وڭتۇستىكتە ءتۋريزمدى تۇلەتۋدىڭ مۇمكىندىگى كوپ
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا تۋريزمگە سۇرانىپ تۇرعان جەرلەر كوپ دەگەنىمىزبەن، ازىرگە ماقتاناتىنداي جاعداي جوق. بۇل جاعىنان كورشى وزبەكستاننان كوپ نارسە ۇيرەنۋگە بولادى. كونە قالاشىق، ساۋلەت ونەرىنىڭ ءىرى ەسكەرتكىشتەرىن ءبىر رەت قاتىرىپ جوندەپ الادى دا جىل سايىن مىڭداعان ءتۋريستى ەش كەدەرگىسىز قابىلدايدى. ال ءبىزدىڭ ماڭدايىمىزعا باسقان قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسى قاشان بارساڭ دا جوندەلىپ جاتادى.
تۇركىستان مەن جاڭاقورعان اۋدانىنىڭ ورتاسىنداعى كونە ساۋران قورعانى جاڭبىر مەن جەل، قار استىندا شوگىپ بارادى. ارحەولوگتارىمىز وتىرار ماڭىنداعى تالاي قورعانداردى قازىپ، كەرەگىنە قول جەتكىزگەننەن كەيىن كونسەرۆاسيا جاساماي اشىق اسپان استىنا تاستاپ كەتىپ ءجۇردى. تەك، كەيىنگى جىلداردا عانا بۇل باعىتتا جاقسى جۇمىستار اتقارىلا باستاعان.
2004 جىلى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتى تىلشىلەرىنىڭ قۇرامىندا ۇرىمشىدە ءبىر اپتاداي بولدىق. ءۇش تىلدە شىعاتىن «شىڭجاڭ» گازەتىنىڭ باسشىلىعى كونە تۇرفان قالاسىنىڭ ورنىنا الىپ باردى. جەر استىنان ارشىلىپ العان قالاشىق تولىقتاي كونسەرۆاسيالانعان. بۇگىنگى وركەنيەتتىڭ ساۋلەتىنەن ابدەن كەڭىردەكتەپ تويعان شەتەلدىكتەر قارا قۇرتشا قىبىرلاپ سوندا ءورىپ ءجۇر. كونە قالانىڭ جەر استى كارىز جۇيەسى ارشىلىپ، بۇلاق سارقىراپ اعىپ جاتىر.
سول كارىز جۇيەسى ءبىزدىڭ ەسكى وتىرار قالاسىندا دا بار. ءبىراق، ناسيحاتى كەمشىن، تۋريستەردى دۇرىس تارتا الماي جاتىرمىز.
باسقاسىن ايتپاعاندا، ادام بويىنداعى جامان ەنەرگيانى ءبىر مەزەتتە سىلىپ تاستايتىن «اقمەشىت» ۇڭگىءرىنىڭ كەرەمەتى كورشىلەس مەملەكەتتەردىڭ ەشقايسىسىندا جوق. «اقمەشىتكە» ارنايى كەلگەن اكادەميك، مەملەكەت ءجانە قوعام قايراتكەرى مىرزاتاي جولداسبەكوۆ «بۇل ءوزى الەمءنىڭ جەتى كەرەمەتىنە تاتيتىن دۇنيە ەكەن» دەگەن باعا بەرىپ كەتتى. ءبىراق، ءتيىستى ورىندار وسى تابيعات كەرەمەتىنە ءالى دە جەتكىلىكتى ءمان بەرمەي كەلەدى. الايدا، وڭتۇستىكتە ءوتكەن «Ontustik Tourism-2016» حالىقارالىق تۋريستىك فورۋمى جاقسى جاڭالىقتارىمەن ءتانتى ەتتى. ينۆەستيسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگى تۋريزم يندۋسترياسى دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى مارات يگالييەۆ ايتقانداي، 2014 جىلى ەلباسى ن.نازاربايەۆتىڭ ۇسىنىسىنا سايكەس، «تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەردىڭ ىنتىماقتاستىق كەڭەسىنە» مۇشە ەلدەر اراسىندا «جىبەك جولى بويىنشا ءبىرىڭعاي تۋريستىك مارشرۋت» ازىرلەنىپ، اتالعان باعىتتارعا تۇركىستان قالاسىنىڭ تۋريستىك نىساندارى دا ەنگىزىلىپتى. سونىمەن قاتار، ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمە قوناقتارى ءۇشىن وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى ەرەكشە تۋريستىك ايماق رەتىندە جارنامالانىپ جاتىر.
