Fransýz rejıseri Vıktorıa Iakýbov esquire.kz saıtyna Qazaqstan týrasynda, Fransıa men Qazaq eliniń kınematografıasy jóninde suhbat berdi. Ol qazir Qazaqstanda fılm túsirip jatyr jáne bul onyń elimiz jaıyndaǵy alǵashqy týyndysy emes.
Qazaqstanda ómir súrý erejesi 1
Meni Qazaqstanda ne qyzyqtyratyny jáne qandaı kúsh tartyp turatynyn túsindire almaımyn. Tek sezimimdi sıpattap bere alamyn. Bul bir tylsym kúsh. Sonymen qatar ózim týylǵan Ózbekstanǵa da jaqyn. Izraılge kóship ketkennen keıin 25 jyl jyraqta júrdim. Uzaq úzilisten keıin kelgen alǵashqy týǵan jerim Almaty boldy. Júregim men janym dál osylaı qýanady dep kútpegen edim!
Menińshe Qazaqstan jerdiń jánnáti. Bul júregimnen shyqqan sóz. Bul Qazaqstandaǵy meniń ekinshi týyndym. Men munda az degende taǵy eki fılm túsirýdi jospralap otyrmyn. Men úshin qazaqstandyqtar tańdaýly halyq.
Qazaqstanda ómir súrý erejesi 2
Qıynshylyqtyń artynda keremet dúnıe jatyr. Jaqynda bireýdiń Izraıl týraly jazǵanyn oqydym. Onda Izraılde únemi soǵys bolatyny, alaıda Izraıl jas memleket ekeni jáne dál osylaı damıtynyn jazǵan. Izraıldegi ómir – qýǵyn-súrginge toly. Ásker, soǵys, jaqyndaryńnan aırylý, saǵynysh.
Sáken Narymbetov úsh aı maǵan kınemotografty úıretti. Meniń burynda úırengenderimdi joqqa shyǵardy. Men únemi oǵan balalyq shaǵym týraly aıtyp beretinmin. S.Narymbetov maǵan basymnan ótkergenderim týrasynda jazýǵa usynys tastady. Jazǵanymdy oqyǵannan keıin «endi fılm túsirseń bolady» dep aıtqan edi. Menı keremet top jınap, jarty jylda fılm túsirdik.
Qazaqstanda ómir súrý erejesi 3
Bul fılmmen Monrealdaǵy «Cinémas du monde» festıvaline qatystyq. 200 fılmniń ishinen 14 tańdalyp alyndy. Biz short-tizimge ilindik. Syılyq almasaqta onyń ózi biz úshin jetisik edi.
Bul meniń Qazaqstanǵa qosqan alǵashqy úlesim. Men Qazaqstan týraly fılmdi álemge pash ettim. Ádette men Qazaqstan týraly Fransıada aıtsam, olar «Ol qaıda ornalasqan?» dep suraıdy. Al fılmdi kórgender Qazaqstan týraly tolyq aqparattanǵan.
Qazaqstanda ómir súrý erejesi 4
Ispandyq prodúser barlyq akterler óte ádemi ekenin aıtyp, olardyń jarnamaǵa túsip júrgender me dep suraıtyn. Al men bar bolǵany aınalada turǵan adamdardy masovka retine túsirgen edim.
Men Qazaqstanǵa ǵashyqpyn. Qazaqstandaǵy ómir jaman jáne jaqsy kıno joq degendermen túbegeıli kelispeımin. Halyq «Amanat» fılmin kórdi me? Meniń oıymsha Qazaqstanǵa tek san ǵana kerek. Qazaqstan gaýhar tastarmen kómkerilgen. Tek alyp, tazartý kerek.
Meniń qazirgi maqsatym – Parıjde Ortalyq Azıanyń Mádenı ortalyǵyn ashý.
Fransıada akterler únemi memleketten aqsha alady. Túsirilim alańynda júrgen adamdar jylyna eki aı jumys isteıdi. Al qalǵan ýaqytta memleket ózi qarjylandyrady. Sosıalızm degen osy! Sizderde de osylaı bolý kerek.
Sonymen qatar men Qazaqstanda teatrlanǵan pesa qoıǵym keledi. Men jas rejısermin. Men de emosıa da, ambısıa da kóp. Biraq, tájirbıe az. Sondyqtan men ózimdi maǵan tyń dúnıe úıretetin adamdarmen qorshadym.
Qazaqstanda ómir súrý erejesi 5
Men 5 jasymnan aktrısa bolýdy armandadym. Alaıda, úıdegiler qarsy boldy. Sonda men 7 jasymda kóshe teatryn qurdym. Anam kostúm tikti. Biz balabaqshalar men úı aýlalarynda ertegiler qoıdyq. Odan keıin Izraıl, soǵys... Eseıgende dızaıner boldym.
Fransıada jylyna 360 fılm shyǵarady. Iaǵnı kúnde bir fılm dúnıege keledi. Árıne onda múmkindikter kóp. Desek te, rejıser bolǵysy keletin adam onsyz ómir súre almaıtynyndaı dárejede óz isin jaqsy kórýi tıis.
Qazaqstanda ómir súrý erejesi 6
Kásibı jolyn jańa bastap kele jatqan rejıserlerge óz tarıhyn aıtýǵa keńes beremin. Men 10 jyl boıy senarıdi oılastyrdym. Sáken aǵa oıdan shyǵarylǵan oqıǵamen qoshtasý árqashan ońaı, al basyńnan ótken oqıǵańdy sezimmen jetkizetinińdi aıtqan.
Qazir fransýz kınosy toqyraýdyń aldynda tur. Al Izraıl kınematografy sońǵy 10 jylda alǵa shyqty. Onda barlyǵy ónimdi kirshiksiz deńgeıge jetkizgenshe jumys isteıdi. Izraıl mentalıteti sondaı.
Men óz tobymdaǵy akterlerdi jáne kórermendi óte qatty jaqsy kóremin. Hooponopono degen gavaılyq túsinik bar. Ol boıynsha biz ózimizdi emdeı otyra, álemdi emdeımiz. Qazir túsirilim alańynda júrgen árbir adam emdelip jatyr. Odan keıin fılmdi kórgen kórermen emdeý terapıasyn alady dep úmittenemin.
Jazyp alǵan: Marám Zıaı
Aýdarǵan: Ásem Álmuhanbet
