Osyǵan baılanysty EUÝ-dyń sapany qamtamasyz etý jáne ishki baqylaý jónindegi prorektory – basqarma múshesi Indıra Rystına óz pikirin bildirdi.
Búgin Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń «Turkistan» gazetiniń bas redaktory, belgili aqyn, pýblısıs Baýyrjan Babajanulyna bergen keń kólemdi suhbaty jarıalandy.
Osyǵan baılanysty EUÝ-dyń sapany qamtamasyz etý jáne ishki baqylaý jónindegi prorektory – basqarma múshesi Indıra Rystına óz pikirin bildirdi.
"Prezıdenttiń jyl basyndaǵy suhbaty el damýynyń jańa kezeńindegi basty talapty aıqyn kórsetedi. Bul – reformalardyń sapaly oryndalýy.
Memleket kóptegen baǵyt boıynsha ınstıtýsıonaldyq negizdi qalyptastyrdy, endigi kezeńde sol negizdiń naqty nátıjege aınalýy sheshýshi mánge ıe.
Bul sapa logıkasy barlyq salaǵa ortaq.
Ekonomıkada – ádil erejeler men jaýapty salyq saıasaty, áleýmettik salada – ataýly ári tıimdi qoldaý, sıfrlandyrýda – qyzmet sapasy men derekter qaýipsizdigi, bilim men ǵylymda – mazmun, nátıje jáne adaldyq.
Prezıdent suhbat barysyn birneshe ret atap ótken «Zań men Tártip» qaǵıdaty osynyń barlyǵyn biriktiretin ózek retinde qarastyrylǵan. Tártip pen jaýapkershilik joq jerde sapa da ornyqpaıtyny aıtpasa da belgili dúnıe.
Aldaǵy referendým men Konstıtýsıalyq ózgerister de basqarý júıesiniń sapasyn arttyrýǵa baǵyttalǵan. Bul qadam ókildi bıliktiń tıimdiligin kúsheıtip, qabyldanatyn sheshimderdiń kásibıligi men salmaǵyna degen talapty arttyrýdy kózdeıdi.
Parlamenttiń róli de dál osy sapa ólshemimen baǵalanýy tıis, ıaǵnı, zań shyǵarý úderisiniń mazmuny, qoǵamdyq dıalogtyń deńgeıi jáne jaýapkershilik mádenıeti sheshýshi mánge ıe bolýy kerek.
Bilim berý salasynda da sapa máselesi erekshe ózekti. Óıtkeni dál osy sala bolashaqtaǵy memlekettik apparattyń, ekonomıkanyń, ǵylym men qoǵamdyq ınstıtýttardyń kadrlyq negizin qalyptastyrady.
Sońǵy jyldary memleket bilim-ǵylym salasyn damytý úshin naqty qadamdar jasady. 2025-2026 oqý jylyna 93 myńnan astam bilim berý granty bólindi, «Keleshek» biryńǵaı jınaqtaý júıesi iske qosylyp, onda 130 myńnan astam salym ashyldy, stýdentterge arnalǵan jataqhanalar salý qarqyny artty. Bul – memlekettiń óz mindetin oryndap otyrǵanynyń aıqyn dáleli.
Alaıda jańa kezeńde basty ólshem – bilimniń sapasy. Ýnıversıtetterde oqytý mazmunynyń ózektiligi, ádil baǵalaý, akademıalyq adaldyq, stýdenttiń naqty quzyretteri men eńbek naryǵyna daıyndyǵy reformalardyń shynaıy nátıjesin kórsetedi.
Bul talap, ásirese strategıalyq salalar úshin mańyzdy. Máselen, atom energetıkasyn damytý týraly sheshimder qabyldanǵan jaǵdaıda, áńgime tek ınfraqurylym týraly emes, joǵary bilikti, jaýapkershiligi joǵary ınjenerlik kadrlardy daıarlaý týraly bolýǵa tıis. Mundaı salalarda sapa – qaýipsizdik pen ulttyq múddeniń tikeleı kepili.
Ǵylym salasynda da memleket tarapynan júıeli qoldaý kórsetilip otyr.
2025 jyly ǵylymı jobalardy komersıalandyrý boıynsha 62 jańa shart jasalyp, jalpy 267 joba iske asyrylý satysynda, jeke ınvestısıalar kólemi 20,4 mlrd teńgege jetti. Sonymen qatar 2024-2025 jyldary 576 jas ǵalymǵa turǵyn úı kilti tabystaldy.
Endigi mindet – osy qoldaýdy sapaly ǵylymı nátıje men naqty qoldanbaly áserge aınaldyrý.
Prezıdent suhbatynda tarıh ǵylymyna qatysty aıtylǵan oılar da sapa uǵymymen tikeleı baılanysty. Tarıhty tanymaldyq úshin burmalaý – qoǵamnyń ıntellektýaldyq deńgeıin álsiretedi. Sondyqtan, tarıh derekke, ǵylymı ádiske jáne kásibı jaýapkershilikke súıenýge tıis. Bul talap eń aldymen ýnıversıtet pen ǵylymı ortada berik ornyǵýy qajet.
Dál osy tásil týrızm salasyna da qatysty. Týrızmdi damytý tek kelýshiler sanyn arttyrýmen ólshenbeýi kerek. Negizgi mindet – sapaly týrısik marshrýttar, mazmundy mádenı jáne tarıhı baǵyttar, servıstiń deńgeıi men qaýipsizdigi. Týrızm kásibı, oılastyrylǵan, uzaqmerzimdi strategıa arqyly ǵana ekonomıkanyń naqty draıverine aınalady.
Sıfrlandyrý men jasandy ıntellekt máselesi de dál osy sapa turǵysynan qarastyryldy.
Memleket basshysynyń 2026 jyldy Sıfrlandyrý jáne jasandy ıntellekt jyly dep jarıalaýy – tehnologıany jappaı engizý úshin ǵana emes, oǵan sanaly, jaýapty jáne sapaly túrde daıyndalý úshin berilgen ýaqyt. Jasandy ıntellektini oılanbaı qoldaný úlken táýekelderge ákelýi múmkin. Sonyń kesirinen synı oılaý qabileti álsirep, daıyn jaýapqa úırengen, óz betinshe oılaı almaıtyn urpaq qalyptasý qaýpi bar. Sondyqtan basty mindet – barlyq deńgeıde II quraldaryn durys paıdalaný mádenıetin qalyptastyrý, ony adamnyń oılaýyn almastyratyn emes, damytatyn quralǵa aınaldyrý.
Biz ozyq oıly el bolamyz desek, ár iske jaýapkershilikpen qarap, ony sapaly oryndaýdy ulttyq daǵdyǵa aınaldyrýymyz kerek!
Qorytyndy bireý: memleket baǵytty belgiledi, reformalardy bastady, resýrstardy bóldi. Endi barlyq salada qoıylǵan mindetterdi sapaly oryndaý qajet. Sapaly bilim, sapaly ǵylym, sapaly zań, sapaly tehnologıa jáne sapaly kadrlar ǵana eldiń ornyqty damýyn qamtamasyz ete alady", – deıdi ol.
