پاتريوتتاردىڭ رەسپۋبليكالىق فورۋمى ەلباسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن جۇزەگە اسىرىلا باستاعان «ۇلكەن ەل – ۇلكەن وتباسى» جالپىۇلتتىق جوباسىن بارلىق حالىقتىڭ قولداۋىنىڭ ءبىر كورىنىسى بولدى. ەلىمىزدىڭ پاتريوتتارى قازاقستاندىق تۇتاستىق پەن بىرتەكتىلىكتى ءبىراۋىزدان قولدايتىندارىن ءبىلدىردى.
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ءححىى سەسسياسىندا سويلەگەن سوزىندە پرەزيدەنت اسسامبلەيانىڭ بەس ينستيتۋتتىق رەفورمانىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىنداعى وسى ۇيىمنىڭ ءرولى زور ەكەنىن اتاپ ءوتتى. اسسامبلەيانىڭ ماڭىنا شوعىرلانعان قازاقستاندىقتاردىڭ بىرلىگى مەن بەلسەندىلىگىنەن ۇلتتىڭ بىرتەكتىلىگى جونىندەگى جوسپار ىسكە اساتىنى ايقىن.
وسى سەسسيادا ەلباسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ قازاقستاندىقتاردىڭ بىرتەكتىلىگىن نىعايتاتىن جانە ازاماتتىق قوعامنىڭ بۇتىندىگىن قالىپتاستىراتىن وسىناۋ ۇلتتىق جوبانى ازىرلەۋ مەن جانە جۇزەگە اسىرۋدى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنا تاپسىرعان ەدى. ونىڭ تۇساۋى پاتريوتتاردىڭ رەسپۋبليكالىق فورۋمىندا كەسىلگەندىگىنىڭ سيمۆولدىق ماڭىزى زور. ول قازاقستاندىق قوعامدىق كەلىسىمنىڭ بىرتەكتىلىگىنىڭ بيىك نىساناسى ەكەنى ايقىن. بولاشاقتىڭ ءبىرتۇتاس ۇلتى دەگەنىمىزدىڭ ءوزى «ۇلكەن ەل – ۇلكەن وتباسى» دەگەننىڭ ءمانىن ءبىلدىرىپ تۇر. بۇل جوبادان ءوزىن قازاقستاندىقپىن دەپ سانايتىن ءاربىر ازامات ءوزىنىڭ ورنىن تابادى. سونىمەن قاتار، ءبارىمىز ءبىزدى بىرىكتىرەتىن ۇستانىمدى تابامىز.
«ۇلكەن ەل – ۇلكەن وتباسى» جوباسى 35 ءىس-شارادان تۇرادى. ولاردىڭ ءبارى دە قوعامدىق كەلىسىمدى نىعايتۋ، جالپىۇلتتىق بىرلىكتى تەرەڭدەتۋ سالاسىنداعى الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ءىستەردى قامتىعان. ولاردىڭ قاتارىندا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ تاقىرىپتىق ءىس-شارالار ءتىزىمى اياسىنداعى قازاقستاندىق بىرتەكتىلىكتى دامىتۋ مەن نىعايتۋعا باعىتتالعان الەۋمەتتىك جوبالاردى ىسكە اسىرۋ، ينتەللەكتۋالدى، مادەني جانە رۋحاني ستيمۋلداردى قۇرۋ، ەتنوسارالىق ساياساتتىڭ ءساتتى نەگىزىن قالايتىن بىرەگەي ينستيتۋت رەتىندە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ عىلىمي جانە ادىستەمەلىك بازاسىن قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن باعدارلامالاردى ازىرلەۋ جانە ەنگىزۋ، سونىمەن قاتار، ازاماتتاردى قحا مادەني، ءبىلىم جانە قايىرىمدىلىق