مارات يگالييەۆ «باتىس ەۋروپا – باتىس جۇڭگو» ترانزيتتىك ءدالىزىنىڭ بويىنا قوعامدىق نىساندار سالۋ بويىنشا جاسالعان تالداۋ ناتيجەسىندە، وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنا جەرگىلىكتى جەردىڭ تاريحي مۇراسىمەن بايلانىستى ءۇش قىزمەت كورسەتۋ نىسانىن سالۋ ۇسىنىلعانىن ايتتى. بۇل، ارينە، جاعىمدى جاڭالىق. بۇكىل دۇنيە ءجۇزى كوز تىگىپ وتىرعان ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسىندە وڭتۇستىكتىڭ سىرت قالمايتىندىعى بەلگىلى. ءبىز وسىعان وراي «Ontustik Tourism Center» تۋريستىك اقپارات ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى جاسۇلان تولەبەكوۆتىڭ ويىن بىلگەن ەدىك.
ءوڭتۇستiك قازاقستان وبلىسىنىڭ تۋريستiك اقپاراتتىق ورتالىعى ەكسپو-2017 حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كورمەسiنە بارىنشا دايىندالىپ جاتىر. وسى جىلدىڭ تامىز، قىركۇيەك ايلارىندا ورتالىق ماماندارى استانا قالاسىندا وتكەن ترەنينگكە قاتىسىپ قايتتى. سول جيىندا وبلىس اتىنان جاتتىقتىرۋشىلار مەن ۇيلەستiرۋشiلەر تاعايىندالدى. استانا iسساپارىنىڭ ەرiكتiلەر جۇمىسىن تيiمدi ۇيىمداستىرۋدى ۇيرەنۋگە كومەگi مول بولدى. بۇگiندە رەسپۋبليكانىڭ ءار وبلىسىنداعى جاستار جانە تۋريستiك ورتالىقتار 150-دەن استام ەرiكتiنi دايارلاپ، ەكسپو كورمەسiنە جiبەرۋگە ءازiر. ءاسiرەسە، ستۋدەنت جاستار اراسىندا ەرiكتiلەر قاتارىن تولىقتىرۋعا قىزىعۋشىلىق كۇننەن-كۇنگە ارتىپ كەلەدi. جىل سوڭىنا دەيiن «استانا ەكسپو-2017» ۇك» اق پەن ءوڭتۇستiك تۋريزم ورتالىعى بiرلەسiپ، ازاماتتارعا ارنايى وقىتۋ ترەنينگتەرi مەن كۋرستارىن ۇيىمداستىرماق.
ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسiنiڭ قارساڭىندا وبلىستا كوپتەگەن ماڭىزدى iس-شارالار وتكiزۋ جوسپارلانۋدا. سولاردىڭ اراسىنداعى ەڭ ايتۋلىسى – حالىقارالىق تۋريستiك فورۋم. اۋقىمدى شارا بارىسىندا تۋريستiك كاسiپورىندار مەن جەرگiلiكتi بيزنەسمەندەر جانە ءتۇرلi ۇيىمداردىڭ قاتىسۋىمەن ارنايى جارمەڭكە وتەدi. وندا اتالعان ۇيىم وكiلدەرi تۋريستiك باعىتتاعى ءوز تاۋارلارىن كەلۋشiلەر نازارىنا ۇسىنادى. سونداي-اق، ءوڭiردiڭ تاريحي، ءمادەني، كورiكتi ايماقتارى سانالاتىن تۇركiستان، شىمكەنت قالالارى مەن اقسۋ-جاباعىلى قورىعىنا اقپاراتتىق تۋرلار ۇيىمداستىرىلادى. بۇل وڭءتۇستiك قازاقستان وبلىسى ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسiندە تۋريستەردi قابىلداپ، ءوڭiردiڭ كورiكتi جەرلەرiن تاماشالاتۋعا ءازiر ەكەنiن بiلدiرەدi. قازiرگi تاڭدا وبلىستا ەلiمiز ءۇشiن ماڭىزدى iس-شارانى ناسيحاتتاۋ جولىندا 137 جوبا iسكە اسىرىلىپ، كورمە جايلى حالىقتىڭ ءتانىم-تۇسiنiگiن ارتتىرۋ باعىتىندا تيiستi جۇمىستار جۇرگiزiءلىپ جاتىر.
