كەشە مەملەكەتتىك حاتشى گۇلشارا ءابدىقالىقوۆا استاناداعى ۇلتتىق ارحيۆ پەن ارحەوگرافيا ءجا­نە دەرەكتانۋ ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ قازىرگى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاعدايىمەن، تاريحي-مادەني قۇجاتتىق مۇرالاردىڭ ساقتالۋ جاي-كۇيىمەن تانىستى ءارى اتالعان مەكەمەلەردىڭ ۇجىمدارىمەن كەزدەستى. سونداي-اق، ول «قازاق حاندىعىنا – 550 جىل» اتتى كورمەنى ارالاپ كوردى.
پارلامەنت دەپۋتاتتارى، مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وكىلدەرى، تاريحشى عالىمدار، مۇراعاتشىلار قاتىسقان بۇل شارادا مەملەكەتتىك حاتشى الدىمەن ۇلتتىق مۇراعات قورىندا ساقتاۋلى قۇجاتتاردىڭ ءتۇپنۇسقالارى مەن كوشىرمەلەرى، «مادەني مۇرا» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ بارىسىندا جۇڭگو، اقش، رەسەي، تۇركيا، فرانسيا جانە باسقا دا ەلدەردىڭ مۇراعاتتارى مەن عىلىمي مەكەمەلەرىنەن تابىلعان قازاق حاندىعىنىڭ تاريحىنا قاتىستى قۇجاتتار جانە ەلىمىزدىڭ بەلگىلى قوعام قايراتكەرلەرىنىڭ جەكە قورلارى قويىلعان كورمەنى ارالادى.
بۇدان كەيىن مۇنداعى دىبىس جازاتىن، قۇجاتتاردى ەلەكتروندى مۇراعاتتارعا كوشىرەتىن بولىمدەردىڭ جانە مۇراعاتتار قويماسىنىڭ جۇمىسىمەن تانىس­تى. سونداي-اق، ۇلتتىق مۇراعات پەن ارحەو­گرافيا جانە دەرەكتانۋ ۇلتتىق ورتالى­عىنىڭ ۇجىمدارىمەن كەزدەستى. وندا مۇراعات ءىسىن دامىتۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى تالقىلاندى.
جيىندا گ.ءابدىقالىقوۆا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ ۇسىنعان «ماڭگىلىك ەل» جالپىۇلتتىق يدەياسى حالىقتىڭ تاريحي ساناسىنا نەگىزدەلگەنىن جانە تاتۋلىق پەن تۇراقتىلىقتى نىعايتۋعا باعىتتالىپ وتىرعانىن جەتكىزدى. بۇعان قوسا، عىلىمي جانە تاريحي قۇندىلىعى بار مۇراعاتتىق قۇجاتتار مەن ماتەريالداردى ساقتاۋ مەن زەردەلەۋدىڭ جانە ناسيحاتتاۋ جونىندەگى جۇمىستاردى جانداندىرۋدىڭ ايرىقشا ماڭىزدىلىعىنا توق­تالدى.
«قازىرگى تاڭدا قازاقستاننىڭ مۇرا­عاتتارى ەلدىڭ ومىرىنەن سىر شەرتەتىن تاريحي قۇندى ءجادى­گەرلەرمەن تولىقتىرىلىپ جاتىر. رەسەي، جۇڭگو، گەرمانيا، اقش، مىسىر، يران، پولشا، گرەكيا، تۇركيا جانە تاعى باسقا مەملە­كەتتەردەن تاريحي قۇجاتتار جەتكىزىلدى. سونىمەن قاتار، بۇگىن ءبىز مۇراعات ىسىندەگى ءبىرقاتار جۇيەلى ماسەلەلەردى تالقىلاۋىمىز شارت. اتاپ ايتقاندا، «ماڭگىلىك ەل» جالپىۇلتتىق جوسپاردىڭ تالابى بويىنشا، قازاقستان تاريحي عىلىمىنىڭ مۇراعات كوزدەرىن انىقتاۋ، زەرتتەۋ، تولىقتىرۋ جونىندە جۇيەلى ىستەر اتقارۋىمىز كەرەك. وسى ماقساتتا الىس جانە جاقىن شەت مەملەكەتتەردىڭ جەتەكشى مۇرا­عاتتارىمەن، ۋنيۆەرسيتەتتەرىمەن، زەرت­تەۋ ينستيتۋتتارىمەن كەڭ تۇرپاتتا ارىپتەس­تىكتى تەرەڭدەتە ءتۇسۋ قاجەت»، – دەدى گ.ءابدى­قالىقوۆا.