جوبالارىن ىسكە اسىرۋعا تارتۋ ارقىلى الەۋمەتتىك بازاسىن كەڭەيتۋ بار. وسىلاردىڭ ءبارىن اتقارۋ 2018 جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە بەلگىلەنگەن. بۇل جوبا قحا-نىڭ دامۋ تاريحىنداعى جاڭا كەزەڭنىڭ باستاماسى بولىپ، ونىڭ ەلدەگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق پروسەستەرگە قاتىناسۋ فورماتىنىڭ جاڭعىرۋى دەپ ەسەپتەلىنەدى. ولاردى قازاقستاندىق جاڭا ءپاتريوتيزمدى قۇرۋدىڭ كىلتى دەپ تە ساناۋعا بولادى. ارينە، ونىڭ بازالىق تۇعىرناماسى مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ «ماڭگىلىك ەل» يدەياسىن جۇزەگە اسىرۋعا باعىتتالعان. سوندىقتان قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ۇيلەسءتىرۋ جۇمىستارىنىڭ جاڭا كەزەڭى بولاشاقتىڭ ءبىرتۇتاس ۇلتىن قالىپتاستىرۋعا باعىتتالادى. ارينە، بۇل جوبانى قحا جالعىز ءوزى ىسكە اسىرا الماسى بەلگىلى. وعان كومەك كورسەتەتىن ۇيىمدار قاتارىندا بارلىق مەملەكەتتىك ورگاندار، قحا-نىڭ قوعامدىق ينستيتۋتتارى جانە قازاقستاندىق بارلىق ازاماتتار مەن ازاماتتىق قوعامنىڭ ينستيتۋتتارى. وسى اتالعان ۇيىمدار مەن قوعامدار كۇش بىرىكتىرگەندە عانا جوبانى ىسكە اسىرۋ جۇمىستارى ءساتتى بولارى ايقىن.
جوبانى ىسكە اسىرۋ جونىندەگى 2016 جىلعى جۇمىستاردىڭ ءبارى دە قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعى اياسىندا جۇرگىزىلەتىن بولادى. وعان بەلسەندىلەر وسى كۇننىڭ وزىندە دايىن ەكەندىگىن ءبىلدىرىپ وتىر. ءتىپتى، جوبانىڭ تۇساۋى كەسىلگەن 5 قازاننان بەرى دە ءبىرتالاي ماڭىزدى جۇمىستاردىڭ بولجامدارى ايقىندالىپ قالدى. سونىڭ ىشىندە قازاقستاننىڭ دۇنيەجۇزىلىك فورماتتاعى الاتىن ورنى، 25 جىلدا قول جەتكىزگەن تابىستارى ەرەكشە كورىنىستەرمەن ايشىقتالۋى كەرەكتىگى ايتىلدى. بۇل قاتاردا ۇلكەن اۋقىمدى شارالار جاسالاتىنى بەلگىلى بولىپ وتىر. سونىمەن، بارلىق جىلدارداعى جۇمىستارعا دا قازاقستاندىقتاردىڭ تەرەڭ بەلسەندىلىكتەرىن، قىزىعۋشىلىقتارىن قولدانۋ كەرەكتىگى كورىنىپ تۇر. ايتا كەتەتىن جايت، ەلباسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ ءححىى سەسسيادا وسى جوبانى اتاعان سوڭ-اق كوپتەگەن قوعامدىق ينستيتۋتتار، ۇەۇ وزدەرىنىڭ وسىناۋ جوباعا قاتىسقىسى كەلەتىندىكتەرىن ايتتى. وسىنىڭ وزىنەن-اق جوبانىڭ بارلىق حالقىمىزدىڭ جۇرەگىندەگى دۇنيەنى ءدال باسقانى كورىنىپ تۇر. ءقازىردىڭ وزىندە باستالىپ كەتكەن جۇمىستاردىڭ ىشىندە وتە قىزعىلىقتى جوبالار بار. سونىڭ ىشىندە وتە مازمۇندى دۇنيەلەردىڭ بار ەكەندىگىن اتاپ كەتۋگە بولادى.
