كۇشەيە تۇسەدى. اتاپ ايتقاندا، «اقتاۋ تەڭىز پورتى» اەا اۋماعىن جوعارى تەحنولوگيالى ەكسپورتقا باعدارلانعان وندىرىستەرمەن تولىقتىرۋ جالعاسادى. قازىرگى كەزدە اەا اۋماعىندا 2014 جىلى پايدالانۋعا بەرىلگەن ءتورت جوبانى ەسەپكە العاندا، 9 كاسىپورىن جۇمىس ىستەپ تۇر. بيىل تاعى دا ءتورت جوبا ىسكە قوسىلادى، – دەيدى شولپان يلمۇحانبەتوۆا.
اقتاۋ حالىقارالىق تەڭىز ساۋدا پورتىن سولتۇستىك باعىتتا كەڭەيتۋ جوباسىنىڭ اياسىندا جاڭا ايلاقتاردى، كونتەينەرلىك الاڭداردى جانە استىق تەرمينالىن سالۋ بويىنشا جۇمىستار اياقتالدى. ناتيجەسىندە قۋاتتىلىعى ءوسىپ، اقتاۋ پورتى تۇركيا، كاۆكاز، يران، پارسى شىعاناعى ەلدەرى جانە ءۇندىستان باعىتىندا ەكسپورتقا باعدارلانعان ءونىم مەن ترانزيتتىك جۇكتەر تاسىمالداناتىن لوگيستيكالىق حاب رەتىندە قالىپتاسادى. باسقا دا كولىك ينفرا­قۇرىلىمى دا بەلسەندى تۇردە سالىنۋدا. ازيا دامۋ بانكىنىڭ قارىز قاراجاتىن تارتۋ ارقىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن اقتاۋ – بەينەۋ – اتىراۋ اۆتوموبيل جولىن قايتا قۇرىلىمداۋ جوباسى ىسكە اسىرىلۋدا. شەتپە – بەينەۋ اۆتوموبيل جولىنىڭ 6 ۋچاسكەسىنىڭ قايتا قۇرىلىمداۋ بويىنشا 4 ۋچاسكەسىندەگى (200 كم) جۇمىسى اياقتالعان جانە تاعى 2 ۋچاسكەسىن (100 كم) بيىلعى جىلدىڭ سوڭىنا قاراي سالۋ جوسپارلانۋدا. شەتپە – جەتىباي – اقتاۋ اۆتوموبيل جولىن قايتا قۇرىلىمداۋ جۇمىسى باستالىپ، وسى جىلى جەرگىلىكتى ماڭىزى بار اۆتوموبيل جولدارىن سالۋعا، كۇردەلى، ورتاشا، اعىمداعى جوندەۋگە جانە كۇتىپ-ۇستاۋعا، سونداي-اق جسق ازىرلەۋگە رەسپۋبليكالىق جانە وبلىستىق بيۋدجەتتەردەن 7،7 ملرد تەڭگە بولىنگەن. 

– جالپى بيزنەستى دامىتۋ جايىندا ايتار بولساق، شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ جۇمىس ىستەپ تۇرعان سۋبەكتىلەرىنىڭ سانى 2015 جىلدىڭ 1 شىلدەسىندەگى دەرەكتەر بويىنشا 46،7 مىڭ بىرلىكتى قۇرادى. سونىڭ ناتيجەسىندە جالپى جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 2015 جىلدىڭ 1 توقسانىندا وتكەن جىلدىڭ وسىنداي كەزەڭىندەگى 5،4% ورنىنا 5،2 % قۇرادى. جاستار جۇمىسسىزدىعى 6،8-دەن 3،8 % دەيىن ازايدى. ءوڭىردى دامىتۋعا مونوقالالاردى دامىتۋ باعدارلاماسى دا ىقپال ەتۋدە. ونى ىسكە اسىرۋعا بيىلعى جىلى 1،2 ملرد تەڭگە، ونىڭ ىشىندە ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋعا جانە شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋعا – 345،7 ملن تەڭگە، ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا – 820 ملن تەڭگە ءبولىندى. بۇگىندە جاڭا وندىرىستەردى قۇرۋعا 5 ملن تەڭگە سوماسىندا ەكى گرانت بەرىلدى جانە 530،9 ملن تەڭگە جالپى سوماسىندا 9 جوبا سۋبسيديالاندى. جاڭاوزەن قالاسىن الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامىتۋدىڭ كەشەندى جوسپارىن جۇزەگە اسىرۋعا اعىمداعى جىلى 5،8 ملرد تەڭگە، ونىڭ ىشىندە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن – 3،1 ملرد تەڭگە، جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن – 2،2 ملرد تەڭگە، «وزەنمۇنايگاز» اق قاراجاتى ەسەبىنەن – 500،0 ملن تەڭگە ءبولىندى، – دەيدى ش.يلمۇحانبەتوۆا.
جالپى العاندا، الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ كورسەتكىشتەرى ءوڭىر دامۋىنىڭ ورنىقتىلىعىن ايعاقتايدى. سوندىقتان دا وبلىستا بەس ينستيتۋسيونالدىق رەفورمانى ىسكە اسىرۋ جونىندەگى ۇلت جوسپارى دا تابىستى ورىندالماق.

«جىل سوڭىنا دەيىن «اقتاۋ حالىقارالىق تەڭىز ساۋدا پورتىن» قۇرعاق جۇك ايلاقتارى مەن ينفراقۇرىلىم وبەكتىلەرىن تۇرعىزۋ ارقىلى سولتۇستىك باعىتتا كەڭەيتۋ جوباسى ىسكە اسىرىلادى. اقتاۋ ترانسفورماتور زاۋىتى ەلەكترلى قالقانشا جابدىقتارىن شىعارۋ جانە كۇشتىك ترانسفورماتورلاردى جوندەۋ وندىرىستەرىن جولعا قويۋدى كوزدەۋدە. شىنى-پلاستيكالىق قۇبىرلار زاۋىتى شىنى-پلاستيكالىق قۇبىرلار مەن فيتينگتەر شىعاراتىن ءۇشىنشى سەحىن تۇرعىزۋدا»