تانىمال تەلەپروديۋسەر بايان ەسەنتايەۆانىڭ جۋرناليستەرگە بەرگەن سۇحباتى بۇگىن vlast.kz سايتىندا جاريا كورگەن بولاتىن. قامشى پورتالى سۇحباتتى ىقشامدالعان نۇسقاسىن قازاقشاعا اۋدارىپ نازارلارىڭىزعا ۇسىنادى.

زارينا: جاۋاپ بەرگىڭىز كەلمەيتىن سۇراق بار ما؟ الدىن-الا كەلىسسەك.

بايان: جوق. ءسىز سۇراي بەرىڭىز. اڭگىمەلەسۋ بارىسىندا قويىلعان سۇراققا بايلانىستى «جاۋاپ بەرگىم كەلمەيدى» دەپ ءوزىم ايتامىن.

زارينا: Instagramىڭىزدا 2 ميلليون جازىلۋشىڭىز بار. قىسقاسى، جازىلۋشىڭىز ەڭ كوپ مەديا تۇلعاسىز. مۇنداي ۇلكەن اۋديتورياسى بار ادام ءوزىنىڭ وقىرماندىرىنىڭ الدىندا اۆتوماتتى تۇردە ءاربىر ءسوزى، ءىس-قيمىلى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك سەزىنەدى. ءسىز كۇيەۋىمدى كەشىردىم دەپ ايتتىڭىز. كەشىرۋدىڭ استارىندا نە جاتىر؟ 2 ميلليون حالقىڭىزعا اعىنان جارىلساڭىز قايتەدى؟

بايان: Instagram مەن Twitter-گە تىركەلگەندە وسىنشا تانىمال بولامىن دەپ ويلاماپپىن. تولقىننان قالماۋ ءۇشىن تىركەلە سالعان ەدىم. جالپى مەن بىرەۋگە ەشقاشان ۇلگى بولۋدى ارمانداعان ەمەسپىن. بىرەۋگە «ماعان قاراپ ۇلگى ال» دەپ ەشقاشان ايتقان جوقپىن. بۇگىنگى تاڭدا «سىزگە ۇقساعىسى كەلەتىن، سىزدەن ۇلگى الاتىن، ءسىزدى جاقسى كورەتىن جازىلۋشىلار الدىندا جاۋاپكەرشىلىگىڭىز بار» دەگەندى ەستىپ ءجۇرمىن.

شىن مانىندە – مەن ەشكىمگە مىندەتتى ەمەسپىن

ءبىز ءبارىمىز پەندەمىز. قاتەلەسەمىز. قاتەلەسۋگە قۇقىلىمىز. مەنىڭ كەز كەلگەن ءسوزىم، ارەكەتىم قوعام نازارىندا. ءيا، كۇيەۋىمدى كەشىردى دەپ ءوز شەشىمدى ايتقان بولاتىنمىن. كەشىرۋ ءۇشىن 4 اي قاجەت بولدى. 4 ايدىڭ 3 ايى بويى ەسسىز كۇيدە، تەرەڭ، قاتتى كۇيزەلىستە بولدىم.  ىشكەنىم انتيدەپرەسسانت، كورگەنىم ەمحانا بولدى. قىتايعا، فرانسياعا بارىپ تولىققاندى تەكسەرىستەن ءوتىپ، ينە تەراپياسىن جاسادىم. بىرەۋ جايلى ويلانۋعا شامام بولعان جوق. ءوزىم ءوزىمنىڭ كىم ەكەنىن بىلمەي قالدىم. «مەنىڭ ەسىمىم بايان، تەگىم ەسەنتايەۆا، كىممىن مەن؟» - بۇل وز-وزىمە ءجيى  قويىلاتىن سۇراق بولدى. تاڭەرتەڭ تۇرا سالىسىمەن دۋشقا كىرىپ، ءوزىمنىڭ نەمەن اينالىسقانىمدى، يدەيالاردى قالاي الاتىنىمدى ەسكە تۇسىرۋمەن بولدىم. ەسىمە تۇسىرە المادىم.

