«نۇر وتان» پارتياسى ءتوراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد، دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆا، ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ەرلان ساعادييەۆ ءوزارا تۇسىنىستىك جانە ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويدى. بۇدان بىلاي جوعارى وقۋ ورىندارىنا تۇسە الماعان جانە ۇلتتىق ءبىرىڭعاي تەستىلەۋدى تاپسىرا الماعان مەكتەپ تۇلەكتەرىنە وسى مەموراندۋم اياسىندا قولداۋ كورسەتىلەتىن بولادى.
ادەتتە مەموراندۋمدارعا قول قويىلۋ ءراسىمى كوپ ۋاقىت المايدى. ال وسى جولى قۇجاتقا قول قويىلماستان بۇرىن مەكتەپ ءبىتىرۋشى تۇلەكتەر بولاشاعىنا قاتىستى وي-پىكىرلەر ايتىلعان كەلەلى وتىرىس بولىپ، ول ءبىر زال كولەءمىمەن شەكتەلمەي، بارلىق وبلىس ورتالىقتارىمەن تىكەلەي بايلانىس تا ورنادى.
وتىرىستى اشىپ، ونىڭ ءتوراعالىعىنىڭ تىزگىنىن ۇستاعان «نۇر وتان» پارتياسى ءتوراعاسىنىڭ ءبىرىنءشى ورىنباسارى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد ءوز سوزىندە مەكتەپتى ەندى عانا ءبىتىرگەن، جاڭا ومىرگە قادام باسقان جاستارىمىزدىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋىنىڭ ماڭىزىنا توقتالا كەلىپ: «ەگەر شىندىعىندا ءبىز تاۋەلسىزدىكتى العان جىلدارىمىزدا ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىندەگى جاستاردى تۇگەلدەي جۇمىسقا ورنالاستىرعان بولساق، قازىرگى قوعامدا ورىن الىپ وتىرعان كەلەڭسىزدىكتەرگە كەزىكپەس ەدىك دەپ ويلايمىن. ويتكەنى اباي اتامىزدىڭ «تاماعى توقتىق، جۇمىسى جوقتىق ازدىرار ادام بالاسىن» دەگەنىندەي مىناداي توق، باقۋات زاماندا ادام جۇمىس ىستەمەي، قولىن قۋسىرىپ بوس جۇرەتىن بولسا دەسترۋكتيۆتى ۇيىمدارعا، ءتۇرلى قىلمىستىق ورتاعا تارتىلىپ، تەرىس جولدا جۇرگەن ءدىني اعىمداردىڭ ىقپالىندا كەتۋى مۇمكىن. مۇنى ءومىردىڭ ءوزى دالەلدەپ وتىر. دەمەك، بۇل بىزدەر مەن سىزدەر اتقارعان جۇمىستارداعى كەمشىلىكتەردەن تۋىنداعان ماسەلە دەپ قاراستىرۋىمىز كەرەك»، دەي كەلە وسىعان بايلانىستى ەلباسىنىڭ ناقتى تاپسىرما بەرىپ وتىرعانىنا توقتالدى.
«ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ بىزگە ۇلكەن ءۇش ماسەلەنى شەشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ەڭ الدىمەن، ءبىز مەكتەپ بىتىرگەن جاستاردى تۇگەلدەي جۇمىسپەن قامتيتىن بولامىز. ەكىنشىدەن، ەلباسىنىڭ «نۇرلى جول»، جاڭا يندۋستريالاندىرۋ ساياساتى بويىنشا اشىلعان كاسىپورىندارعا جۇمىسشىلار تارتامىز. ۇشىنشىدەن، جۇمىسسىز جاستاردىڭ تەرىس جولعا ءتۇسۋىنىڭ الدىن الامىز. سوندىقتان ەلباسى تاپسىرماسىن ورىنداۋ ەڭ باستى مىندەتتەردىڭ ءبىرى بولىپ ەسەپتەلەدى. الداعى ۋاقىتتا بۇل جۇمىس «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ بارلىق فيليالدارىنىڭ قاتاڭ باقىلاۋىندا بولادى»، – دەدى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد. وسىلايشا ماسەلەنىڭ ماڭىزدىلىعىنا ەكپىن تۇسىرگەن شەشەن بيىلعى جىلى مەكتەپ بىتىرگەن تۇلەكتەردىڭ نەمەن اينالىسىپ جۇرگەنىن سيفر تىلىندە سويلەتتى.
