«ءتىلىم باردا قازاعىم بار، حالقىم بار» تاقىرىبىندا دوڭگەلەك ۇستەل ءوتتى

/uploads/thumbnail/20181009094100875_small.jpg

مەملەكەتتىك ءتىل – قازاق ءتىلى ۇلتىمىز­دىڭ ۇلت بولىپ ساقتالۋى­نىڭ، دامۋىنىڭ التىن تىرەگى مەن حالىقتىق بەلگىنىڭ باستى شارتى ەكەنى بەلگىلى. قازاقستان رەسپۋب­ليكاسىنىڭ كونستيت­ۋسياسى اتا زاڭىمىزدا قازاق ءتىلى مەملەكەتتىك ءتىل دەپ ايقىن كورسەتىلگەن. ءتىل – ۇلتتىڭ جانى، حالىقتىعىمىزدىڭ اسىل بەلگىسى، نامىسى، تىنىس ءتىر­شىلىگىنىڭ كوزى. اتا زاڭمەن قور­عا­لاتىن ەركىن­دىگىنىڭ ءۇنى. انا ءتىلىنىڭ كۇشى مەن قۇدىرەتىن تۋعان حالقىمىز اۋەلدەن-اق باعدارلاپ، ءسوز ونەرىن بار ونەردىڭ باسى دەپ سانالى.

1989 جىلى قىركۇيەكتىڭ 22-كۇنى قازاقستاندا «تىلدەر تۋرالى» زاڭ قابىلدانعان بولاتىن. سول مەرەيلى كۇن ەلىمىزدەگى ايتۋلى مەيرام – قازاقستان حالقىنىڭ تىلدەرى كۇنى رەتىندە جىل سايىن اتاپ وتىلەدى. مەرەكە قارسانىندا عابدول سلانوۆ اتىنداعى اتىراۋ وبلىستىق امبەباپ كىتاپحاناسىندا  5546 اسكەري ءبولىمىنىڭ اسكەري قىزمەتكەرلەرىنىڭ  ۇيىمداستىرۋىمەن «ءتىلىم باردا قازاعىم بار، حالقىم بار» اتتى ءارتۇرلى ەتنوس وكىلدەرىمەن بىرلەسكەن دوڭگەلەك ۇستەل ءوتتى.

دوڭگەلەك ۇستەل وتكىزۋدىڭ باستى ماقساتى – انا ءتىلىمىزدىڭ قولدانۋ اياسىن كەڭەيتۋ، مارتەبەسى مەن ماڭىزىن كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ، وزگە ۇلت وكىلدەرى اراسىندا قازاق ءتىلىن ءبىلۋ دەڭگەيىن كوتەرۋ جانە وقىپ، ۇيرەنۋگە دەگەن ىقىلاسى مەن قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋ. پاتريوتتىق سەزىمىن وياتىپ، وتانىن، ءتىلىن، سالت – ءداستۇرىن سۇيۋگە، تاريحىن قۇرمەتتەۋگە تاربيەلەۋ.

ءىس-شاراعا 5546 اسكەري ءبولىمىنىڭ وفيسەرلەرى مەن كەلىسىمشارت بويىنشا اسكەري قىزمەتشىلەرى قازاق، ورىس، وزبەك، باششقۇرت، تاتار ەتنو-مادەني ورتالىقتارىنىڭ وكىلدەرى، سونىمەن بىرگە ۋنيۆەرسيتەت جانە كوللەدج وقىتۋشىلارى مەن ستۋدەنتتەرى قاتىستى. جيىن بارىسىندا تەحنيكالىق كىتاپحانا قىزمەتكەرلەرى «ءتىل – رۋحاني مادەنيەتتىڭ نەگىزى» اتتى كىتاپ كورمەسىن كوپشىلىك نازارىنا ۇسىنىپ، كەلگەن قوناقتارعا بيبليو­­-گرافيالىق شولۋ جاسادى.