العاشقىدا فيزيكالىق تۇرعىسىنان اۋىردىم. سوسىن جانىم اۋىردى. ەكىنشىسى بىرىنشىسىنەن عانا ماعان اۋىرلاۋ ءتيدى. ەشبىر ءدارى جان اۋرۋىن باسا المادى.

ونى 15-20 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرۋى مۇمكىن دەگەن اقپاراتتى ەستىگەندە ءبىرتۇرلى بولىپ قالدىم. ول مەنىڭ بالالارىمنىڭ اكەسى، 22 جىل مەنىڭ قۋانىشىم مەن قايعىمدى بولىسكەن جان بولاتىن.

3 ايدان كەيىن العاش رەت تەلەفونمەن سويلەستىك

ونىمەن ءوزىم تەلەفونمەن سويلەسكىم كەلدى. بۇل مەن ءۇشىن ماڭىزدى بولدى. بەتپە-بەت كەزدەسۋگە دايىن بولمادىم. تەلەفون ارقىلى ءبىر ساعات تىلدەستىك...

مەن ۇنەمى كۇيەۋىمنىڭ جاقسى ەكەندىگىن ايتىپ جۇرەتىنمىن. ونىم شىندىق. كەز كەلگەن ايەل ونىمەن باقىتتى عۇمىر كەشە الۋشى ەدى. سەبەبى ول قامقور اكە، جاقسى جار بولاتىن. باسىمىزدان كەشكەنىمىزدى ءبۇتىن ءبىر مەملەكەت ءبىلىپ قويدى. وكىنىشكە قاراي. ول ولاي بولادى دەپ ويلاعان جوق. باقىتبەك تانىمال مەديا تۇلعانى ەمەس ءوزىنىڭ ايەلى، بالالارىنىڭ اناسى باياندى قيناعىسى كەلدى. ناتيجەسىن بىلەمىز. ءبارى بۇلاي بولادى دەپ مەن دە ويلاعان جوقپىن.

كلينيكادا جاتقاندا ەلدىڭ ىشىندە قانداي شۋ بولىپ جاتقانىن حابارىم بولعان جوق. ءبارىن ءبىر جەتىدەن كەيىن عانا ءبىلدىم. پرەسسا مەنىڭ ءاربىر قادامىمدى باقىلاپ جاتىر ەكەن... ىزىمە تۇسكەن ەكەن... اۋرۋحانادا جاتقاندا بىرەۋ مەنى سۋرەتكە ءتۇسىرىپ الىپتى. ونى دا بىلمەدىم... ءساتتى پايدالانا وتىرىپ، مەنىڭ ومىرىمە اراشا ءتۇسىپ، امان الىپ قالعان بارلىق دارىگەرلەرگە، ەمحاناعا العىس بىلدىرگىم كەلەدى.

زارينا: ول فوتو بويىنشا ءالى كۇنگە دەيىن سۇراق كوپ. فوتونى جاسىرىن ءتۇسىرىپ العان مەدبيكەگە ايتار نازىڭىز، تاعار ايىبىڭىز بار ما؟

بايان: مەن ورىن العان جايتتان كەيىن ەشكىمگە رەنجىمەيتىن بولدىم. سوندىقتان مەيىربيكەگە ايتار نازىم جوق. ونى ءوزىنىڭ ار-ۇياتى ءبىلسىن. قۇداي ءبارىن كورىپ تۇر عوي. مەيىربيكەنىڭ كىم ەكەنىن انىقتاپ جاتپادىم. ءبارىن سول قالپىندا قالدىردىم.