تۋريستىك اقپارات ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى وسىنداي جوبالاردىڭ ىسكە اسىرىلىپ جاتقاندىعىن ايتادى. تۋريزم – ەگەر جۇمىسى دۇرىس ۇيلەستىرىلسە اقشانى كۇرەپ تاباتىن سالا. دۇنيە ءجۇزىنىڭ شيكىزاتى جوق، ءبىراق تاريحي ەسكەرتكىشتەرى مول كوپتەگەن مەملەكەتتەرى تۋريزممەن جان باعىپ وتىر. ال جەر كولەمى جونىنەن الەمدە وندىققا كىرەتىن قازاقستاننىڭ بۇل سالادا الار اسۋلارى الدا.
كەلەر جىلى «سايرام-وگەم مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركى» رمم اۋماعىندا سالىناتىن «ەكو كەمپينگ» جوباسىنىڭ قۇرىلىسى باستالماق. حالىققا قولجەتىمدى باعادا ۇسىنىلاتىن شاتىرلى قالاشىق تۋريستەرگە قاجەتتى بارلىق جابدىقتارمەن قامتىلادى. مۇندا جارىقتاندىرۋ كۇن باتارەيالارى ەسەبىنەن جۇزەگە اسادى. وڭتۇستىكتىڭ تۋريستىك الەۋەتى مەن تاۋ ءتۋريزمىن جانە ءالپينيزمدى دامىتۋ ماقساتىندا قولعا الىنعان جوبانى «سايرام-وگەم مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركى» رمم مەن «Ontustik» الپينيزم فەدەراسياسى بىرلەسە ىسكە اسىرماق.
تۋريزم سالاسىندا ءوڭتۇستىكتىڭ ورنى ەرەكشە. ول ۇلى جىبەك جولىنىڭ بويىندا تۇر. كونە تۇركىستان، سايرام، وتىرار، ساۋران سياقتى قالالاردىڭ ينفراقۇرىلىمدارىن قالپىنا كەلتىرسە، ەتنوتۋريزم تۋريستەردى ماگنيتشە تارتار ەدى. ونىڭ سىرتىندا «اقسۋ-جاباعىلى» مەملەكەتتىك قورىعى، سارىاعاش ەمدەۋ-ساۋىقتىرۋ جانە دەم-الىس ايماعى بار، شاردارا سۋ قويماسىنىڭ ماڭايى جاعاجاي تۋريزمiن دامىتۋعا وتە قولايلى. تولە بي اۋدانىنداعى «قاسقاسۋ» تاۋ شاڭعىسى بازاسىنىڭ كەلەشەگiنەن دە كوپ ءۇمiت كۇتتىرەدى.
وسى جاعداياتتاردى قورىتا ايتقاندا، وبلىستىڭ جاڭا باسشىسى جانسەيىت تۇيمەبايەۆقا ارتىلار جاۋاپكەرشىلىك جۇگى ۇلكەن. «سەن سالار دا مەن سالار، اتقا ءشوپتى كىم سالاردى» ۋاقىت شىركىن كوتەرمەيدى. ۇلى جىبەك جولىنىڭ بويىندا وتىرعان، قازاق مەملەكەتىنىڭ نەگىزىن قالاعان حاندار مەن باتىرلاردىڭ، بيلەر مەن اۋليە-امبيەلەردىڭ ماڭگى دامىلداعان قاسيەتتى جەرى – وڭتۇستىكتە تۋريزمءنىڭ الەۋەتى ۇلكەن. كەيبىر ايماقتارداي شيكىزاتقا ەمەس، ادامعا باي ءوڭىردىڭ ءبىر تۇلەيتىن سالاسى وسى.
باقتيار تايجان،
«ەگەمەن قازاقستان»
