قازىرگى قوعامدا ءورشىپ تۇرعان وزەكتى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – لاڭكەستىك. الەمدى شارپىعان لاڭكەستىك وتىنىنىڭ جالىنى قازاقستانعا دا جەتتى. كەز-كەلگەن بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى بۇل تاقىرىپتى اينالىپ وتپەيتىن نەمەسە اينالىپ وتە المايتىن بولدى. سەبەبى، بۇل قوعامدا كۇندەلىكتى قايتالاناتىن ۇردىسكە اينالىپ بارادى. "پالەن ەلدە نە پالەن جەردە لاڭكەستىك ارەكەت ورىن الدى" دەگەن قايعىلى حابارلار جاڭالىقتاردان تۇسپەيتىن بولدى، ءتىپتى، ءجيى ەستي بەرگەننەن بۇل اقپاراتتار ۇيرەنشىكتى ءتارىزدى، ادامداردىڭ دا ەتتەرى ۇيرەنىپ كەتكەندەي. بۇل – وكىنىشتى ءارى ءقاۋىپتى قۇبىلىس. قان توگىلگەن سايىن ادام ءومىرىنىڭ ءقادىرى مەن قۇنى قالمايدى. ادامزاتتان مەيىرىمدىلىك كەتىپ، قوعامدا وشپەندىك پەن الىمجەتتىك ورىن الادى. لاڭكەستىك ارەكەتتەردىڭ ءدىننىڭ اتىن جامىلىپ جاسالۋى سوراقىلىق بولىپ تۇر جانە مەيىرىمدىلىككە، ادالدىققا، باسقانىڭ الا ءجىبىن اتتاماۋعا تاربيەلەيتىن ءدىننىڭ اتىنان ناقاقتان زۇلىمدىق ارەكەتتەرىن جاساۋ ءدىندار جاننىڭ بارلىعىن قىنجىلتادى. يسلام دىنىندەگى "جيھاد" ۇعىمىن جامىلىپ، حالىقتى يسلامنان بەزدىرىپ جۇرگەندەردىڭ ارەكەتتەرىن دىنمەن بايلانىستىرۋعا مۇلدەم بولمايدى. ءقازىر ءدىني ءبىلىمى تومەن ادام عانا ەمەس، ءدىندار جانداردىڭ ءوزى دىننەن شوشيتىن دارەجەگە جەتتى، ادامداردىڭ بويىندا يسلامافوبيا، ءدىني ۇرەي پايدا بولدى.
ەڭ وكىنىشتىسى – جاستارىمىزدىڭ سول لاڭكەستىك ارەكەتتەردىڭ قۇرالىنا، ويىنشىعىنا اينالۋى. ولاردىڭ لاڭكەستىك توپتاردىڭ قارماعىنا ءتۇسىپ قالۋىنىڭ كوپتەگەن سەبەپتەرى بار. قۇران اتتارى مەن مۇحاممەد پايعامباردىڭ (اللاھتىڭ وعان سالەمى مەن سالاۋاتى بولسىن) حاديستەرىندە "جيھاد" تۋرالى، ونىڭ ابزالدىعى تۋرالى كەلگەن حاديستەردى دۇرىس تۇسىنبەۋ نە دۇرىس تۇسىندىرمەۋ لاڭكەستىكتى دىنمەن بايلانىستىرۋدىڭ باستى سەبەبى.
بۇل جەردە ەڭ الدىمەن "جيھاد" يسلام دىنىندە ەڭ قاستەرلى ۇعىمداردىڭ ءبىرى ەكەندىگىن ەستەن شىعارماۋىمىز كەرەك. جيھاد – اللاھ تاعالانىڭ ءسوزىن جەتكىزۋدە، ونىڭ باسقا سوزدەردەن ۇستەم بولۋ جولىندا تەر توگىپ، ايانباي قىزمەت ەتۋ. وسى جولدا مۇسىلمان قاۋىمى قولىنان كەلگەن ارەكەتتەرىن جاسايتىن بولسا، ول جيھاد جاساعان بولىپ تابىلادى.
جيھاد ناماز سەكىلدى ءارتۇرلى جانە ءوزىنىڭ دۇرىس ورىندالۋ شارتتارى مەن ۋاقىتتارى بار قۇلشىلىق ءتۇرى. ناماز وقۋعا تىيىم سالىناتىن ۋاقىتتىڭ بار بولۋى سياقتى كەيدە قولعا قارۋ الىپ كۇرەسۋگە دە تىيىم سالىناتىن ۋاقىتتار بولادى. سوندىقتان جيھاد جاساۋدىڭ الدىن، ونىڭ تۇرلەرى مەن شارتتارىن جەتىك مەڭگەرۋ كەرەك. شارتتارى ورىندالماعان نامازدىڭ قابىل بولمايتىندىعى سەكىلدى شارتتارى ورىندالماعان جيھادتىڭ دا ساۋابى جوق. ەگەر ادام نامازدىڭ شارتتارىن بىلە تۇرا ونى ورىنداماي، وقيتىن بولسا، نامازىنا ساۋاپ ەمەس كۇنا جازىلادى. سول سياقتى جيھادتىڭ شارتتارىن بىلە تۇرا ورىنداماي جيھادقا شىعاتىن بولسا، ول ءىسى ءۇشىن ساۋاپ ەمەس كۇنا ارقالايدى.