ماسەلەن، بيىل 122 مىڭنان استام تۇلەك مەكتەپ بىتىرسە، ولاردىڭ شامامەن 70 مىڭى ۇبت-نى ءساتتى تاپسىرعان. ال 37 مىڭنان استامى تەستىلەۋگە قاتىسپاي، 14 مىڭى سىناقتان وتە الماعان ەكەن. پارتيا باستاماسىمەن ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماعىندا ەگجەي-تەگجەيلى ساراپتاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ، بيىل سىناقتان وتە الماعان جانە وقۋعا تۇسپەگەن مەكتەپ تۇلەكتەرىنىڭ ءتىزىمى جاسالىپتى. سونىڭ ارقاسىندا ۇبت-دا قاجەتتى ەڭ تومەنگى بالدى جيناي الماعان 14 مىڭ تۇلەكتىڭ 2،5 مىڭى قايتا تەستىلەۋدەن كەيىن جوو-عا قابىلدانعانى انىقتالىپ، ودان بولەك، 5 مىڭعا جۋىعى تەحنيكالىق-كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنە تۇسكەن. تاعى 346 تۇلەك ءقازىردىڭ وزىندە «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسى ارقىلى جۇمىسقا ورنالاسىپتى. سونداي-اق، تاعى جۇزدەگەن تۇلەك وزدىگىنەن جۇمىس تاۋىپ، ەڭبەككە ارالاسسا، كەيبىرىنىڭ شەتەلگە وقۋعا كەتكەنى بەلگىلى بولعان. ەندى ءبىرقاتارى اسكەر قاتارىنا شاقىرىلىپ، كەلەسى ءبىر توپ مامانداردى قايتا دايارلاۋ ورتالىقتارىندا ءبىلىم الۋدا. وسىلايشا، ۇبت تاپسىرا الماعان 9 مىڭعا جۋىق تۇلەك ومىردەگى ءوز باعىت-باعدارىن تاۋىپتى.
ال ۇبت-عا مۇلدەم قاتىسپاعان 37 مىڭ تۇلەكتىڭ 2820-سى – قازاقستاندىق، 6205ء-ى شەتەلدىك جوو-لارعا وقۋعا تۇسكەن. سونداي-اق، 21663 تۇلەك كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنە قابىلداندى. قالعان ەكى مىڭ مەكتەپ ءبىتىرۋشى ماماندار دايارلاۋ ورتالىقتارىندا بىلىمدەرىن جەتىلدىرۋدە، كەيبىرى اسكەر قاتارىنا شاقىرىلادى. وسىنداي جۇمىستار اتقارىلعانىمەن 10 مىڭ تۇلەكتىڭ ماسەلەسى ناقتى شەشىلمەي وتىرعانىن كوپشىلىك نازارىنا سالدى.
وتىرىستا ءسوز العان دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆا جاستاردى جۇمىسپەن قامتۋدا ارنايى «جول كارتاسى» جاسالعانىن، ول بويىنشا بارلىق جەرگىلىكتى اكىمدەرگە قانداي ماماندىقتارعا سۇرانىس بارلىعى جونىندە ءتىزىم جىبەرىلگەنىن، قانداي كاسىپتەرگە زارۋلىك بارلىعى دا انىقتالىپ، كوللەدجدەر مەن كاسىپتىك-تەحنيكالىق وقۋ ورىندارىندا وقىپ ماماندىق الۋدا قولداۋ كورسەتىلەتىنىن ايتا كەلە بۇل رەتتە وقۋ اقى، تاماق پەن تۇراتىن جايى دا تەگىن بولاتىندىعى كورسەتىلگەنىن اتاپ ءوتتى.
