استاناداعى قازاقستان پرەزيدەنتى جانىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى عىلىمي-ساراپشىلىق كەڭەسىنىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسى ءوتتى.
وتىرىستى اشقان قحا ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى ەرالى توعجانوۆ بيىلعى جىل قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ جىلى بولىپ جاريالانعانىن، سول سەبەپتى 2015 جىلدىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن جەتكىزدى. «بۇل جىل ساياسي تۇرعىدان دا، تاريحي-عىلىمي تۇرعىدان دا ءمان-ماعىناسى ەرەكشە جىل دەسەم، ارتىق ايتقاندىق ەمەس. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ جىلى اياسىندا ۇلكەن شارالار ءوتتى. بيىلعى جىل، سونداي-اق، كونستيتۋسيانىڭ 20 جىلدىعىنا، قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعىنا، جەڭىستىڭ 70 جىلدىعىنا ساي كەلدى. ال جالپى، بۇل شارالاردىڭ بارلىعىنا عىلىمي-ساراپشىلىق كەڭەستىڭ مۇشەلەرى اتسالىستى»، – دەدى ول.
وسىلاي دەي كەلە، ە.توعجانوۆ بيىلعى جىل ەلباسىنىڭ بەس ينستيتۋتتىق رەفورماسى اياسىنداعى «100 ناقتى قادامنىڭ» جۇزەگە اسىرىلا باستاۋىمەن دە ماڭىزدى ەكەنىنە توقتالدى. «وسى 5 رەفورمانىڭ ىشىندەگى 4ء-شى رەفورما – بىرەگەيلىك پەن بىرلىك. ياعني، 5 رەفورمانىڭ بەسەۋى دە وسى 4ء-شى رەفورماسىز جۇزەگە اسۋى مۇمكىن ەمەستىگىن حالىق جاقسى بىلەدى دەپ ويلايمىن»، – دەدى ە. توعجانوۆ بۇل تۋراسىندا. ءوز سوزىندە ول، سونداي-اق، بيىلعى جىلى كوپتەگەن ساياسي شارا جۇزەگە اسىرىلعانىن، ولارعا «مەنىڭ قازاقستانىم» ارنايى پويىزىنىڭ ەكسپەديسياسى مەن «ۇلى دالا ەلى» ەكسپەديسياسىن، «تاريحتان تاعىلىم – وتكەنگە تاعزىم» حالىقارالىق جوباسىن قوسۋعا بولاتىنىن اتاپ ءوتتى. «ال بۇلاردىڭ قاتارىندا «ماڭگىلىك ەل» جالپىۇلتتىق يدەياسىنىڭ الار ورنى ايرىقشا. بۇل يدەيانىڭ كوتەرىلگەنىنە ءبىراز ۋاقىت بولدى. ول ءقازىر ەل اراسىندا، وبلىستاردا تالقىلانۋدا. «ماڭگىلىك ەل» يدەياسىنىڭ نەگىزگى جوبالارىنىڭ ءبىرى استانادا وتكەن پاتريوتتار فورۋمىندا قارالدى.
ال ونداعى جەرگىلىكتى جەرلەردەن كەلىپ تۇسكەن، سونداي-اق، وسىنداعى عالىمدارىمىز بەرگەن ۇسىنىستار تارازىعا سالىنىپ، ەرتەڭگى كۇن ولار سىزدەردىڭ قاراۋلارىڭىزعا ۇسىنىلاتىن بولادى. ياعني، بۇل يدەيانىڭ وزەگى قازاقستاندا تۇراتىن ازاماتتاردىڭ بىر-بىرىنە دەگەن كوڭىل-نيەتى ءبىر ءۇيدىڭ بالاسىنداي بولۋى كەرەك دەگەنگە سايادى. سەبەبى، سونداي ەل عانا ۇلكەن جەتىستىككە جەتۋى مۇمكىن»، – دەدى ە.توعجانوۆ. بۇعان قوسا، قحا ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى قىتايدىڭ قازاقستاننىڭ ەتنوسارالىق كەلىسىم باعىتىنداعى تاجىريبەسىنە قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىرعانىن، بۇعان جاقىندا سول ەلگە جاساعان ساپارى دالەل بولعانىن، بۇل قازاقستاننىڭ «قوعامدىق كەلىسىم» يدەياسىنىڭ ماڭىزىن ءسوزسىز ارتتىرا تۇسەتىنىن ايتتى.
جيىن بارىسىندا قازاقستان پرەزيدەنتى جانىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەميا­سىنىڭ رەكتورى بولاتبەك ءابدىراسىلوۆ تە ءسوز الىپ، اتالعان اكادەميا قحا-نىڭ عى­لىمي-ساراپشىلىق كەڭەسىنىڭ نەگىزگى بازاسى سانالاتىنىن، اكادەميادا 2011 جىلى ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىمەن ەتنوسارالىق جانە كونفەسسياارالىق قارىم-قاتىناستى زەرتتەيتىن ورتالىق اشىلعانىن جەتكىزدى. «بيىلعى جىلى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسى شۆەسيانىڭ ۋپسالا قالاسىنداعى جوعارى وقۋ ورنىمەن بىرلەسە، ۇلكەن حالىقارالىق كونفەرەنسيا وتكىزدى. 20-دان استام مەملەكەتتىڭ وكىلدەرى قاتىسقان كونفەرەنسيا بارىسىندا مەملەكەتىمىزدىڭ ەتنوسارالىق كەلىسىم ۇلگىسىنە دەگەن ايرىقشا قىزىعۋشىلىق بايقالدى. جالپى، وزگە ەلدەردىڭ ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ قوعامدىق كەلىسىم باعىتىندا قولعا العان جۇمىستارىن تانىپ-بىلۋگە، زەرتتەپ-زەردەلەۋگە دەگەن ىنتا-ىقىلاسى ەرەكشە»، – دەدى ب. ءابدىراسىلوۆ.
جيىن اياسىندا، سونىمەن قاتار، قحا مەدياسيا ينستيتۋتىن قالىپتاستىرۋ مەن دامىتۋ بويىنشا وزەكتى ماسەلەلەر قاراس­تىرىلىپ، قازاقستاندىق بىرەگەيلىك پەن قوعامدىق كەلىسىمدى نىعايتۋ جولىنداعى قحا كافەدرالارى جۇمىستارىنىڭ نەگىزگى باعىت­تارى تالقىلاندى.
شارا سوڭىندا قحا مەرەيتويىنا ارنالعان ۇزدىك عىلىمي جۇمىستاردىڭ تۇساۋكەسەرى ءوتىپ، ءبىرقاتار ازامات «قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنا – 20 جىل» مەرەيتويلىق مەدالىمەن ماراپاتتالدى.

دەرەككوز: ەگەمەن قازاقستان