اقىن ولجاس سۇلەيمەنوۆ قازاقستان مەن الەمەدەگى سوڭعى جاڭالىقتار تۋرالى express-k.kz گازەتىنە ءوز پىكىرىن ءبىلدىردى.

 ولجاس ومار ۇلى، كوپتەگەن بەلگىلى ادامدار رەفورما مەن ەل باسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ پارلامەنت پەن ۇكىمەتكە جاڭا ۋاكىلەتتىلىك بەرۋ تۋرالى ۇسىنىسىنا قاتىستى ءوز پىكىرىن ءبىلدىرىپ جاتىر. ءسىزدىڭ دە ويىڭىزدى بىلگىمىز كەلەدى...

پرەزيدەنت بۇل شەشىمگە كەلمەس بۇرىن ونى ون رەت وي ەلەگىنەن وتكىزدى. ءبىزدىڭ وسى كۇنگە دەيىن جۇرگەن جولىمىز وسى رەفورمامەن اياقتالۋى كەرەك ەدى. ارينە، بۇل وڭاي شەشىم ەمەس.

ءححى عاسىردىڭ شىندىعى سول – بۇل عاسىردا توتاليتارلىق مەملەكتەتتەرگە ورىن جوق. ولار ۇزاق ءومىر سۇرمەيدى. بۇل جۇيە جۇرتتى جارىلقامايدى…

ەندىگى ماسەلە نازاربايەۆ ايتقان دۇنيەنىڭ ءىس جۇزىندە ىسكە اسۋىندا جاتىر. مىنە، سول كەزدە «مۇراگەر» تۋرالى اڭگىمەلەر دە ساپ تىيىلادى.

ەگەر بۇل رەفورما ءىس جۇزىندە ناتيجەسىن بەرسە، حالىق نازاربايەۆتىڭ ورنىنا باسقا-باسقا ەمەس پارلامەنتتىڭ كەلەتىنىن تۇسىنەدى. ۇكىمەت پەن پارلامەنت مەملەكەت باسشىسىنىڭ «مۇراگەرى» بولماق. جاڭا پرەزيدەنت تە وسى ەكى ورگاننىڭ ايتقانىنا باعىناتىن، پىكىرىنە قۇلاق تۇرەتىن بولادى.ارينە، بۇعان دەيىن ءالى ءبىراز بار. ءبىراق، بۇل كۇن ءبارىبىر كەلەدى. پرەزيدەنت ۇسىنعان رەفورمانىڭ ماقسات وسى.

«ەكسپرەسس ك» گازەتىنە بەرگەن سۇحباتىڭىزدا الەم سوعىسقا تولى دەگەن ەدىڭىز. ءقازىر بولاشاقتى قالاي بولجايسىز؟ جاڭا سايلانعان پرەزيدەنت دونالد ترامپتىڭ جەتەكشى ەلدەردىڭ اراسىنداعى جاعدايدى جاقسارتا ما؟ تىنىش ءومىر سۇرەمىز بە؟

ترامپ رەسەيگە «يادرولىق قارۋدىڭ ارسەنالىن ازايتايىق، ءبىر-بىرىمىزدىڭ پىكىرىمىزدى تىڭدايىق» دەپ وتىر. اقش-تىڭ ناتو-داعى اسكەري ءارى قارجىلىق قاتىسۋىن ازايتۋ قاجەتتىگىن دە، ەگەر سانكسيالار امەريكا ەكونوميكاسىنا كەسىرىن تيگىزسە، ودان باس تارتۋ كەرەكتىگىن دە ايتقان وسى ترامپ. كۇنى كەشە «ءوندىرىس امەريكانىڭ ءوز جەرىندە شوعىرلانۋى ءتيىس، وڭستۇستىك شىعىس-ازياداعى ءوندىرىس ورىندارىن ەلگە ورالتىپ، ءوز ازاماتتارىمىزدى جۇمىسپەن قامتۋعا ءتيىسپىز»، دەدى ول.

انىعىندا، ترامپ وسىنىڭ ارقاسىندا جەڭىسكە جەتتى. ونى امەريكا عانا ەمەس، رەسەي دە قولدادى. كرەمل تاعى دا دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ بولعانىن قالامايدى.

ەگەر ترامپ سايلاۋالدى باعدارلاماسىندا ايتقان سوزىندە تۇرسا، ەندەشە الداعى ءتورت جىلدا الەمدە تىنىشتىق ورنايدى دەگەن ءسوز.

جاقىندا ءسىز «كەز-كەلگەن ەلدى تۇراقتىلىقپەن قاماتاماسىز ەتۋ ءۇشىن، ەكونوميكالىق دامۋ جەتكىلىكسىز. ەڭ باستى بايلىقتى جوعالتپاۋ قاجەت. ياعني شىعارماشىلىق قالىپتى» دەگەن ەدىڭىز. مۇندا كىتاپ ماڭىزدى رول اتقارادى» دەگەن ەدىڭىز.

كىتاپ وقۋ مادەنيەتى اقىرىنا جەتتى مە؟ كىتاپتىڭ تاعدىرى نە بولماق؟ ماعان وسى ساۋالدى كوپ قويادى. مەن دە جاۋاپ بەرۋدەن جالىقپايمىن. ۇلى ورىس ادەبيەتى وسى ءبىر قيىن كەزەڭنەن امان-ەسەن وتەدى. ول ءوز وقىرمانىن قايتارىپ الادى.

ال جازبا ادەبيەت رەتىندە حح عاسىردىڭ ەكىنشى جارتىسىنان باستاپ قانا قالىپتاسقان جاس قازاق ادەبيەتىنە وقىرمانىنان ايىرىلۋ سوناۋ فولكلور داۋىرىنە قايتا ورالۋمەن بىردەي. جازباشا ادەبيەتسىز قازاق ءتىلىن شىن مانىندەگى مەملەكەتتىك تىلگە، ۇلتارالىق قاتىناس تىلىنە اينالدىرۋ مۇمكىن ەمەس.

وتكەن جىلى قازاستاندا ءسىزدىڭ قاتىسۋىڭىزبەن «بايتاق بولاشاق» اتتى ەكولوگيالىق اليانس قۇرىلدى. بۇل قوعامدىق بىرلەستىك قانداي ماسەلەلەردى كوتەرەدى جانە ونى قالاي شەشەدى؟

«نيەۆادا-سەمەي» كسرو مەن قازاقستانداعى العاشقى ەكولوگيالىق قوزعالىس بولدى. ءبىز يادرولىق لاستانۋمەن كۇرەسە باستادىق. «تازا اۋا، تازا جەر، تازا سۋ، تازا ەل!» ۇرانىن ەكولوگيالىق اليانسقا تارتۋ ەتپەكپىز. مەن اتالمىش اليانستىڭ قۇرمەتتى پرەزيدەنتىمىن.  جاقىندى ءبىزدىڭ ەكى تىلدە «تازا ەل» اتتى گازەتىمىز جارىق كورەدى. ونىڭ رەداكتورى رەتىندە جۋرناليست، تاريحشى، فيلوسوف سەيداحمەت قۇتتىقادامدى شاقىردىق.

ىستەرىڭىزگە ساتتىلىك تىلەيمىز!

راقمەت!