ەل ەرتەڭى جاستار قولىندا. بۇل دالەلەدەۋدى تالاپ ەتپەيتىن وكسيوما. الايدا سول جاستارىمىز قانداي بولۋ قاجەت؟ ەل ەرتەڭىن سەنىپ تاپسىرار جاستارعا قانداي مىنەز بەن ەرەكشەلىكتەر ءتان؟ اتالمىش سۇراققا اقىننىڭ اقىنى اتانعان ماعجان جۇمابايەۆ جاۋاپ بەرگەن بولاتىن. «ارىستانداي ايباتتى، جولبارىستاي قايراتتى، قىرانداي كۇشتى قاناتتى...» دەپ باستالاتىن ولەڭى ارقىلى ءبىز ءوزىمىزدىڭ قانداي بولارىمىزعا ۇلگى الىپ ءجۇرمىز. ال بۇگىن وسىنداي كوكىرەگى وياۋ جاستاردىڭ اتىنان قوعامعا سەپتىگىمىز تيەر دەپ قولعا قالام الدىق.

ەڭبەك ەردىڭ اناسى دەيدى قازاق ماقالى. ايتسا ايقانداي-اق ەڭبەك ءبارىن جەڭبەك. ءبىز وسى جولدا جەڭىلىس تاۋىپ، ۋاقىتتان ۇتىلعان ەكەنبىز. 1- سىنىپتان باستالىپ 11 جىل ۇزدىكسىز وقىتىلاتىن ەڭبەك ءپانى ءتىپتى بولماعاندا كىرپىش قالاۋدى ۇيرەتپەگەن ەكەن. بالانى جاستان دەيتىن ۇعىمدى باعدار ەتىپ بولاشاق شىنايى ومىرگە دايىنداعان ەڭبەك ساباعىنىڭ ۇستازدارى بولماۋىنىڭ سالدارى قازىرگى تاڭدا سەزىلۋدە. ارمان مەن قيالعا تولى بالعىن بالالىق شاقتان ءومىر وتكەلدەرى ارىلتىپ، ەرەسەك ومىرگە قادام باسقاندا قانشالىقتى دارمەنسىز ەكەنىمىزدى تۇسىندىك. قايران بوسقا كەتكەن التىن ۋاقىت-اي دەپ بارماق شايناستىق. وتكەن كۇن ورالار ما؟!

          مامان تازا بولسىن، شالا بولسىن باس سۇعىپ العان سوڭ سۇيرەتىلىپ 4 جىلدىقتى وتكەرگەن شاكىرتكە ديپلوم بەرەتىن وقۋ ورىندارىنىڭ ارقاسىندا بۇگىنگى تاڭدا مامانىمىز كوپ. سايكەس جۇمىسسىزدار سانى دا از ەمەس. قولىندا قوس ديپلومى بار تالاي مامان يەلەرىنىڭ اربا يتەرىپ، جۇك تاسۋشى بولىپ جۇرگەنىن كوز كوردى. وسىنداي ءبىر ساتتەردە ەسىمە وتپەگەن نەمەسە بوس وتكەن ەڭبەك ساباعى تۇسەدى. كۇن كورۋ مەن وتباسىن اسىراۋدىڭ بالاما جولى ۇيرەتىلمەي 11 جىلىمىزدىڭ بوس وتكەنىنە قايران قالام. كىرپىش قالاۋ، اعاش قاشاۋ، تال ەگۋ، باسقا دا تۇرمىسقا قاجەتتى شارۋاشىلىقتان تۇل قالىپپىز. "قۇرمەتتى شاكىرتتەر، سەندەر ەر ازاماتسىڭدار. وتباسىن اسىراۋ ەر ازامات موينىنداعى مىندەت. زامانا تالابىنا ساي مامان بولۋعا تالپىنعاندا ەڭ الدىمەن ادام بولۋدى ويلاعاندارىڭ ابزال. ال ادام بولۋ تەك بىلىمنەن تۇرمايدى. «ەڭبەك - ەردىڭ ايناسى». جاقسى ازامات بولعىلارىڭ كەلسە بەساسپاپ بولۋلارىڭ ءتيىس. ءۇي سوعۋ، تال ەگۋ، تۇرمىستا كەزدەسەتىن بارلىق قارا جۇمىس ەر ازاماتتىڭ اتقارار ءىسى. جۇمىسسىز قالعان جاعدايدا اعاش قاشاپ دومبىرا جاسايىق، كىرپىش قالاپ ءۇي تۇرعىزايىق وتباسىن ادال اسپەن اسىراۋ بۇل بىزگە اللا بەرگەن ماماندىق. وسى ماماندىققا ادالدىق تانىتۋ باستى پارىز. ءومىردىڭ يرەلەڭ جولىنا دايىن بولىڭدار" - دەپ ناسيحات ايتسا كوپ دۇنيە ۇيرەنگەن بولار ما ەدىك، كىم ءبىلسىن. ول وسيەتتىڭ ايتىلماعانى عانا اقيقات.  ءقازىر ءۇي تەرەزەسىنىڭ سىنعان كوزىن اۋىستىرا المايتىن دەڭگەيدەمىز. ەڭبەك قولىمىزعا اينەكتە ۇستاتپاپتى.  ءيا، راس. الايدا وتكەن كۇن ورالار ما؟!