وسى قاتاردا مەن تاراز قالاسىندا بولىپ وتكەن قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعىن تويلاۋ شارالارى تۋرالى دا ءوز پىكىرىمدى بىلدىرە كەتكىم كەلەدى. بۇل شارا دا قازاقستاندىقتاردىڭ ءبىرتۇتاستىعىن، ءبىر ارمان مەن بىرەگەي ماقساتتا ەكەنىن كورسەتتى دەپ سانايمىن. بۇل ىستەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى دا تىس قالماي، وتكىزىلگەن شارالارعا بەلسەنە قاتىسىپ، حالىقتىڭ تاريحي ساناسىن كوتەرىپ، بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا ءوز ۇلەسىن قوستى. سونىڭ ىشىندە «ۇلى دالا ەلى» دەگەن 30000 شاقىرىمدىق جولدى ارتقا تاستاپ كەلگەن ەكسپەديسيانىڭ جۇمىسىن قورىتىندىلاۋعا قاتىستى. وعان ءبىزدىڭ «قوعامدىق كەلىسىم» رمم عىلىمي-ساراپتامالىق قىزمەتىنىڭ باسشىسى نۇربەك شاياحمەتوۆتىڭ دا قاتىسقانىن ماقتان ەتەمىز. وسى ەكسپەديسيا بارىسىندا ۇلكەن جاڭالىقتار اشىلعانىن دا ايتا كەتۋ كەرەك. سونىڭ ءبارىن ءبىز ارتىنان قورىتىپ، قازاقستاندىق جانە شەتەلدىك جۋرناليستەرگە حابارلايتىن بولامىز. ويتكەنى، وندا كوپتەگەن ادامدار ءۇشىن بۇرىن مۇلدە بەلگىسىز بولعان دۇنيەلەردىڭ اشىلاتىنىنا سەنىمدىمىز. تەك قىسقاشا عانا توقتالا كەتەتىن بولساق، ءۇش باعىتتا ءۇش توپپەن شىققان ەكسپەديسيا ۇلكەن جۇمىستار اتقاردى. ەكسپەديسيا قاتارىندا ەسىمدەرى ەلىمىزگە بەلگىلى عالىمدار، ەتنوگرافتار، ولكەتانۋشىلار بولدى. 30 مىڭ شاقىرىم جولدى ارتقا تاستاعان ەكسپەديسياعا قاتىسۋشىلاردى وبلىس اكىمى كارىم كوكىرەكبايەۆ قارسى الدى. ەكسپەديسياعا شەتەلدىك عالىمدار دا قاتىستى. سونىڭ ءبىرى شىعىس جۇڭگو ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى يان چەنۋ وزىنە قازاقستان تۋرالى كوپتەگەن جاڭا دەرەكتەر العانىن ايتتى. وسى ەكسپەديسياعا بايلانىستى ۇيىمداستىرىلعان كونفەرەنسيادا نۇربەك شاياحمەتوۆ ۇلكەن بايانداما جاسادى. وندا ءبىزدىڭ ارىپتەسىمىز حالىقتىڭ تاريحي ساناعا دەگەن ۇمتىلىسىنىڭ دەڭگەيى ارتا تۇسكەنىنىڭ كۋاسى بولعانىن ايتتى. ويتكەنى، ەكسپەديسيا باعىتىندا توقتاعان بارلىق ەلدى مەكەندەردە ءبىزدى قارسى العان حالىق ىسىمىزگە قىزىعۋشىلىقتار ءبىلدىرىپ، كوپتەگەن سۇراقتار بەردى دەدى ول.
