ۇيعىر سەپاراتيزمى جانە ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك

/uploads/thumbnail/20170709065635033_small.jpg

6 قىركۇيەك كۇنى قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتى بىشكەكتەگى جۇڭگو ەلشىلىگى الدىندا تامىز ايىنىڭ سوڭىندا بولعان جارىلىستى ۇيىمداستىرۋشىلار ۇيعىر تەررورلىق توپتارى ەكەندىگىن مالىمدەدى. ۇيعىر تەرروريستىك توبى مۇشەلەرىنىڭ اتتارى دا اتالدى، - دەپ حابارلايدى Qamshy.kz.

30 تامىزدا بىشكەكتەگى جۇڭگو ەلشىلىگى الدىندا ءوزىن جارىپ جىبەرگەن جانكەشتى تاجىك پاسپورتىنا يە ۇيعىر ازاماتى. بۇل ۇيعىر سەپاراتيستەرىنىڭ قىتايدان شەت جەردەگى جۇڭگو مەكەمەسىنە العاشقى شابۋىلى. كوپتەگەن ۇيعىر سەپاراتيستەر سيرياداعى قاقتىعىستارعا قاتىسۋدا. ەگەر ولار پوستكەڭەستىكتەگى ورتا ازيا رەسپۋبليكالارى جەرىندە قىتايمەن سوعىسۋعا بەل شەشىپ كىرىسسە، بۇل ايماقتا تۇراقسىزدىققا اكەپ سوعۋى مۇمكىن.

ۇيعىر تەرروريزمى مەن سەپاراتيزمىنىڭ ءقاۋپى تۋرالى GAZETA.RU شولۋشىسى الەكساندر رىبين ءوز ساراپتاماسىندا ۇيعىرلار ماسەلەسىنىڭ قيىندىعى سوندا، بۇل ورتا ازياداعى ءوز مەملەكەتى جوق ءىرى ەل ەكەندىگىن ايتادى. ۇيعىرلاردىڭ باسىم بولىگى (10 ملن) قىتايدا تۇرادى. قازاقستاندى 200 مىڭ ۇيعىر ۇلتىنىڭ وكىلى مەكەندەيدى. قىرعىز جەرىندە 50 مىڭ.

بىشكەكتەگى تەررورلىق وقيعادان كەيىن قىتايدىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ باسپا ءسوز حاتشىسى حۋا چۋنين ۇيعىرلاردىڭ شىعىس تۇركىستان يسلام قوزعالىسى تىكەلەي قىتايعا عانا ەمەس، سيرياعا جانە ورتا ازيا مەملەكەتتەرىنە ۇلكەن ءقاۋىپ ءتوندىرىپ وتىرعاندىعىن اتاپ كورسەتتى. بۇل قوزعالىس وسىعان دەيىن 200 تەررورلىق وقيعانى ءوز موينىنا الىپتى. ۇيعىر تەرروريستەرى جاساعان شابۋىلدان جۇزدەگەن ادام كوز جۇمعان. 1993 جىلى قۇرىلعان شىعىس تۇركىستان يسلام قوزعالىسىنىڭ «تاليبان» جانە «ال-كايدامەن» بايلانىسى بولۋى مۇمكىن.

2008 جىلى سينحۋا اگەنتتىگى ۇيعىر تەرروريستەرىنىڭ ءتىزىمىن جاريالادى. ۇيىم مۇشەلەرى قىتايدىڭ ءارتۇرلى ايماقتارىندا كوپتەگەن تەررورلىق شابۋىلدار جاساۋمەن كەلەدى. بۇل قوزعالىستى بۇۇ، ەۋروپالىق وداق، اقش-تىڭ مەملەكەتتىك دەپارتامەنتى، قىرعىز رەسپۋبليكاسى، اۋعانستان مەن قازاقستان مەملەكەتتەردىڭ تۇتاستىعىنا ءقاۋىپ توندىرەتىن تەررورلىق ۇيىم رەتىندە تانيدى.

دانا قامشىبەك

قاتىستى ماقالالار