          قىز بالالارعا ارنالعان ەڭبەك ءپانى ناشار ءوتىپ جاتىر دەمەيمىن. قىزدار كيىم تىگۋدى، توقىما توقۋدى، تاعامنىڭ نەشە ءتۇرىن ۇيرەنۋدە. مۇندا ۇتىلعان ۇلدار ەكەن. اسپازشىسى بار، اسىراۋشىسى جوق وتباسى سەكىلدىمىز. كەلىسىڭىز، كەلىسپەڭىز بۇل ءبىزدىڭ قوعام كورىنىسى. وتكەن كۇن ورالار ما؟! ورالمايدى ارينە.

          ءبىز باسىمىزدان وتكەرگەن ولقىلىقتىڭ ورىنىن تولتىرۋدى ماقسات تۇتىپ وسى ماقالانى جازىپ وتىرمىز. ايتىلعان ماسەلەنىڭ شەشىمىن تابۋى بيلىك وكىلدەرىنىڭ قۇزىرىندا، تالاسپاق ويىمىزدا جوق. كورىنىپ قالدى، ويعا توقىدىق، جازدىق. بار بولعانى سول عانا. الايدا كوڭىلگە تۇيگەنىمىزدە جوق ەمەس. ەڭبەك ساباعىنىڭ وقىتىلۋ پروسەسىنە وزىندىك ۇسىنىستارىمىزدى قوسۋدى ءجون كوردىك.

 ءوزىم وقيتىن مەكتەبىمدى الايىق. 800-دەن اسا وقۋشىسى بار بۇل مەكتەپ اۋدانداعى بەلدى دە بەدەلدى ءىرى مەكتەپتەردىڭ ءبىرى. كۇز كەلىپ كۇن سۋىعاندا، ياعني جىل باسىندا جوعارعى سىنىپ وقۋشىلارىنا ءبىر باستاۋىش سىنىپ وقۋشىلارى قوسىلىپ بەرىلسىن دە، اعاش وتىرعىزۋ جۇكتەلسىن. كوشەت جايىنان قام جەمەڭىز. شىلدە بولماي شاڭ جۇتاتىن اۋىل تۇرعىندارى قولدان ورمان جاسايمىز دەسەڭىز ايانىپ قالماسىنا سەنىڭىز. وتىرعىزىلعان كوشەتتەرگە جاۋاپتى شاكىرتتەر قارايتىن بولادى. وقۋ جىلى اياعىندا كوكتەگەن اعاش يەلەرى بەستىك باعا السىن. ورتا ەسەپپەن جىلىنا 400 تال ەگىلسە 10 جىل كولەمىندە شاڭ جۇتىپ تۇشكىرمەي، جۇپار جۇتىپ دەمالاسىز. ايتىپ وتىرعانىمىز العا قويعان ماقساتىمىزدىڭ العاشقى قادامى عانا. كوڭىلىڭىز قالاسا بۇل كىشكەنتاي باستامانىڭ بارار جەرى مەن الار اسۋىن ايتايىن. ءبىرىنشى: جەرگىلىكتى حالىق تابيعي تازا ءونىم تۇتىناتىن بولادى. ەكىنشى: نارىقتا نارازىلىق تۋدىرعان باعا ماسەلەسى شەشىمىن تابادى. ءۇشىنشى: ورمانىمىزدىڭ كولەمىنە قاراي اۋىل تۇرعىندارىن جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتەمىز. ءتورتىنشى: تابيعاتى ورماندى جەرلەردىڭ جەلى سايابىرسىپ، جاڭبىرى مولاياتىنى تاعى بار.

سانا سارايىمىزعا ساۋلە بوپ تۇسكەن ويىمىزبەن بولىستىك. قولىمىزدان كەلەرى ساناسى ۇيقىداعى قوعامدى قوزعاۋ. ماقساتىمىز ورىندالىپ جاتسا سارعايعان سارى دالانىڭ شاڭىنا تاڭعالۋعا ەمەس، قاپ-قاپ الما الۋعا كەلەسىز. بۇل ءبىزدىڭ ءسوز ەمەس، «اتادان مال قالعانشا تال قالسىن» -  دەگەن اتا-بابا ءسوزى.

يشانبەكوۆ ماديار ىلەسكەن ۇلى

جامبىل وبلىسى، سارىسۋ اۋدانى، ساۋداكەنت.

ساۋداكەنت اۋىلدىق اۋلا كلۋبىنىڭ ۇستازى.