قازاقستان تەلەارناسىنداعى ءلايلا سۇلتان قىزى جۇرگىزەتىن «ايەل باقىتى» باعدارلاماسى ەشكىمگە دە تاڭسىق ەمەس. تاقىرىبىنىڭ ءوزى ايتىپ تۇرعاندا باعدارلامانىڭ ءار ءبولىمى ايەلدەردىڭ ومىرىنە ارنالعان. قىز بالانىڭ تۇرمىس قۇرىپ كەلىن اتانۋىنان باستاپ، اق جاۋلىقتى اجە بولعان ايەل زاتىنىڭ باسىنان كەشىپ وتىرعان جاعدايلاردىڭ ءبارى دەرلىك وسى باعدارلامادا قىزۋ تالقىلانىپ وتىرادى. ال «بايبىشە-توقال» ماسەلەسى قاي قوعامدا بولماسىن پىكىرتالاس تۋدىراتىنى انىق. بۇل تاقىرىپ توڭىرەگىندە «ايەل باقىتى» دا ءسوز قوزعادى.

وندا اركىم ءوز پىكىرىن ايتىپ، قارسى شىعىپ جاتقاندارمەن قوسا جاقتايتىندار دا تابىلدى.

باعدارلاماعا ءوز باستىعىنىڭ توقالى بولىپ جۇرگەن استانا قالاسىنىڭ تۇرعىنى دا كەلىپ، توقالدىڭ شىنايى ءومىرى قانداي بولاتىنىن ايتىپ بەردى.

دينا ەرلان قىزى وسىدان 6 جىل بۇرىن 26 جاسىندا ءوزىنىڭ باستىعىنا تۇرمىسقا شىققان. ول توقال بولۋدىڭ وڭاي ەمەستىگىن، ونىڭ ۇستىنە زاڭدى نەكەگە تۇرماعانىن ايتتى. دەسە دە، كۇيەۋىنىڭ ورتاق بالالارىن جاقسى كورەتىنىنە سەنىمدى.

«وسىدان 6 جىل بۇرىن وزىمنەن جيىرما جاس ۇلكەن ازاماتقا تۇرمىسقا شىقتىم. ول كەزدە 26 جاستا بولعانمىن. ءۇي شارۋاسىمەن، ەكى ۇلىمنىڭ تاربيەسىمەن اينالىسامىن. ۇلكەنى 5 جاستا، كىشىسى 3 جاستا. جولداسىم – جەكە كاسىپكەر. بارلىق جاعدايىمىزدى جاساپ جاتىر. جاس كەزىمدە تۇرمىسقا شىعۋعا ۇسىنىس جاساعان ازاماتتار كوپ بولدى. ءبىراق ولاردى ۇناتپادىم. ال كۇيەۋىم مەنەن 20 جاس ۇلكەن بولسا دا، وزىنە ەرەكشە كۇتىم جاسايدى. باستاپقىدا وتباسىنىڭ بار ەكەنىن ءبىلدىم، كەڭسەسىندە ءبىر جىل مەنەدجەر بولىپ جۇمىس ىستەدىم. وعان قارامايمىن دەپ ويلادىم. قانداي دا ءبىر شەشىم قابىلداۋعا ماتەريالدىق جاعدايى اسەر ەتكەن ەمەس. اقىرى قاتتى باۋىر باسىپ، بالا كوتەرىپ قالدىم. اكە-شەشەم توقال بولۋىما قارسى بولدى. بالا تۋعانعا دەيىن مەنىمەن ارالاسپاي قويعان ەدى، ءقازىر جاقسى قارىم-قاتىناستامىز»، - دەيدى استانالىق ارۋ.

ونىڭ سوزدەرىنە قاراعاندا، كۇيەۋىنىڭ ءبىرىنشى ايەلى العاشىندا قارسى بولعان ەكەن. ءبىراق كونبەسكە امالى قالماعان. كەلىنشەكتىڭ بالالارىن «توقالدان تۋعان» دەپ بولەتىن كورىنەدى.

«العاشقى ءبىر جىل ەنەممەن، بايبىشەمەن ءبىر شاڭىراق استىندا تۇردىق. ءقازىر بولەك تۇرىپ جاتىرمىز. مەنىڭ بالالارىمدى «توقالدان تۋعان» دەپ بولەدى. بالالارىمنىڭ بولاشاعى ءۇشىن ۋايىمدايمىن. وسىنداي پروبلەمانىڭ بولاتىنىن الدىن الا ءبىلدىم.  مەشىتكە بارىپ نەكەمىزدى قيىپ، بالالارىما ءوزىنىڭ تەگىن بەردى. بايبىشەمنىڭ ۇلى مەنەن 3 جاس كىشى. جۋىردا ول ءوزىنىڭ ۇيلەنەتىنىن ايتىپ، ءبىزدى بولەك شىعارتقىزدى. كۇيەۋىم بايبىشەسىنە قاراعاندا، مەنىمەن كوبىرەك ۋاقىت وكىزەدى. ول مەنەن سۇرانبايدى. دەسە دە، ونىڭ ءبىرىنشى وتباسىنا بارىپ تۇرۋىنا، ارالاسۋىنا قارسى ەمەسپىن»، – دەيدى دينا.