زارينا: ايتىڭىزشى، بارىنە كىنالى قىزعانىش پا؟

بايان: ءيا، قىزعانىش. مەن ونىڭ مىنەزىن جاقسى بىلەمىن. ول مەنى جان-تانىمەن ءسۇيدى. 22 جىل بويى ۇلكەن ماحابباتى سەزىنىپ ءومىر ءسۇردىم. ماحابباتتىڭ شەگى بولماعان دا قيىن ەكەن. الىپ سەزىم ادامعا نە ىستەتپەيدى؟

زارينا: تەلەفونمەن ارقىلى كۇيەۋىڭىزبەن تىلدەستىڭىز. سودان كەيىن كەشىرىم جاسايمىن دەگەن شەشىم ويىڭىزعا كەلدى مە؟

بايان: جوق، مەن شەشىمدى ءۇندىستاندا بولعاندا قابىلداپ قويعانمىن. ءۇندىستاننىڭ حرامدارىن ارالاپ جۇرگەندە ءارتۇرلى ادامدى (بايى بار، كەدەيى بار، باقىتتىسى بار، باقىتسىزى بار) كوردىم. ءۇندى ەلىنىڭ ءپالساپاسى مەنىڭ ومىرلىك كوزقاراستارىمدى وزگەرتتى. ول جاقتا ادامنىڭ باقىتتى ونىڭ الەۋمەتتىك ستاتۋسىنا ەش بايلانىسى جوق. حرامدا كەدەيگە قىزمەت جاساپ، حرامنىڭ ەدەنىن جۋىپ، نان ءپىسىرىپ، كەدەيمەن جەردە ءبىر ءتىلىم ناندى ءبولىسىپ جەگەن ميللياردەردى كوردىم.  تۇسىنگەنىم – ادام كەز كەلگەن جاعدايدا باقىتتى بولا الادى… ءبىز – مەيىرىمسىزبىز. الەۋمەتتىك جەلىگە كىرسەڭ شوشيسىڭ. اينالا اگرەسسياعا، زۇلىمدىققا، كەكشىلدىككە، كورسەقىزارلىققا تولى. ەلگە كۇيەۋىمدى كەشىرەمىن دەگەن شەشىمدى قابىلداپ ورالدىم.

زارينا: كۇيەۋىڭىزدىڭ ۇزاق جىلدار بويى تەمىر توردا وتىرعانىن قالاماعاندىقتان ونى كەشىردىڭىز بە؟

بايان: مەنىڭ شەشىمىم، كەشىرىمىم زاڭدى وزگەرتپەسىن بىلگەنمىن. ءبىراق كەشىرگەنىم وزىمە قاجەت بولدى. كەشىرگەننەن كەيىن ەش الاڭداماي وعان قوڭىراۋ سوعا الامىن. بۇل قاس دۇشپانعا اينالعاننان جاقسى.

زارينا: قيىن ساتتە قولداۋ كورسەتۋدىڭ ورنىنا تەرىس بۇرىلعاندار بولدى ما جاقىندارىڭىششدىڭ اراسىندا؟ دوس رەتىندە كىمدى جوعالتتىڭىز؟

بايان:  اتالمىش سيتۋاسيادا اركىم ءوزىن ءارتۇرلى قىرىنان كورسەتتى. بىرەۋلەر پالاتاسىنا كىرگىزبەدى، بىرەۋلەر مەنىمەن سويلەسپەدى دەپ رەنجىپ قالدى. مەن جاي عانا ءوز وزىممەن قالعىم كەلگەنىن ولار تۇسىنگەن جوق.  مەن ءومىرباقي سۇلۋ ايەل بولدىم. مەنىڭ سۇلۋلىعىما تاڭ قالاتىن. ماعان قاراپ سۇيسىنەتىن. ال، ءقازىر مەنىڭ كەسكىن-كەلبەتىم قيسىق، ءبىر كوزىم دۇرىس جابىلمايدى، ال جۇرت بولسا ماعان رەنىش ارتىپ الەك. ءنومىرىمدى وزگەرتتىم. ماعان بەس ادام عانا قوڭىراۋ شالا الاتىن. مەنىمەن بەتپە-بەت كەزىگىپ قالعاندار مەنىمەن وزدەرىن قالاي ۇستارلارىن بىلمەدى. مەنى ءتىرى ولىك رەتىندە كورەتىن. «قالىڭ قالاي؟» دەگەن سۇراققا «ءبارى جاقسى. الاڭداماي، ءوزىڭدى ەركىن ۇستاشى» دەگەن جاۋابىما تاڭىرقاپ «وزگەرمەپسىڭ!» دەگەندەر بولدى. ماعان اقشا دا ۇسىندى، كلينيكا دا تاڭداستى، جەكە ۇشاقپەن دە قامتاماسىز ەتكىسى كەلدى. «نۇر وتاننان» باستاپ ءبارى زۆوندادى. بارىنە كوپ-كوپ راقمەت ايتامىن.