ءسوزىمنىڭ سوڭىندا «ۇلكەن ەل – ۇلكەن وتباسى» جالپىۇلتتىق جوباسىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا قايىرىمدىلىق شارالار دا وتكىزىلەتىنىن ەسكە سالعىم كەلەدى. سونىڭ ىشىندە «مەيىرىم كەرۋەنى»، «قوعامدىق كەلىسىم كەڭەستەرىنىڭ فورۋمى» سياقتى شارالار بولادى. مەملەكەت باسشىسى ءوزىنىڭ قحا ءححىى سەسسياسىندا سويلەگەن سوزىندە بۇل ۇيىمنىڭ بارلىق قايىرىمدىلىق اكسيالارىن بىرلەستىرەتىن ورتالىققا اينالۋى كەرەكتىگىن اتاپ ايتقان ەدى. سونىڭ ىشىندە پرەزيدەنت: «قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قورى سوڭعى بەس جىلدا انا مەن بالا ۇلتتىق ورتالىعىنداعى ونكوگەماتولوگيا بولىمشەسىندەگى ناۋقاس بالالاردى قولداۋمەن اينالىسىپ كەلەدى. ال وزبەك حالقىنىڭ «دوسلىق» ەتنومادەني ورتالىعى بالالار ءۇيى مەن قارتتار ۇيىنە قايىرىمدىلىق كەرۋەندەرىمەن ازىق-تۇلىك جەتكىزىپ ءجۇر، قازاقستاندىق نەمىستەردىڭ «ۆوزروجدەنيە» ەتنومادەني بىرلەستىگى الەۋمەتتىك ستانسالاردىڭ رەسپۋبليكالىق جۇيەسىن قۇرىپ، ءمۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامداردىڭ بارىنە كومەكتەسۋدە» دەگەن ەدى. ءسوزىنىڭ سوڭىندا ەلباسى وسىنداي ۇيىمداردىڭ بارىنە ءوزىنىڭ العىسىن جەتكىزگەن. مىنە، وسى ءداستۇر قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىندا جالعاسىن تاۋىپ، جىلدان-جىلعا جاڭا بيىكتەرگە كوتەرىلىپ كەلەدى. ەلباسى ۇكىمەت پەن بيزنەستىڭ قولداۋىنا سۇيەنىپ وسىنداي اكسيالاردى ۇيىستىرۋدىڭ ورتالىعىنا اينالسىن دەگەن ناقتى تاپسىرما دا بەرگەن. وسى تاپسىرمانى ورىنداۋ «ۇلكەن ەل – ۇلكەن وتباسى» جالپىۇلتتىق جوباسىنىڭ شەڭبەرىندە دە ىسكە اسىرىلاتىن بولادى. بۇل ىسكە ءبىز بەلسەندى مۇشەلەرىمىزبەن قاتار بارلىق دەڭگەيدەگى دەپۋتاتتاردىڭ دا قاتىسۋىن قالايمىز. الداعى ۋاقىتتا ءبىز «مەيىرىم كەرۋەنى» جوباسىنىڭ قالاي ىسكە اسىرىلاتىنى تۋرالى جۋرناليستەرگە ارنايى ايتاتىن بولامىز.
ءبىز «ۇلكەن ەل – ۇلكەن وتباسى» جوباسىن الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى جىلجىتۋ ءۇشىن بلوگەرلەر اسسوسياسياسىمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىپ، ولارمەن ارىپتەستىك قاتىناستار ورناتتىق. قولدانۋشىلارعا بۇل جوبا ۇلكەن قىزىعۋشىلىق تۋدىردى. ولاردىڭ تاراپىنان كوپتەگەن سۇراقتاردىڭ ءتۇسىپ جاتقانى سونىڭ ايعاعى. ماسەلەن، ءبىزدىڭ ءبىر-اق ەكسپەديسيا جاساۋ جوبامىزعا عانا 412 ساۋال-دەرەكتەر ءتۇستى. سونىمەن قاتار، 2 مىڭنان ارتىق پىكىرلەر جازىلدى. بيىلعى اسسامبلەيا جىلىندا جاسالعان جوبالارىمىز ۇيىمنىڭ تولىعىمەن جاڭعىرۋىنا اسەر ەتەدى دەگەن ويدامىن. بۇگىن بارلىق باعىتتاردا ءبىزدىڭ ازاماتتىق ينستيتۋتتارمەن بىرلەسكەن جۇمىستار قىزۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر. «ۇلتتىق تەاترلار فەستيۆالى» دەگەن ون جىلدان ارتىق ۋاقىت بويى وتكىزىلىپ كەلە جاتقان جوبامىز ەندى جاڭا مازمۇنداعى دۇنيەلەرمەن تولىقتىرىلماقشى. ونىڭ ەكىنءشىسى «جىبەك جولىنداعى اڭگىمە» جوباسى.
دەرەككوز: "ەگەمەن قازاقستان" گازەتى
