قازاقتى مازاق ەتكەندى قاشان قوياسىڭ، تۇرسىنبەك؟

/uploads/thumbnail/20170708211810538_small.JPG

«ءازىل الەمىندە» جۇرگەن كەشەگى جاس جىگىتتەردىڭ الدى بۇگىندە اعا بۋىنعا اينالىپ ۇلگەردى. سولاردىڭ ءبىرى قازاقتار، قازاقى وتباسى توڭىرەگىندە ءازىل ايتىپ، ءوز كورەرمەنىن جيناعان تۇرسىنبەك قاباتوۆ. قىرىققا تاياعان ول ءبىر كەزدەرى كوڭىلدى تاپقىرلار كلۋبىنىڭ ويىنشىسى بولاتىن. سوسىن «اگراركا ساربازدارىنا» جەتەكشىلىك ەتتى، ءبىرشاما كومەديالىق قازاق كينولارىندا اكتەر رەتىندە تانىلدى. وسىلاي ءوزىن ءار قىرىنان كورسەتىپ جۇرگەن ونەر يەسى 2011 جىلى «بازار جوق» تەاترىن اشتى. ەڭ العاشقى كونسەرتىن دۇيسەنبى كۇنى قويعان كۆن-شى بازار جاعالايتىن قاراپايىم حالىق، بازار جوق بولعان سوڭ كونسەرتكە كەلەر دەگەن ۇمىتپەن كەشتىڭ اتىن «بازار جوق» دەپ قويىپتى. 

بۇگىندە سول «بازار جوقتىڭ» تاسى ورگە دومالاپ تۇر. كىلەڭ سايدىڭ تاسىنداي مىقتىلاردى جيناعان ءازىل ورداسىنىڭ ايتارى دا، كورەرمەنى دە از ەمەس. قاراپايىم تۇرمىس-تىرشىلىكتىڭ كۇيبەڭىن سۋرەتتەپ، كورەرمەنىن قىران-توپان كۇلكىنىڭ استىندا قالدىراتىن تەاتردىڭ ارتىقشىلىعى از ەمەس. الايدا، سوڭعى كەزدەرى «وسى قاباتوۆ قازاقتاردى بەيشارا ەتىپ كورسەتكەنىن قاشان قويادى؟» - دەپ شامدانعان كىسىلەردى دە كورىپ ءجۇرمىز. تۇرسىنبەك ايتپاقشى، «ءبىز قازاق ارنارسەنىڭ جاقسى جاعىن بايقامايدى ەكەنبىز عوي. جامان جاعىن بايقايمىز». ايتكەنمەن، ول ءوزىنىڭ وسى قويىلىمىندا: «مال تۇگىلى ادامنىڭ اتىن دۇرىس ايتپايمىز»،-دەپ ءبىرقاتار قازاقتاردىڭ كەمشىلىگىن تىزە كەلىپ، «جاقسى نارسە ويلاساق جاقسى نارسە بەرەدى. ءبىر بالاعا سەن اقىلدى بالاسىڭ دەسە، انا بالا ۇيالعانىنان اقىلدى بولىپ كەتەدى ەكەن دا. ال ءبىز تۋپوي دەيمىز. سوسىن ول جۇرەدى مەن تۋپويمىن، دىم بىلمەيمىن دەپ»،-دەيدى. ءسويتىپ ءسوز سوڭىن: «جاقسى نارسەلەر بايقاپ جۇرسەك، جاقسى نارسەلەر بولادى، اعايىن»،-دەپ اياقتايدى. ءبىراق وسى كىسىنىڭ نەگە قازاقتاردان جاقسى نارسەنى بايقاي قويمايتىنى ءبىزدى دە ويلاندىرادى. «جامانداساڭ اكەڭدى، ساعان اكەپ، جاقسى اكەسىن بەرە مە باسقا بالا» دەگەندەي ءوز ەلىمىزدى، ءوز ۇلتىمىزدى قارالاي بەرسەك كورگەن باسقا نە دەيدى، باسقا جۇرت نە ىستەمەيدى؟!