عىلىم جانە ءبىلىم ءمينيسترى ەرلان ساعادييەۆ ءبىزدىڭ جاستاردىڭ ءارقايسىنىڭ باسەكەلى ومىردە كوشتەن قالماۋىنداعى ءبىلىمنىڭ رولىنە توقتالىپ، ونى ساپالى بەرۋدىڭ ارقاسىندا جاستاردىڭ تالاي بيىككە كوتەرىلەتىندىگىنە سەنىم ارتتى.
مۇنان سوڭ مودەراتور وبلىستارعا كەزەك بەردى. «نۇر وتان» پارتياسى شىعىس قازاقستان وبلىستىق فيليالى ءتوراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى انۋاربەك مۇحتارحانوۆ جاستاردى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەسىندە «ءساتتى قادام» پارتيالىق جوباسىن ەرەكشە اتاپ ءوتىپ: «بيىل وبلىسىمىزدا ۇلتتىق ءبىرىڭعاي تەستىلەۋگە قاتىسقان 5524 تۇلەكتىڭ 868ء-ى شەكتىك دەڭگەيدەن وتە المادى. ورتالىق اپپاراتتىڭ تاپسىرماسىمەن، اتالعان جوبانىڭ 3-باعىتى بويىنشا سول تۇلەكتەردى تۇگەندەپ، ولاردى جۇمىسپەن قامتۋدى قولعا الدىق. وسى ماقساتتا بىرنەشە باسقارمالارمەن جانە ءبىلىم وردالارىمەن تىعىز بايلانىس ورناتتىق. سونىڭ ناتيجەسىندە بۇگىندە 231 تۇلەك جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ اقىلى بولىمىنە وقۋعا ءتۇستى، 486-سى كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنە قابىلداندى. سونداي-اق، 43 جاس اسكەر قاتارىنا شاقىرىلسا، 71ء-ى شەتەلگە وقۋعا كەتتى. تاعى 2 تۇلەك قايتا دايارلاۋ كۋرستارىندا ءبىلىم الۋدا. ال قالعان 24 جاس جۇمىسقا ورنالاستى. مىنە، بۇل تەك «ءساتتى قادام» بويىنشا اتقارىلعان جۇمىستار. ەندى بۇل باستامانىڭ اياسى كەڭەيىپ، وڭ ناتيجەلەر ارتاتىنى داۋسىز» دەسە، ح.دوسمۇحامەدوۆ اتىنداعى اتىراۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى رەكتورىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ابزال تالتەنوۆ: «بۇگىنگى مەموراندۋم تەك قولداۋعا عانا لايىق باستاما. وسىنىڭ ارقاسىندا مىڭداعان جاس ومىردەگى ءوز ورىندارىن تاباتىنىنا سەنىمىم مول. قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە ۇلتتىق ءبىرىڭعاي تەستىلەۋدى ەكىنشى رەت تاپسىرۋعا رۇقسات بەرىلگەنى بەلگىلى. بۇل مۇمكىندىكتى دە پايدالانا الماعان جاستار ستۋدەنتتەر قاتارىنا شارتتى تۇردە قابىلدانادى.
جالپى، بيىل اتىراۋ وبلىسىندا 1118 مەكتەپ تۇلەگى ۇلتتىق ءبىرىڭعاي تەستىلەۋدە شەكتى بالل جيناي المادى. سونىڭ 456-سى قايتا تەستىلەۋگە قاتىسسا، 291ء-ى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتى اتاندى. ودان بولەك، 563 تۇلەك كوللەدجدەر قابىرعاسىندا ءبىلىم الادى.
ەل جاستارىنىڭ جارقىن بولاشاعىن ويلاعان «نۇر وتان» پارتياسى ماڭىزدى ءىستى قولعا الىپ، جاستاردىڭ الەۋمەتتىك بەيىمدەلۋىن ماقسات ەتىپ وتىر. بۇگىنگى قول قويىلعان مەموراندۋم سونىڭ جارقىن كورىنىسى. جاستاردىڭ جاعدايىن جاقسارتۋدى كوزدەگەن «ءساتتى قادام» جوباسى سىندى تىڭ باعدارلامالاردى ەلىمىزدەگى بارلىق جوعارى وقۋ ورنى قولدايدى دەپ سەنەمىن» دەگەن.
