قازاقى ءسالت-داستۇردى ۇستانعان وتباسىندا دۇنيەگە كەلىپ، اتا مەن اجەسىنىڭ تاربيەسىندە وسكەن ايشا قۇل­با­تىردىڭ ۇلتتىق رۋحتىڭ جوقتاۋشىسى بولۋىنا تاڭعالۋدىڭ رەتى دە جوق. بويىنا ۇلتجاندىلىق قاسيەت ۇيالاعان ول قازاقتىڭ قىزىنىڭ قانداي بولۋى كەرەكتىگىن كوكىرەك كوڭىلىمەن ءتۇيسىنىپ ءوستى. اقتوبە پەداگوگيكا ينستيتۋتىن پەداگوگيكا-پسيحولوگيا ماماندىعى بويىنشا ءتامامداعان سوڭ، ەڭبەك جولىن 1980 جىلى قالا ماڭىنداعى «روسسوۆحوز» مەكتەبىندە باستاۋىش سىنىپتىڭ مۇعالىمدىگىنەن باستادى. تابيعاتىنان العىر قىز ارىپتەستەرى الدىندا ىسكەرلىك قابىلەتىمەن، بىلىمدىلىگىمەن كورىنە ءبىلدى.
1992 جىلعا دەيىن مارتوك اۋداندىق حالىق اعارتۋ ءبولى­مىندە ەستەتيكالىق تاربيە ءجو­نىندەگى ادىسكەر، كەيىن اق­توبە قالاسىنداعى №16 قازاق بالاباقشاسىندا تاربيەشى، ادىسكەر قىزمەتتەرىن اتقاردى. ون جىلداي وبلىس ورتالىعىنداعى №36، №14 قازاق بالاباقشالارىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بولىپ قىزمەت ەتكەن سول تۇستا ولاردى قازاقىلاندىرۋدا دا ويلى ىستەرىمەن وزگەلەردىڭ كوزىن جەتكىزىپ، قاجىر-قايرات كورسەتتى. قالالىق الەۋمەتتىك سالا جانە مادەني دامىتۋ ءبولىمىنىڭ باس مامانى رەتىندە ۇلتجاندىلىق ۇستانىمىن ۇشتاي ءتۇستى. 2005 جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا «اقتوبە قالالىق مادەنيەت ءبولىمى» مم جانىنان قۇرىلعان تىلدەردى دامىتۋ سەكتورى مەڭگەرۋشىلىگىنە تاعايىندالعان. مەملەكەتتىك جانە پەداگوگيكالىق قىزمەتتە مول تاجىريبە جيناعان ايشا مۇقانبەتقازى قىزى وسى قىزمەتتى دە ابىرويمەن اتقارىپ كەلەدى. ول بۇل باعىتتا قايتكەندە مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبەسىن ارتتىرىپ، قولدانىس اياسىن كەڭەيتىپ، مەرەيىن ۇستەم ەتەمىن دەپ ۇنەمى ىزدەنىس ۇستىندە جۇرەدى. انا ءتىلىنىڭ اجارىن اشۋعا باعىتتالعان شارۋالارعا مۇرىندىق بولۋدىڭ وزىندىك قيىندىعى دا بولماي قالعان جوق. ءبىراق، العان بەتىنەن قايتپايتىن قازاقتىڭ قايسار قىزى ۇلت مۇددەسىنە كەلگەندە باس ساۋعالاپ، تايساقتاپ كورگەن ەمەس، كۇرەسكەرلىك قىرىنان تانىلدى. ونىڭ قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانىنىڭ ءمۇعالىمى ماماندىعىن الۋى دا سول تۋعان تىلگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتىڭ ناتيجەسى.