مادينا: ەلباسى زۆوندامادى ما؟

بايان: جوق، زۆوندامادى.

زارينا: قويىلار سۇراق ءۇشىن كەشىرىم سۇرايمىن. جاڭا بەت-الپەتىڭىزگە بويىڭىز ۇيرەندى مە؟

بايان: قازاقستاننان سول سەبەپتى قاشىپ كەتتىم. شەتەلدە بولدىم. ول جاقتا ەشكىم مەنى تانىمادى. ەشكىم ماعان كوزىمدى باقىرايتىپ ءتىنتىپ، زەرتتەپ قارامادى. جاڭا بەت-الپەتىمدى، بەينەمدى قابىلداۋىم قاجەت. ءالى قابىلداي الماي جاتىرمىن. ءوزىمنىڭ جاعدايىما اللا تاعالانىڭ ساباعى رەتىندە قارايمىن. سۇلۋ كەلىنشەكتەن سۇرىقسىز ايەلگە اينالدىم. مۇرنىما وتا جاساۋىم قاجەت. بەت-الپەتىم جايلى،  جاساتاتىن وتام جايلى ويلانعىم كەلمەيدى.

مادينا: ءسىزدى اۋزىم اشىلىپ، ۇيىپ تىڭداپ وتىرمىن، بايان حانىم. جانارىڭىزعا قاراي بەرەمىن... ءوزىڭىزدى دەمەك سۇلۋ دەپ ەسەپتەمەيسىز؟

بايان: البەتتە، جوق.

مادينا: سىزبەن كەلىسپەيمىن.

بايان: بۇرىنعى ءتۇرىم قانداي بولعانىن جاقسى بىلەمىن.

زارينا: قۇدايعا ۇنەمى سەنۋشى مە ەدىڭىز؟

بايان: ۇنەمى. ومىرىمدە ەش جاماندىق جاساماعان اداممىن. كوزىنە ۇيالعاننان تىكە قاراي المايتىن ادامىم جوق. جۇمىستا دا، جەكە ومىردە دە 22 جىل بويى ادىلەتتى بولدىم. سوڭعى رەت رەنجىتكەنىم بولماسا. رەنىشتىڭ جازاسىن الدىم.

زارينا: مۇنداي جازا ادىلەتتى دەپ سانايسىز با؟

بايان: بۇكىل حالىققا مەن اۋليەمىن دەپ ايتا المايمىن.

زارينا: ءسىزدىڭ ويىڭىزشا، جازا باستىڭىز، سونىڭ جازاسىن تارتتىڭىز – بۇل ادىلەتتى. ايەل ادام مۇنداي جازاعا لايىقتى دەپ ويلايسىز با؟

بايان: ول ءۇشىن جاۋاپ بەرە المايمىن.

زارينا: ايەلگە ادامعا قول كوتەرۋ مۇمكىن دەيسىز بە؟

بايان: قول كوتەرۋگە بولمايدى. 22 جىلدا كۇيەۋىم ماعان ساۋساق ۇشىن تيگەن ەمەس.

مادينا: 10 شىلدە كۇنى بولعان وقيعا 22 جىلدىق باياندى ءومىردىڭ بەرەكەسىن جويعانداي...

بايان: ارينە. ول سول ءۇشىن 9 جىل باس بوستاندىعىنان ايىرىلىپ وتىر.

اۆتورلار: زارينا احماتوۆا، مادينا امانوۆا

اۋدارعان: جازيرا بايدالى