ال «قازپلاست» جانە «Bekem plast» كومپانيالار توبىنىڭ باس ديرەكتورى سەرگەي ۆودكو: « ءبىزدىڭ كومپانيا زاماناۋي تەحنولوگيالار ارقىلى پوليەتيلەن زاتتارىن جانە پوليروپيلەننەن گوفرلى قۇبىرلاردى وندىرەدى. كاسىپورنىمىزدىڭ قۇرىلعانىنا كوپ بولا قويماسا دا، كەلەشەگىنەن زور ءۇمىت كۇتتىرەدى. وسى رەتتە بىزگە جاس مامانداردىڭ دا سەپتىگى مول بولاتىنىن ايتا كەتكەندى ءجون ساناپ وتىرمىن. بۇگىنگى مەموراندۋم – سوعان جاسالعان ماڭىزدى قادام.
پارتيا تاراپىنان جاستاردى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋ، ارنايى وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الۋ باستاماسى وتە ورىندى جانە ۇتىمدى ەكەنىن كورسەتتى. ءبىز كاسىپكەرلەر رەتىندە تاسادا قالماي مەملەكەت باسشىسىنىڭ ساياساتىن قولدايمىز. ءبىزدىڭ كومپانيا وسى جوبا اياسىندا ءوز قاتارىنا 10-عا دەيىن جاستاردى جۇمىسقا الۋعا جانە بولاشاقتا تىعىز بايلانىستى جۇمىس ىستەۋگە دايىن» دەپ ىسكەر ادامعا ءتان ناقتىلىقتى تانىتتى.
مودەراتوردىڭ ءار وبلىسقا جانە زالداعى قاتىسۋشىلارعا ءسوز ۇسىنۋىمەن وتىرىستا سويلەگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى كوللەدجدەر قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزيدەنتى، «تۇران-پروفي» حالىقارالىق كاسىبي اكادەمياسىنىڭ رەكتورى مانەن وماروۆ: «كوللەدجدەر قاۋىمداستىعى «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ جاستار قاناتىمەن بىرلەسىپ، بۇگىنگى ءۇشجاقتى مەموراندۋمدى جۇزەگە اسىرۋعا بار كۇش-جىگەرىن جۇمسايدى.
كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم ەلىمىزدەگى باستى كۇشتەردىڭ ءبىرى دەسەك، قاتەلەسپەيمىز. ويتكەنى، ءبىزدىڭ قاتارىمىزدا ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندەگى 800-دەن استام كوللەدج بەن جارتى ميلليونعا جەتەتىن ستۋدەنت بار. سوندىقتان ءبىز «ءساتتى قادام» پارتيالىق جوباسىن قۋاتتى تۇردە قولدايمىز. وسى باستامانىڭ ارقاسىندا، بۇگىندە مىڭداعان جاس جۇمىسقا ورنالاسىپ، ءوز جولدارىن تابۋدا. ال بۇگىنگى ءۇشجاقتى مەموراندۋم الەۋمەتتىك سەرىكتەستەردى تارتۋدا، كوللەدج تۇلەكتەرىن جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتۋدە ماڭىزدى ءرول اتقارادى دەپ سەنەمىن»، دەسە «استانا كوگالداندىرۋ» اق باسقارما ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى بيبىگۇل بەكتەمىسوۆا ماسەلەگە قاتىستى ويىن جەتكىزىپ، اۋقىمدى جۇمىستار اتقاراتىن ءوز كاسىپورنى ءۇشىن جاستار كۇشىنىڭ قاجەتتىگىنە توقتالدى. «ءبىزدىڭ بۇل ماسەلەمىزدىڭ وڭ شەشىلۋىنە بۇگىنگى مەموراندۋمنىڭ پايداسى كوپ بولادى دەپ ويلايمىن. سەبەبى، مەكتەپ تۇلەكتەرىنىڭ ءبارى بىردەي وقۋعا ءتۇسىپ كەتپەيتىنىن بىلەمىز. تەستىلەۋدەن لايىقتى بالل جيناي الماعان سونداي جاستارعا وسىنداي يگى باستامالار ارقىلى قولداۋ كورسەتىلەتىنىنە قۋانىشتىمىن. ءاردايىم جاستاردى نازارىندا ۇستايتىن ەلباسىمىزعا ايتار العىسىم شەكسىز.