دينانىڭ پىكىرىن سول جەردە وتىرعان ماماندار جاقتىرمادى. ءتىپتى، اشۋىن كەلتىردى دەسەك تە بولادى.

پسيحولوگ ەرجان قۋاندىق ۇلى ۇيىپ وتىرعان شاڭىراقتى بۇزىپ، كۇيەۋ تاۋىپ الدىم دەپ ءوزىن باقىتتى ساناپ وتىرعان ايەلدى ناعىز باقىتسىز دەپ ءبىلدى:

 «ءسىز كۇيەۋ تاۋىپ، جاعدايىڭىزدى دۇرىستاپ العانىڭىزعا قۋانىپ وتىرسىز. ونىڭ ۇستىنە بالالارىڭىز دا بار. ءبىراق ءسىزدى كۇيەۋىڭىزدىڭ ءبىرىنشى ايەلى قالاي قابىلدادى؟ وتباسىن بۇزىپ جاتىرمىن دەگەن قورقىنىش سىزدە بولمادى ما؟ ەشبىر ەسى دۇرىس ايەل كۇيەۋىن باسقا بىرەۋمەن بولىسكىسى كەلمەيدى»، – دەيدى ول.

«ول مەنىمەن كەزدەسپەي جاتىپ وتباسىنا توقال العىسى كەلگەنىن جاريا ەتكەن. بايبىشەم ءوز كەلىسىمىن بەرمەگەن. مەنىڭ كەلۋىمە امالسىز كونۋىنە تۋرا كەلدى. مەنى بەتاشار جاساپ تۇرىپ قارسى الدى. ەكى قىزى مەن ۇلىنىڭ ءوز وتباسىلارى بار. ال كىشىسى تىم قاتتى ەركە. اۋىر سوزدەر ايتىپ قويادى. اسىرەسە، بالالارىما «بۇل سەنىڭ ءۇيىڭ ەمەس. ەشنارسەگە ءتيىسۋشى بولما!» دەپ ايتىپ وتىرادى. كۇيەۋىم مەنى ساعىندىرماي ءجيى جانىمدا بولۋعا تىرىسادى. قىزىم ءوسىپ توقال بولعىسى كەلسە، شىن سۇيسە، جولىنا بوگەت بولمايمىن. ويتكەنى ءوزىم باقىتتىمىن عوي. ارينە، ماعان توقال بولماۋعا كەڭەس بەرگەندەر بولدى. ءبىراق ءومىر وسىلاي بولىپ قالدى.

توي-تومالاق ماسەلەسى قيىنداۋ. بارعان جەرىمدە ەنەم مەنىڭ توقال ەكەنىمدى ايتىپ قويادى. قوعامنىڭ پىكىرىنەن قورىقپايمىن. سەبەبى، ارتقا شەگىنەتىن جول جوق. كۇيەۋىم ءۇشىنشى ايەل العىسى كەلەتىنىن ايتسا، مەن قارسى ەمەسپىن. بايبىشەم مەنى قالاي قابىلداسا، مەن دە ونى تۋرا سولاي قابىلدايمىن. كۇيەۋىم قايتىس بولىپ كەتسە، بالا-شاعامنىڭ ءومىرى قالاي بولار ەكەن دەپ ۋايىمدايمىن. ءبىز زاڭدى تۇردە ۇيلەنبەگەندىكتەن، مۇلىك ماسەلەسى كوتەرىلمەدى. 5-10 جىلدان كەيىن بارلىعى جاقسى بولادى دەپ سەنەمىن. وتە اقىلدى ازامات، بالالارىن قاتتى جاقسى كورەدى»، – دەيدى دينا حانىم.

باعدارلاما بارىسىندا توقالدىقتى قولدايتىنىن بىلدىرگەن ادامدار دا بولدى. سونىڭ ءبىرى زاڭگەر اينۇر ماحمەتوۆا.

 «جۇرت توقال بولىپ وتىرعان ادامداردى شالقىپ ءومىر ءسۇرىپ جاتىر دەپ ويلايدى. نەگىزىندە ولاي ەمەس. ولار كەرىسىنشە ءوز ەڭبەكتەرىمەن ەشكىمنەن قالىسپاۋ ءۇشىن تىرمىسىپ ءومىر سۇرەدى. توقالدىققا تەك ماتەريالدىق مۇددەمەن بارادى دەگەن قاتە پىكىر. ولار شىن ءسۇيىپ، كۇيەۋىنە ءبىرىنشى ايەلىنەن الماعان جىلۋلىقتى بەرەدى. بارلىعىنا بىردەي كىنا تاعۋعا بولمايدى. مەن نەگىزى توقالدىقتى ءوزىم قولدايمىن»، – دەيدى ول.