اكىمدەر جۇرتتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋعا دەپ بيۋدجەتتەن بولىنگەن قىرۋار قارجىنى بيىل دا ۇساتا المادى. جىل اياقتالىپ قالعانىمەن قازىنانىڭ ءبىر جارىم تريلليون تەڭگەسى ءالى سول كۇيى قوزعالماعان. سالدارىنان مىڭداعان وتباسى باسپاناسىز قالدى.
ال قانشاما ءۇي، جىلۋ، جارىق، سۋعا جارىماي وتىر. ۇكىمەتتەگىلەر جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ بۇل ارەكەتىن الاياقتىققا تەڭەدى. بۇل تۋرالى "قامشى" پورتالى كتك ارناسىنا سىلتەمە جاساي وتىرىپ حابارلايدى.
بۇل جولى دا حالىقتىڭ جاعدايىن جاقسارتۋ ءۇشىن بولىنگەن اقشانىڭ 60 پايىزى عانا يگەرىلىپتى. اكىمدەر سوندا دا تويىمسىز دەپ شۇيلىكتى ۇكىمەتتەگىلەر.
“بيىل بيۋدجەتتى جوسپارلاعاندا ايماقتار سۇراعان قارجىنى 2 تريلليون تەڭگەگە قىسقارتتىق. اكىمدەردىڭ قولىن بيىل قايتارساڭ، كەلەسى جىلى قايتا ءوتىنىش جازادى”، – دەيدى قارجى ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆ.
ءبىراق سول اكىمدەر بار اقشانى ۇساتا الاماي وتىر. ماسەلەن، باسپانا سالۋ ءۇشىن بيىل قازىنادان 140 ميلليارد تەڭگە ءبولىنىپتى. سونى شەنەۋنىكتەر ورىندى جۇمساي الماعان. سالدارىنان قانشاما وتباسى ءۇيسىز ءجۇر.
“جالعا بەرىلەتىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسىنا كەلسەك، بيۋدجەتتەن بولىنگەن 92 ميلليارد تەڭگەنىڭ تەك 51 ميللياردى يگەرىلگەن. ال، قۇرىلىسى بۇرىن باستالعان جوبالاردى اياقتاۋ ءۇشىن 30 ميلليارد تەڭگە قاراستىرىلعان. جالپى، بۇل سالادا 355 ميلليون تەڭگە يگەرىلمەي قالالادى دەگەن ءقاۋىپ بار”، – دەيدى ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى ەربولات دوسايەۆ.
سونداي-اق، جۇرتتى جۇمىسپەن قامتۋ باعدارلاماسىنا، جىلۋ جۇيەسى مەن سۋ قۇبىرلارىن جاڭارتۋعا بولىنگەن قارجى دا جەلگە ۇشقان. اسىرەسە، پاۆلودار، جامبىل، الماتى، اتىراۋ، ماڭعىستاۋ وبلىستارىنداعى جاعداي سىن كوتەرمەيدى. ەڭ سوراقىسى قارا ءتىزىمدى استانا باستاپ تۇر. ەلورداداعى شەنەۋنىكتەر 7 ميللياردقا جۋىق تەڭگەنى ۇساتا الماپتى.
بيۋدجەت قارجىسىنىڭ ورىندى جۇمسالۋىنا قاتىستى باس پروكۋراتۋرا دا تەكسەرۋ جۇرگىزگەن ەكەن. قۇزىرلى ورگاننىڭ مالىمەتىن كورىپ، جاعامدى ۇستادىم دەيدى داريعا نازاربايەۆا.
“تەكسەرۋدىڭ ناتيجەسىندە كوپتەگەن زاڭبۇزۋشىلىق انىقتالعان. بۇل دەگەنىمىز قازىنا قارجىسىن ىسىراپ ەتۋ، الاياقتىق. جەرگىلىكتى بيلىك جاۋاپ بەرۋى ءتيىس. ءقازىر وبلىستاردا جەتى مەملەكەتتىڭ باعدارلاما جۇزەگە اسىرىلۋدا. بۇل باعىتتا بولىنگەن اقشا دا سول اكىمدەردىڭ قولىندا”، – دەدى پرەمەر-مينيستردىڭ ورىنباسارى داريعا نازاربايەۆا.
اكىمدەر بار اقشانى دالاعا شاشىپ جاتسا، مۇناي وڭدەيتىن زاۋىتتاردى جوندەۋ جۇمىستارىنا اقشا جەتپەي جاتىر. قارجىنىڭ تاپشىلىعىنان اتىراۋ مەن شىمكەنتتەگى مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىندى جاڭارتۋ كەيىنگە قالدىرىلۋى مۇمكىن. ياعني ۇكىمەتتىڭ 2017 جىلى جانارمايدان تاپشىلىعىنان قۇتىلامىز دەگەن ۋادەسى دە ءسوز جۇزىندە قالماق. ال، قارا التىن قۇنىنىڭ قۇلدىراۋىنان كەلەسى جىلى 47 مىڭ مۇنايشى جۇمىستان قىسقارىپ قالۋى مۇمكىن.
“ءقازىر بىزدە اقشا تاپشى، بارىنە جەتپەي جاتىر. سوندىقتان مەملەكەتتىڭ ءار تيىنىن ەسەپتەپ، ۇنەمدەۋىمىز كەرەك”، – دەيدى پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆ.
سونىمەن، بيۋدجەتتەن ءبولىنىپ قويعان 1 جارىم تريلليون تەڭگە يگەرىلمەي بوس جاتىر. سىن ەستىگەن شەنەۋنىكتەر قىرۋار قارجىنى نەبارى ءبىر جارىم ايدىڭ ءىشىن ورىندى جۇمساپ ۇلگەرەمىز دەپ سەندىرىپ وتىر. ال ۇزاق ۇزىلىستەن كەيىن مينيستر مەن اكىمدەردى 4 ساعات بويى سىلكىگەن كارىم ءماسىموۆ 8ء-شى جەلتوقسانعا دەيىن ەكى ماڭىزدى قۇجات: جۇرتتى جۇمىسپەن قامتۋ جانە داعدارىسقا قارسى باعدارلامالارىن قابىلداپ ۇلگەرۋگە تاپسىرما بەردى.