ەلوردامىز ورنالاسقان سارىارقا توسىندە دۇنيە ەسىگىن اشقان  اتاقتىلارمەن تانىس بولىڭىزدار.  ەلورداسى بولعاندىقتان ول مەكەندە ويى وزىق ازاماتتاردىڭ دۇنيەگە كەلۋى كەلەسى عاسىردا  ەشكىمدى تاڭ قالدىماۋى مۇمكىن. ءبىراق ب اقمولا وبىلىسىنىڭ بۇگىنگە دەيىنگى ابىرويى دا تومەن ەمەس.

كەنەسارى قاسىم ۇلى

1802 جىلى اقمولا وبلىسى كوكشەتاۋ وڭىرىندە دۇنيەگە كەلگەن. ءۇش ءجۇزدىڭ حانى ابىلاي حاننىڭ نەمەرەسى.  ءوزى دە 1841-1847 ج. ورتا ءجۇزدىڭ حانى بولعان.  وتارشىلدىققا قارسى 1837-1847 ج.  10 جىلعا سوزىلعان ۇلت-ازاتتىق قوزعالىستىڭ كوسەمى  بولعان.  ساياسي كوزقراسىنىڭ قالىپتاسۋىنا اسەر ەتكەن اكەسى قاسىم بولادى. كەنەسارى قازاق حالقىنىڭ دەربەس مەملەكەتتىگىن  قالپىنا كەلتىرۋ، حالقىن بوداندىقتان قۇتقارىپ، باسىن بىرىكتىرۋ، تاۋەلسىز ەل ەتۋ  مۇراتىن كوزدەگەن سۇڭعىلا ساياساتشى  ءارى دارىندى اسكەري قولباسشى رەتىندە ەل ەسىندە قالدى. ك. قاسىم ۇلىنىڭ   ءومىرى كوپتەگەن اقىندار مەن جازۋشىلاردىڭ شىعارماسىنا ارقاۋ بولعان.  نىسانباي اقىننىڭ  « كەنەسارى- ناۋرىزباي» داستانىن  (19ع.)  XX ع-دىڭ  30 جىلدارى م.اۋەزوۆ  « حان كەنە» پەساسىن (ساحناعا  بىرەر قويىلۋىنان كەيىن  تىيىم  سالىنعان.)،  60-جىلدارى  ءى. ەسەنبەرلين «قاھار» رومانىن جازدى.  1847 ج قىرعىز  ماناپتارىنىڭ قولىنان  قازا تابادى.

ءبىرجان سال قوجاعۇل ۇلى.

1834 ج. اقمولا وبلىسىنىڭ  ەڭبەكشىلدەر اۋدانىندا دۇنيەگە كەلگەن.  جاستايىنىن ونەرگە، انشىلىككە قىزىققىن.   ونىڭ ۇلى اقىن ابايمەن كەزدەسۋى - اقىندىق ونەرىنىڭ  دامىۋىنا ۇلكەن  ۇلەس قوستى. ءبىرجان سالدىڭ بىزگە جەتكەن شىعارمالارى: «ءلايلىم شىراق»، «تەمىرتاس» ، «جايماشۋاق»، «ايتباي»، «ايبوزىم» جانە ت.ب.  بۇلاردىڭ ءبارى بۇرىن جەكە داۋىستا  ورىندالسا، كومپوزيتور مۇقان تولەبايەۆ ءبىرازىن «ءبىرجان – سارا» وپەراسىندا پايدالانعان.

ءبىرجان سال 1897 ج قايتىس بولادى.

2009 ج.  ءبىرجان سال ءفيلمى تۇسىرىلەدى. وندا باستى ءرولدى دوسقان جولجاقسىنوۆ سومدايدى.

ساكەن سەيفۋللين

ساكەن  (ءسادۋاقاس) سەيفۋللين – 1894 ج 15 قازاندا  اقمولا وبلىسى اقمولا ۋەزىندە دۇنيەگە كەلگەن.  قازىرگى قازاق ادەبيەتىنىڭ جانە قازاقستان  جازۋشىلار وداعىنىڭ  نەگىزىن قالاۋشى. اقىن، جازۋشى  جانە قوعام قايراتكەرى.  4 ماۋسىم 1918 ج اقتار توڭكەرىسىنەن سوڭ  سەيفۋللين تۇقىندالىپ،  1919 ج پەتروپاۆل تۇرمەسىنە تۇسەدى. ول 24 قاڭتاردان- 12 ناۋرىزعا دەيىن اتامان اننەكوۆتىڭ «ءولىم پويىزىنان» ءوتتى.   ازامات سوعىسى اياقتالعاننان كەيىن  1920 ج 7 مامىردا بوساتىلىپ،  اقمولاداعى قىزىل ارميا قاتارىنا ورالدى جانە ريەۆوليۋسيالىق   كوميتەتتىڭ  اكىمشىلىك ءبولىمىنىڭ باسشىسىنىڭ كومەكشىسى  بولىپ تاعايىندالعان.  1938 ج «ۇلتشىل بۋرجۋا»  دەگەن ايىپپەن تۇتقىندالىپ، 1939 ج 28 اقپاندا الماتىدا  نكۆد-سىنىڭ قابىرعاسىندا اتىلدى.  كەيىن 1953 ج ستالين قايتىس بولعان سوڭ اقتالدى.

