قازاقستان – مۇنايلى ەل. دۇنيەجۇزىنىڭ مىقتى ينۆەستورلارىنىڭ قازاقستاندى شىرعالاپ شىقپاۋىنىڭ ءبىر سەبەبى وسى. الايدا، قارا التىننىڭ ۇستىندە وتىر ەكەنمىن دەپ شيكىزاتقا عانا تاۋەلدى بولۋ ەلدى ەركىندىكتەن ايىرادى. مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى – ستراتەگيالىق ماڭىزى بار نىسان، تاۋەلسىز مەملەكەتتىڭ ەكونوميكالىق قۋاتى، سىرتقا ابىرويى، وركەنيەتتى ەلدەرمەن تەرەزەسىن تەڭ ەتەتىن بيىكتىك.
بيىل «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ ەنشىلەس ۇيىمى بولىپ تابىلاتىن شىمكەنت مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى العاشقى ءونىم بەرە باستاعان جىلىنان ەسەپتەگەندە 30 جىلدىق مەرەيتويىنا كەلىپ جەتتى.
شىمكەنت مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى ءوزىنىڭ 30 جىلدىعىندا وندىرىستىك ونىمدىلىك قۋاتىنا تولىق اۋقىمدا جاڭعىرتۋ جۇرگىزىپ وتىر. سونىڭ ءناتي­جەسىندە مۇنايدى وڭدەۋ تەرەڭدىگى 80 پايىزعا كوبەيەتىن، ءونىم شىعارۋ كولەمى جىلىنا 6 ملن. تونناعا جەتەتىن، بەنزين ءون­ءدىرۋ كولەمى 3 ەسەگە ارتاتىن بولادى. مۇنداي جاعدايدا بارلىق بەنزين ەۋرو-4 جانە ەۋرو-5 ەكولوگيالىق ساپا ستاندارتتارىنا سايكەس كەلەدى.
13 جىل جۇرگىزىلگەن قۇرىلىس جۇ­مىستارى جانە وڭتۇستىك قازاق­ستان­داعى وڭدەۋ قۋاتتارى مەن باتىس ءسى­ءبىر­دەگى مۇناي ءوندىرۋ نىساندارىن كو­لىكتىك-تەحنولوگيالىق بايلانىستىرۋ ناتيجەسىندە شموز-دە العاشقى بەنزين 1985 جىلدىڭ باسىندا الىندى.
بۇگىنگى تاڭدا زاۋىتقا شيكىزات قىزىلوردا وبلىسىنىڭ قۇمكول كەن ورنىنان جەتكىزىلەدى. ال، رەسمي تۇردە «پەترو قازاقستان ويل پروداكتس» ج ش س نەمەسە پكوپ دەپ اتالاتىن ءشموز شىعا­رىلاتىن ونىمدەر جەلى­سىنە بەن­ءزيننىڭ بارلىق ماركالارى، دي­زەل وتىنى جانە اۆياكەروسين جاتادى.
كاسىپورىننىڭ نەگىزگى تابىسى ەكى قۋاتتى اكسيونەرلەردىڭ حالىقارالىق سەرىكتەستىگى بولىپ تابىلادى. بۇلار «قازمۇنايگاز» ۇك» اق «قمگ» وڭدەۋ جانە ماركەتينگ» اق ەنشىلەس كومپانياسى تۇلعاسىندا جانە «CNPC» كورپوراسياسى (قحر).
ءوندىرىستىڭ ەڭ جوعارى قۋاتپەن جۇمىس ىستەگەنىنە قاراماستان 2010 جىلى ونىڭ ونىمىنە دەگەن سۇرانىس ارتا ءتۇستى، ناتيجەسىندە زاۋىتتى كەزەڭ-كەزەڭمەن جاڭ­عىر­تۋ جوسپارلاندى. سونىڭ ءىشىن­دە مييدب (مەملەكەتتىك ين­دۋس­تريالىق-يننوۆاسيالىق دا­مۋ باعدارلاماسى) شەڭبەرىندە تابىستى جۇمىس ىستەپ جاتىر.
پكوپ جاڭعىرتۋ جوباسى 2 كە­زەڭمەن جۇزەگە اسىرىلادى. ب­ءى­ءرىنشى كەزەڭدە كەدەن وداعى تەحني­كالىق رەگلامەنتىنىڭ تالاپتارىنا سايكەس ك4 جانە ك5 (ەۋرو-4 جانە ەۋرو-5 ۇقساستىقتارى) ەكولو­گيالىق سىنىپتاعى موتور وتىنىن شى­عارۋدى جوسپارلاۋدا. وسى ماق­ساتتا كاسىپورىندا قولدانىستاعى قون­دىرعىلار قاي­تا قۇراستىرىلۋدا. جا­ڭا تەحنو­لوگيالىق قوندىرعىلار سالىنۋدا: يزومەرلەۋ قوندىرعىسى، ونىمدىلىك قۋاتى جىلىنا 4000 توننا كۇكىرت ءوندىرۋ قوندىرعىسى، ديزەل وتىنىن گيدروتازالاۋ قوندىرعىسىن قايتا قۇراستىرۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر. ولاردى پايدالانۋعا ەنگىز­گەننەن كەيىن زاۋىتتىڭ بارلىق ونىمدەرى ەۋرو-4 جانە ەۋرو-5 ستاندارتتارىنا سايكەستىك تاڭبالارىن الادى.