مەملەكەتتىك ءتىلدى وقىتۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى جونىندە ش.شاياحمەتوۆ اتىنداعى تىلدەردى دامىتۋدىڭ رەسپۋبليكالىق ۇيلەستىرۋ-ادىستەمەلىك ورتالىعىنىڭ، ا.بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ قىزمەتكەرلەرىمەن جانە استانا، الماتى، كورشىلەس باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ عالىمدارىمەن، «Wikibilim» قوعامدىق قورىمەن بىرلەسە وتىرىپ، جالپى سانى 1700 ادام قاتىستىرىلعان رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى جەتى سەمينار-ترەنينگتىڭ وتۋىنە مۇرىندىق بولىپ، جوعارى دارەجەدە ۇيىمداستىرعانىن دا اقتوبەلىك زيا­لى قاۋىم جاقسى بىلەدى. بۇل قاربالاسى كوپ، تىنىمسىز تىرلىگى باس­تان اساتىن ءىس ەكەنى بەلگىلى. ءداستۇرلى «مەملەكەتتىك ءتىل – ۇلت تىرەگى» قالالىق ءتىل فەستيۆالى اياسىندا 2005 جىلدان بەرى 100-دەن اسا ءتۇرلى تاقىرىپتاعى قالالىق، وبلىستىق، رەسپۋبليكالىق بايقاۋلاردى جوعارى دارەجەدە وتكىزۋ دە ونىڭ ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتىن اشا تۇسكەن شارالار بولدى.
2012 جىلدان باستاپ قالا اكىمدىگىندە وتكىزىلەتىن جينالىستاردا وقىلاتىن باياندامالار، حابارلامالاردىڭ، ەسەپتەردىڭ مەملەكەتتىك تىلدە دايىندالۋىن الدىن الا باقىلاۋدى جولعا قويعان دا ءوزى. قالادا اقپارات تاراتاتىن تەلەديدارلارداعى حابارلاردىڭ رۇقسات ەتىلگەن ۇلەس سالماعىنىڭ ساقتالۋىن مونيتورينگ جۇرگىزىپ، قاداعالاۋ جولعا قويىلعان. جىل سايىن قازاق تىلىندە ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەر، مەكتەپكە دەيىنگە مەكەمەلەر سانى ارتىپ كەلەدى. مۇندا دا ايشا مۇحانبەتقازى قىزىنىڭ ۇلەسى بار ەكەنىن ايتۋعا ءتيىسپىز. ءقازىر قالا تۇرعىندارىنىڭ 70 پايىزى قازاق تىلىندە سويلەيتىن، وقيتىن جانە جازا الاتىن بولسا، بۇل باعىتتاعى جۇمىستىڭ ناتيجەسىز بولماعانى دەۋ ورىندى. مۇنىمەن دە شەكتەلىپ قالماي، ايشا مۇحانبەتقازى قىزىنىڭ «مەملەكەتتىك تىلدە ءىس ءجۇر­گىزۋگە كومەكشى قۇرال» جانە «مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋ باعىتتارى» اتتى ەكى ادىستەمەلىك جيناق ازىرلەپ شىعارۋى دا ونىڭ ەڭبەكقورلىعىن، ىزدەنىمپازدىعىن اڭعارتادى.