رەسەيدە ميحايل زادورنوۆ: «كوگدا سمەشنو، توگدا نە ستراشنو»،-دەپ ءبىراز ەلىنىڭ كەمشىلىگىن جىپكە تىزگەنىمەن، كوبىنە رەسەيدى باسقا مەملەكەتتەرمەن سالىستىرا كەلىپ، ارتىقشىلىعىن ايتا كەتۋدى استە ەستەن شىعارمايدى. «ءقازىر ارنارسەدەن بالە ىزدەيمىز دە تۇرامىز». ءيا، قاباتوۆتىڭ «شىدامسىز قازاعىنداعى» ءسوز بۇل. «ءقازىر ادامدار ەكىگە ءبولىندى. كەرەك ادام، كەرەك ەمەس ادام. اقشاسى ازداۋ تۋىسقانىڭ، جۇمىسسىز قالعان كلاسستاسىڭ ت.ب. كەرەك ادام دەگەن جاعدايى بار ادام. ول ادام كەلە جاتسا اناداي جەردەن كۇتىپ تۇراسىڭ. ول ادام كورمەي تۇرسا الدىنان شىعاسىڭ»،-دەگەن سىندى ازىلدەردە ءومىردىڭ شىندىعى اشىق ايتىلعانىمەن، وسىندايدا قازەكەمنىڭ «ءبىر قۇمالاق ءبىر قارىن مايدى شىرىتەدى» دەگەنى ويعا ورالادى. وسىنى قازاقتار دەپ جالپىلاي ايتۋىمىز قانشالىقتى ورىندى؟

سونداي-اق، «قازاقتار» اتتى قويىلىمىندا: «اۆتوموبيل-اربا، كوكا-كولا-سورپا، دەبات-ايتىس»،-دەپ ءبىرقاتار ءسوزدى تىزبەكتەي جونەلەدى. ءبىز تاۋەلسىزدىك العالى ءتورت قۇبىلاسى تۇپ-تۇگەل بولماسا دا، ەل قاتارلى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتقان ەل ەمەسپىز بە؟! جۇرت قاتارلى كولىك ءمىنىپ، ەلمەن بىرگە سۋىن دا، سورپاسىن دا سوراپتاپ كەلە جاتقان جوقپىز با؟! بارىنەن بۇرىن قازاقتىڭ ءتول ونەرى ايتىستى «دەبات» قىلعانىمىز قالاي؟! بىزدە «دەبات» دەگەندە «پىكىرتالاس، پىكىرسايىس» دەگەن ادەمى-اق سوزدەرىمىز بار ەمەس پە؟!

«سىرلاسۋ» باعدار-لاماسىنا كەلگەندە قاباتوۆ مۇنىسىن: «كەرەمەت قازاقپىز عوي نەگىزى. مەن قازاق دەسە جانىن بەرەتىن قازاقپىن. حالىقتىڭ اراسىندا جۇرگەن قازاقپىن. سوسىن شىعار، قازاق ۇيتپەسە ەكەن، بۇيتپەسە ەكەن، مىناداي ەل بولساق ەكەن دەپ تۇرام. مەنىڭ ازىلدەرىمنىڭ ماقساتى - حالىقتى تاربيەلەۋ»،-دەپ ءتۇسىندىرىپ ەدى. ال ءبىزدىڭ ايتپاعىمىز، «بولار ەلدىڭ بالاسى ءبىرىن-بىرى باتىر دەيدى». استە قازاققا ءتىل تيگىزبەڭىز دەپ ۇرىسساق تا، ءسوز اراسىندا وزگەلەر سياقتى ارتىقشىلىعىمىزدى، باسقا ەلدەرمەن سالىستىرعاندا تەكتىلىگىمىزدىڭ دە باسىمدىعى بارىن تىلگە تيەك ەتە كەتۋدى ۇمىتپاسا يگى دەيمىز. 

بولماسا ءوزىمىزدى مازاق ەتىپ، ءوزىمىز كۇلە بەرگەنىمىز ەرسى سياقتى. سوندىقتان ءسوزىمىزدى كەيىپكەرىمىز ايتقانداي، «جۇرتتى كۇلدىرسەك تە، ەلگە كۇلكى بولمايىق!»،-دەپ اياقتاعانىمىز ءجون شىعار...

ماقپال تورەبەك

دەرەككوز:  www.korr.kz 

 

 

قاتىستى ماقالالار