العاش بولىپ ءسوز العان  5546 اسكەري ءبولىم كومانديرىنىڭ  تاربيە جانە الەۋمەتتىك –قۇقىقتىق جۇمىستارى جونىندەگى  ورىنباسارى  مايور   كازىبەك مۇراتايەۆ  جيىلعانداردى «قازاقستان حالقىنىڭ تىلدەرى كۇنى» مەرەكەسىمەن قۇتتىقتادى. سونان سوڭ ەلباسى، نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازاربايەۆتىڭ قازاقستان حالقىنا ارناعان جولداۋىندا ايتىلعانداي، قازاقستان بۇكىل الەمدە حالقى ءۇش ءتىلدى پايدالاناتىن مادەنيەتتى ەل رەتىندە تانىلۋعا تيىستىگىن جانە مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرۋ – بارشامىزدىڭ مىندەتىمىز ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «بۇگىنگى كەزدەسۋدىڭ ماقساتى – قازاقستاندا تۇرىپ جاتقان ءتۇرلى ەتنوس وكىلدەرىنىڭ قازاق ۇلتىنا دەگەن سىيلاستىعى مەن ۇلتتىق قارىم-قاتىناستى نىعايتۋ»،– دەدى كازىبەك حاليۋللا ۇلى.

دوڭگەلەك ۇستەل بارىسىندا «ءۇش تۇعىرلى ءتىل ساياساتى»، «قازاق الىپبيىنە كەزەڭمەن كوشۋ»  سياقتى كوپتەگەن ماسەلەلەر ايتىلىپ، ءتىل تاعدىرى تۋرالى كوكەيدى تەسكەن كول ويلارمەن سۋسىنداپ، باسقا ءتىلدى مەڭگەرۋگە ەشقانداي بوگەت بولمايتىنىن، قايتا ادامگەرشىلىككە، شىن پاتريوت بولۋعا جەتەلەيتىنىن، ءومىردىڭ الماستاي قىرىن، ابزال سىرىن تۇسىنە بىلۋگە باستى سەبەپكەر – سول انا ءتىل ەكەنىن ءبىلىپ، ءبىراۋىزدان انا تىلىمىزگە جاڭاشىرلىقپەن قاراپ، ءتىلدىڭ مارتەبەسىن وسىرۋگە اتسالىسۋ بورىشتارى ەكەندىگى باسا ايتىلىپ جانە وسى تاقىرىپتار بويىنشا ءتىل جاناشىرلارى  اعا لەيتەنانت ارتۋر اجىكەنوۆ پەن اعا لەيتەنانت  سەرىك قالباي ءوز باياندامالارىن وقىدى.

ءوز بايانداماسىندا اعا لەيتەنانت ارتۋر اجىكەنوۆ الدىمەن مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ  ۇلتتىق ۇلان اسكەرىندەگى بۇگىنگى جاعدايى، قادىر-قاسيەتى، ماڭىزى توڭىرەگىندە كەلەلى اڭگىمە ايتتى. سونداي-اق  ونوماستيكالىق ماسەلەگە بايلانىستى وي قوزعاي كەلە، كىتاپ وقۋى ازايىپ كەتكەن بۇگىنگى ۇرپاقتىڭ ءسوز ساپتاۋداعى كەمشىندىگىن ايتىپ، مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبىسىن كوتەرۋگە اتسالىسۋ ۇلكەن-كىشىنىڭ ورتاق پارىزى ەكەندىگىنە توقتالدى.

ال، وزگە ۇلت وكىلدەرىنەن قۇرالعان ماماندار ەكى ءتىلدى ءبىلۋىمىز سول ەلدىڭ مادەنيەتىن تۇسىنۋگە ىقپال ەتۋ ەكەنىن جەتكىزدى. ودان ءارى ءار ۇلتتىڭ وكىلدەرى ءوز انا تىلىنەن بولەك قازاق ءتىلىن قالاي مەڭگەرگەنى تۋرالى اڭگىمەلەپ، جەكە تاجىريبەلەرىمەن ءبولىستى.

 شارا سوڭىندا قازاق، ورىس،  وزبەك، باششقۇرت، تاتار ۇلتىنىڭ وكىلدەرى ءوز انا تىلدەرىندە ولەڭ جولدارىن وقىپ، بىر-بىرىنە مەرەكەلىك كوڭىل-كۇي سىيلاعانى قانداي جاراسىمدى! ۇلتتىڭ بىرلىگىن نىعايتىپ، ەل تۇراقتىلىعىن بەكىتە تۇسەتىن وسىنداي جيىنداردىڭ ماڭىزى قاشاندا زور.

قاتىستى ماقالالار