ەڭ الدىمەن، جيھادتى مەملەكەت باسشىسى عانا جاريالاۋعا قۇقىعى بار. قوعامنان ءبىر بەلسەندى شىعىپ وزدىگىنەن جيھاد جاريالاي المايدى. ەكىنشىدەن، يسلام دىنىندە قولعا قارۋ الىپ دۇشپانمەن سوعىسىپ جاتقان كەزدىڭ وزىندە بالا-شاعانى، كەمپىر-شالدى، ايەلدەردى جانە عيباداتحاناسىندا قۇلشىلىق ەتىپ، ەشكىمگە سوقتىقپاي تىنىش جۇرگەن وزگە ءدىن قىزمەتكەرلەرىن ولتىرۋگە بولمايدى. ءتىپتى، قاجەت بولماسا، عيماراتتاردى قيراتۋعا، ءوسىپ تۇرعان اعاشتاردى قوپارۋعا دا بولمايدى. بۇل ايتىلعان شارتتاردىڭ بارلىعى حاديس كىتاپتارىنىڭ "جيھاد" تاراۋلارىندا، جيھادقا ارنالعان ارنايى كىتاپتار مەن عىلىمي زەرتتەۋلەردە تالاي رەت جازىلعان. وسى شارتتاردىڭ قايسىسى قازىرگى لاڭكەستىك ارەكەتتەر كەزىندە ورىن الۋدا؟ لاڭكەستىك ارەكەتتەر كەزىندە قانشاما بەيكۇنا جاندار جان تاپسىرۋدا. ولاردىڭ اراسىندا قانشاما مۇسىلماندار دا بار. ويلانىپ قارايتىن بولساق، بۇل لاڭكەستىك ارەكەتتەردەن ەڭ الدىمەن ءدىننىڭ ءوزى، يسلامنىڭ ءوزى جاپا شەگۋدە.
جالپى، بۇل تاقىرىپ ءبىراز ۋاقىتتان بەرى كوتەرىلىپ كەلەدى. كوپتەگەن ءدىني، ساياسي قايرەتكەرلەر ءدىن مەن لاڭكەستىك ارەكەتتەردى ءبىر دەپ قاراماۋعا شاقىردى. عالىمدار بۇل تاقىرىپ توڭىرەگىندە عىلىمي دا، پۋبليستيكالىق تا ماقالالار جاريالادى. سوعان قاراماستان، تاقىرىپتىڭ وزەكتىلىگى كۇن تارتىبىنەن تۇسپەۋدە. قوعامدا لاڭكەستىك ارەكەت ورىن العان سايىن بۇل تاقىرىپ تا وزەكتى بولىپ قالا بەرمەك. ءبىزدىڭ قولىمىزدان كەلەر توسقاۋىل- ادامداردىڭ ءدىني ءبىلىمىن، ءدىني ساناسىن دۇرىس قالىپتاستىرۋ ءۇشىن اقپاراتتىق، ناسيحاتتىق باعىتتاعى جۇمىستاردى جۇيەلى تۇردە جالعاستىرا بەرۋ. ادامداردىڭ ءدىني تۇسىنىگى، پايىمى، ويلاۋى تۇزەلگەن تۇستا بۇل قاتىگەز امالداردى دىنمەن بايلانىستىرۋ دا توقتايدى دەگەن ءۇمىتىمىز مول. ويتكەنى، جەتكىلىكتى دارەجەدە دۇرىس ءدىني تۇسىنىگى بار جاندار قيا باسىپ، دۇرىس جولدان اداسا قويمايدى جانە ءار ءتۇرلى قۇيتىرقى ارەكەتتەردىڭ قۇربانى بولمايتىنى حاق. سوندىقتان، عالىمدار مەن بۇقارالىق اقپارات قۇرالارىنىڭ باستى مىندەتى جاستارعا ايقىن اقپارات جەتكىزۋدە بار مۇمكىندىكتى پايدالانۋلارى كەرەك.
اۆتورى. مۇحيتدينوۆ ر.س.
ءدىنتانۋ جانە مادەنيەتتانۋ كافەدراسىنىڭ دوسەنتى