ايشا قۇلباتىر ونوماستيكا سالاسىندا دا تىنباي ەڭبەك ەتىپ، قالاداعى ەلدى مەكەندەر، ولاردىڭ قۇرامداس بولىكتەرى اتاۋلارىنىڭ جۇيەلەنۋىنە، بىرىزدەندىرىلۋىنە ءوز ۇلەسىن قوسىپ كەلەدى. ەلىمىزدىڭ دامۋىنا، مەملەكەت بولىپ قالىپتاسۋىنا ايتارلىقتاي ۇلەس قوسقان تاريحي تۇلعالاردىڭ، رەسپۋبليكاعا، وبلىسقا ەڭبەكتەرى سىڭگەن ازاماتتاردىڭ ەسىمىمەن عانا كوشەلەردى اتاۋ قاتاڭ ەسكەرىلدى. مىسالى، قالامىزداعى سكۋلكين كوشەسىنە قازاق ءۆالسىنىڭ كورولى اتانعان كومپوزيتور ءشامشى قالداياقوۆتىڭ، نوۆوچەركاسسكايا كوشەسىنە اقيىق اقىن تولەگەن ايبەرگەنوۆتىڭ ەسىمدەرىن بەرۋ ءاربىر وتانسۇيگىش سانالى ازاماتتىڭ جۇرەگىنەن ورىن تاۋىپ، قالا حالقى ءوز ريزاشىلىقتارىن ءبىلدىردى. سول سياقتى قوبىلاندى باتىر، ارىستان باتىر، كوتىبار باتىر، ءجالاڭتوس ءباھادۇر، بازار جىراۋ، جيەمبەت جىراۋ، تىلەۋ باتىر، جەتەس بي سىندى تاريحي تۇلعالار دا كوشە اتاۋلارىن يەلەندى. سونداي-اق، ۇلتجاندى قارىنداسىمىز وسى وڭىردەن شىققان، ەلگە سىڭىرگەن ەڭبەكتەرىن كۇللى قازاقستاندىقتار بىلەتىن حاليدا مامانوۆا، نۇرسۇلۋ تاپالوۆا، قۋاندىق شاڭعىتبايەۆ، قامبار مەدەتوۆ، دوسجان حازىرەت سىندى اتاقتى ەسىمدەردىڭ قالا كوشەلەرىنە بەرىلۋىنە مۇرىندىق بولدى. كوشەلەردى جاڭاشا اتاۋ كەزىندە قازاق تىلىندەگى ماعىناسى مازمۇندى، دىبىستالۋى كوڭىلگە دە، قۇلاققا دا جاعىمدى اتاۋلارعا ءمان بەرۋدى ەسكەرىپ كەلەدى. ماسەلەن، پاراسات، سالاۋات، تابىس، قاينار، جۇلدىز، شاتتىق، التىن ءدان، جەتىگەن سياقتى قازاقى ۇعىمعا تۇسىنىكتى كوشە اتاۋلارىنىڭ بەرىلۋى جاس ۇرپاقتىڭ جادىنا انا ءتىلىن سىڭىرۋگە ىقپال ەتەرى ءسوزسىز. ياعني، 2005-2010 جىلدارى قالا كولەمىندە بارلىعى 200-گە تارتا كوشەگە قازاق اتاۋلارى بەرىلدى. 23 ەلدى مەكەننىڭ 17ء-سىنىڭ اتاۋى قازاق تىلىنە وزگەرتىلدى. ءتيىستى ورىندارعا ۇسىنىس قاعازدارىن، باسقا دا قاجەتتى قۇجاتتاردى دايىنداۋدان باستاپ حالىقپەن تۇسىنىك جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە بايلانىس­تى قاربالاس تا قاۋىرت شارۋالاردىڭ كوزگە كورىنبەيتىن ۇساق-تۇيەك تىرلىگىن تىندىرۋعا كەلگەندە ەشقاشان مويىعان ەمەس. قايتا، ەلدىگىمىزدى ەڭسەرەتىن ءبىر ءىستى تىندىرسا، تاعى ءبىر تىڭ شارۋانىڭ جالىنا جارماسادى. حالىققا قىزمەت ەتۋدىڭ، ۇلتجاندىلىقتىڭ ۇلگىلى ىستەرىنە ۇمتىلادى. بۇل ايشا قۇلباتىردىڭ ومىرلىك تە، ادامگەرشىلىك تە ۇستانىمى. ءۇش رەت وبلىس اكىمىنىڭ، ەكى رەت قالا اكىمىنىڭ العىس حاتتارىمەن جانە مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى ءتىل كوميتەتىنىڭ قۇرمەت گراموتاسىمەن، سونداي-اق، «قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنە 20 جىل» مەدالىمەن ماراپاتتالۋىنىڭ ءوزى ونىڭ ەڭبەگىنە بەرىلگەن ءادىل باعا ەكەنى ءسوزسىز.

دەرەككوز: ەگەمەن قازاقستان