مالىك عابدۋللين

مالىك عابدۋللين – 1915 ج 15 قاراشادا  اقمولا وبلىسى زەرەندى اۋىلىندا دۇنيە ەسىگىن اشقان.  قازاق جازۋشىسى، ادەبيەت زەرتتەۋشىسى، قوعام قايراتكەرى، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى. (1959) كسرو پەداگوگيكا  عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى(1959)  كەڭەس وداڭىنىڭ باتىرى (1943)، قازاق كسر –ءىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن عىلىم قايراتكەرى (1961).

كەدەي شارۋا وتباسىندا  تۋعان.  م. ءعابدۋلليننىڭ «قازاق حالقىنىڭ اۋىز ادەبيەتى»  اتتى كۇردەلى مونوگرافيالىق ەڭبەگى  جوو-نا  ارنالعان كىتاپ رەتىندە بىرنەشە رەت باسىلىپ شىققان.  ول 8-سىنىپقا ارنالعان « قازاق ادەبيەتى» وقۋلىعىن جازدى.  ونىڭ «مەنىڭ مايدانداس دوستارىم»، «التىن جۇلدىز» ، « مايدان وچەركتەرى»، « سۇراپىل جىلدار»،» اتا-انالارعا تاربيە تۋرالى كەڭەس» جانە ت.ب. كىتاپتارى جارىق كورگەن.  م. عابدۋللين لەنين وردەنى، قىزىل تۋ، قىزىل جۇلدىز، ۇلى وتان سوعىسى وردەندەرىمەن مارپاتتالعان.

1973 ج الماتى قالاسىندا قايتىس بولادى.

راقىمجان قوشقاربايەۆ

راقىمجان قوشقاربايەۆ- 1924 ج 19 قازاندا اقمولا وبلىسىنىڭ تايتوبە اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. اتا- اناسىنان ەرتە ايىرىلعان. 4 جاسىندا اناسى قايتىس بولسا ، اكەسى جالعان جالامەن گۋلاگ لاگەرىنە كەتەدى.

1842 ج  18 جاسىندا اسكەر قاتارىنا الىنادى. لەيتەنانت  ر. قوشقاربايەۆ  بەرلين وپەراسياسى كەزىندە 30 ساۋىردە  گريگوريي بۋلاتوۆ ەكەۋى كەڭەس اسكەرلەرى اراسىنان  رەيحستاگقا الدىمەن جەتىپ، جەڭىس تۋىن  تىكتى. كەيىن ر. قوشقاربايەۆقا « قىزىل تۋ»، «1-دارەجەلى  وتان سوعىسى» وردەندەرى ، «بەرليندى العانى ءۇشىن»، «ۆارشاۆانى ازات ەتكەنى ءۇشىن» مەدالدارى بەرىلدى.  «جاۋىنگەرلىك قىزىل تۋ» وردەنىن  رەيحستاگقا تۋ تىككەنى ءۇشىن  الدى. 2001 ج «حالىق قاھارمانى»  اتاعى بەرىلىدى.

ساعادات نۇرماعامبەتوۆ

ساعادات قوجاحمەت ۇلى  نۇرماعامبەتوۆ -  1924 ج 25 مامىردا  اقمولا وبلىسى ەڭبەك اۋىلىندا (قازىرگى اقمولا وبلىسى اقكول اۋدانى ) تۋعان.  1943 ج  كۋشكا قالسىنداعى تۇرىكمەنستان پۋلەمەت ۋچيليششەسىن  بىتىرگەننەن كەيىن  مايدانعا جىبەرىلەدى. 1945 ج 27 اقپاندا  پولشا اۋماعىندا جاۋدىڭ مىقتاپ بەكىنگەن  قورعانىسىن بۇزۋعا جاۋىنگەرلىك تاپسىرمانى ۇلگىلى ورىنداعانى ءۇشىن، كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعى بەرىلەدى.  1992 ج مامىردا ق ر  قورعانىس  ءمينيسترى بولىپ تاعايىندالدى.  1994 ج 23 مامىردا « حالىق قاھارمانى»  اتاعىمەن ماراپاتتالدى. 1995 ج ارميا گەنەرالى اتاعىمەن وتستاۆكاعا كەتەدى.

2003 ج  24 قىركۇيەكتە الماتى قالاسىندا قايتىس بولادى.

كارىم ءماسىموۆ

كارىم قاجىمۇقان ۇلى ءماسىموۆ  -  1965 ج 15 ماۋسىمدا  سەلينوگراد  قالاسىندا تۋعان.  مەملەكەت قايراتكەرى، زاڭگەر، ەكونوميست.  1985 ج پ. لۋمۋمبا اتىنداعى حالىقتار دوستىعى ۋنيۆەرسيتەتىندە ، 1988 ج. پەكين ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋندا وقىعان.  ۋحان زاڭ ۋنيۆەرسيتەتىن (جۇڭگو،1991)، قازاق مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىن (1995) بىتىرگەن. كولۋمبيا ۋنيۆەرسيتەتىندە (نيۋ- يورك، 1999) توپ- مەنەدجەرلەر دايارلاۋ باعدارلاماسىنان وتكەن.  2007ج  قاڭتاردا  قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-مينيسترى،

2012 ج. قىركۇيەكتە ق ر پرەزيدەنتى اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى ،

2014 ج.  7 ساۋىردە ق ر پرەزيدەنتى جارلىعىمەن  قازاقستان پرەمەر- ءمينيسترى بولىپ تاعايىندالادى. ق ر تۇڭعىش پرەزيدەنتى ن. نازاربايەۆ وردەنىمەن (2010)،  قۇرمەت» وردەنىمەن (2004)، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تاۋەلسىزدىگىنە 20 جىل مەدالىمەن  (2011) ماراپاتتالادى.

قانيا تابىس