وسى مۇمكىندىك پايدالانا وتىرىپ، 65 جىلدان استام تاريحى بار «استانا كوگالداندىرۋ» مەكەمەسى پارتيامەن ىنتىماقتاسا جۇمىس ىستەۋگە دايىن ەكەنىن ايتقىم كەلەدى. ازىرگە ماۋسىمنىڭ سوڭى بولعانىنا قاراماستان 15-20 جاستى جۇمىسقا قابىلداۋعا دايىنبىز. ولاردىڭ بارلىعى جۇمىس كيىمى جانە جولاقى بيلەتىمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. جالاقىلارى 40 مىڭ تەڭگەدەن باستالادى. سەنبى، جەكسەنبى كۇندەرى ىستەگەن جۇمىستارىنا بولەك قوسىمشا اقى تولەنەدى. اي سايىنعى سىياقىسى بار. سوندىقتان ءبىزدىڭ كاسىپورىن بۇگىنگى باستامانى قوس قولداپ قولدايدى» دەگەن.
«اقمولا ۆاگون جوندەۋ زاۋىتى» ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى زەينۋللا شيبكەنوۆ بولسا: «سوڭعى جىلدارى ەلباسىمىز دا كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋگە ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ، ءتيىستى ورىندارعا ناقتى تاپسىرمالار بەرگەنىن بىلەمىز. سونىڭ ارقاسىندا ەلىمىزدە تەحنيكالىق مامانداردىڭ سانى ارتىپ، جۇمىس كۇشى كوبەيگەنى انىق بايقالادى. بۇگىن قول قويىلعان قۇجاتتىڭ ارقاسىندا سول باستامانىڭ اياسى كەڭەيىپ، ودان ءارى جاندانا تۇسەتىنى انىق.
ءوز كەزەگى ءبىزدىڭ كاسىپورىن جاستاردى جۇمىسقا قابىلداۋعا دايىن. ءدال قازىرگى كەزدە زاۋىتىمىزعا گازبەن دانەكەرلەۋشى، سلەسار سىندى ماماندار قاجەت. ولاردىڭ بىلىكتىلىكتەرىن ارتتىرىپ، كاسىبي تۇرعىدا وسۋلەرىنە قولدان كەلگەن بارلىق جاعدايدى جاسايمىز.
قازىرگىدەي جاھاندىق قارجى داعدارىسىنا قاراماستان، ەلىمىزدە وسىنداي اۋقىمدى شارالاردىڭ قولعا الىنۋى ءبىزدىڭ دۇرىس باعىتپەن ءجۇرىپ كەلە جاتقانىمىزدى اڭعارتادى. كاسىپورىن باسشىسى، ءماسليحات دەپۋتاتى رەتىندە «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ ءار باستاماسىن قولدايمىن. سوندىقتان الداعى ۋاقىتتا پارتيامەن بۇگىنگى مەموراندۋم اياسىندا بىرلەسىپ جۇمىس ىستەيمىز دەپ سەنەمىن» دەگەن وي تۇجىرىمىمەن ءبولىستى.
مەموراندۋمعا قول قويۋ راسىمىندە مۇحتار قۇل-مۇحاممەد «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ مەكتەپ تۇلەكتەرىن جۇمىسپەن قامتۋ بويىنشا جاڭا جوباسى دا وتاندىق كاسىپكەرلەر تاراپىنان قىزۋ قولداۋ تاباتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى.
انار تولەۋحان قىزى،
«ەگەمەن قازاقستان»