مەملەكەتتىك حاتشىنىڭ سوزىنە قاراعاندا، اقپاراتتىق، تەلەكوممۋنيكاسيالىق تەحنولوگيالار مەملەكەت ءومىرىنىڭ بارلىق سالاسىنا دەندەپ ەنىپ جاتقانىمەن، ەلدەگى مۇراعاتتار اقپاراتتىق تەحنولوگيا بويىنشا ءبىرشاما ارتتا قالىپ كەلەدى.
«مۇراعاتتاردىڭ دەنى ەلەكتروندى قۇجاتتى قابىلداۋعا تولىق دايىن ەمەس. ولاردىڭ كوبى ەلەكتروندى مالىمەتتەردى ساقتايتىن قاجەتتى جابدىقتاردان دا تاپشىلىق كورۋدە. بۇل ءوز كەزەگىندە حالىققا مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ كەزىندە جانە مەملەكەتتىك مۇراعاتتارداعى قۇجاتتاردى كادەگە جاراتۋ بارىسىندا ەداۋىر قيىندىقتار تۋعىزادى»، – دەدى ول. گ.ءابدىقالىقوۆا وڭىرلەردىڭ اقپاراتتارىن ءبىر ورتالىقتا قاراۋعا بولاتىنداي ءبىرىڭعاي بازانىڭ جوقتىعىنا دا كوڭىل اۋداردى.
«ۇلتتىق مۇراعات، ارينە، ۇزدىك مۇراعاتتاردىڭ ءبىرى. الايدا، وبلىستاردا دا كوپتەگەن قۇجاتتارىمىز جاتىر، ءبىز ونى ءبىر جەردەن كورۋ مۇمكىندىگىنە قول جەتكىزە الماي كەلەمىز. قازاقستاندا قۇجاتتاردى ميكرو، فوتوكوشىرۋ جانە ماتەريالداردى قالپىنا كەلتىرۋ بويىنشا جالعىز ورتالىق زەرتحانا ءالى كۇنگە دەيىن 1959-1975 جىلدارداعى تەحنولوگيانى قولدانۋدا. قازاقستان مۇراعاتتارىندا قازىرگى زامانعى اقپاراتتىق-يننوۆاسيالىق تەحنولوگيالار ەنگىزىلمەي جاتىر»، – دەدى مەملەكەتتىك حاتشى.
جيىندا ۇلتتىق مۇراعاتتىڭ باس ديرەكتورى مارات ابسەمەتوۆ اتالعان مەكەمەنىڭ مەملەكەت تاراپىنان ۇلكەن قولداۋ كورىپ وتىرعانىن، سونىڭ ارقاسىندا كوپتەگەن يگى ىستەر اتقارىلىپ جاتقانىن اتاپ كورسەتسە، ارحەوگرافيا جانە دەرەكتانۋ ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ءلاززات ءابدىراسىلوۆا اتالعان مەكەمەنىڭ قازىرگى تىنىس-تىرشىلىگىن، اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ بارىسىن ءسوز ەتتى.
كەزدەسۋ سوڭىندا گ.ءابدىقالىقوۆا مەملەكەتتىك ورگاندار باسشىلارىنا ەلىمىزدىڭ مۇراعات ءىسىن ودان ءارى دامىتۋعا باعىتتالعان ناقتى تاپسىرمالار بەردى.
ايتا كەتەيىك، قازاقستان الەمنىڭ 190-نان استام ەلىنەن 1400-گە جۋىق مۇشەسى بار حالىقارالىق مۇراعاتتار كەڭەسىنىڭ تولىق قۇقىلى مۇشەسى بولىپ تابىلادى. قازىرگى تاڭدا ەلوردامىزداعى ۇلتتىق مۇراعاتتىڭ قورىندا 2007 جىلدان قازىرگى ۋاقىتقا دەيىن قابىلدانعان 220 772 قۇجات ساقتاۋلى تۇر. ال ارحەوگرافيا جانە دەرەكتانۋ ۇلتتىق ورتالىعىندا 26 ەلدىڭ 111 مۇراعاتى مەن كىتاپحانالارىنان اكەلىنگەن 46 000-نان استام قۇجاتتار مەن قولجازبالار تىزبەسىن قۇرايتىن اۆتوماتتاندىرىلعان «ەلەكتروندى كاتالوگ» اقپاراتتىق جۇيەسى جۇمىس ىستەيدى.