جاڭعىرتۋدىڭ ەكىنشى كەزەڭى زاۋىت­تىڭ ءونىم شىعارۋ كولەمىن جىلىنا 6 ملن. تونناعا دەيىن جەتكىزۋ جانە مۇناي وڭدەۋ تەرەڭ­دىگىن 80 پايىزعا دەيىن كوبەيتۋ ءۇشىن جاسالىنىپ وتىر. بۇل كەزەڭدە كاسىپورىننىڭ ارسەنا­لى «RFCC» كاتاليتيكالىق كرەكينگ، «Prime G+» بەنزيندى گيدروتا­زالاۋ، كۇكىرت ءوندىرۋ، سۋتەكتى تازالاۋ جانە باسقا قوندىرعىلارمەن تولىقتىرىلادى. ەكىنشى كەزەڭ اياقتا­لىسىمەن زاۋىتتا جوعارى وكتاندى بەنزيندى ءوندىرۋ جىلىنا 735 مىڭ توننادان 2 185 مىڭ تونناعا، ديزەل وتىنى جىلىنا 1346 مىڭ توننادان 1946 مىڭ تونناعا، اۆياوتىن جىلىنا 280 مىڭ توننادان 425 مىڭ تونناعا وسەدى. جوعارى وكتان­دى اۆتوبەنزيننىڭ ۇلەسى شىعا­رىلاتىن ءونىم پۋلىندا 100 پايىز قۇرايدى.
جوبالاردى اياقتاۋ 2017 جىل­دىڭ 4ء-شى توقسانىنا جوسپارلانىپ وتىر.
شىمكەنت مۇناي وڭدەۋ زاۋى­تى­نىڭ 30 جىلدىعىنا بايلانىس­تى باس كورپۋس­تا كەلەلى جيىن ءوتتى.
جيىندى «پەترو قازاقستان ويل پروداكتس» ءجشس-نىڭ جاڭ­عىرتۋ جانە دامۋ جونىندەگى ۆيسە-پريەزيدەنتى اسلان مىڭبايەۆ ءجۇر­گىزىپ وتىردى. ەنەر­گەتيكا مي­نيسترلىگىنىڭ ۆيسە-مينيسترى ماعزۇم مىرزاعالييەۆ زاۋىت­تىڭ الداعى مۇمكىندىكتەرى جايلى جاقسى لەبىز ءبىلدىرىپ، مينيس­تر­لىكتىڭ مەرەيتوي يەسىنە قۇتتىق­تاۋىن وقىپ بەردى. مۇناي وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ قازاقستانداعى وسى سالاداعى كوشباس­شىلاردىڭ ءبىرى بولعاندىعىن، بۇل ماقساتقا زاۋىت ۇجىمىنىڭ ءبىر­لىگى، جانقيارلىق ەڭبەگى ارقىلى جەت­كەندىگىن ايتىپ، ەنەرگەتيكا مينيس­تر­لىگى اتىنان بىرنەشە ازاماتتى مارا­پاتتادى.
«قازمۇنايگاز» وڭدەۋ جانە ماركەتينگ» اق باس ديرەكتورى دانيار تىلەسوۆ زاۋىتتىڭ 30 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان سالتاناتتى جينالىستا كاسىپورىن ۇجىمىن قۇتتىقتاپ، ەۋرو-4 جانە ەۋرو-5 ستاندارتتارى بويىنشا جوعارى وكتاندى بەنزين شىعارۋ جونىندە مىندەتتەر سىزدەردىڭ كۇن تارتىپتەرىڭىزدە ۋاقتىلى ورىن الىپ وتىر. سوندىقتان ءسىز­دەر­ءدىڭ وسى مىندەتتى جۇزەگە اسى­راتىندىقتارىزعا سەنىمدىمىن»، دەپ ايتتى. ول ارداگەرلەرگە، ەڭبەك وزاتتارىنا، بارلىق قىز­مەتكەرلەرگە، ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسى مەن حالقىنىڭ يگىلىگىنە ادال ەڭبەك ەتكەندەرى ءۇشىن العىسىن ءبىلدىردى. «قازمۇنايگاز» ۇق» اق، «قازمۇنايگاز» وڭدەۋ جانە ماركەتينگ» اق، «سامۇرىق-قازىنا» اق جانە «Kazenergy» اق اتىنان ەرەكشە ەڭبەگىمەن دارالانعان بىرنەشە ازاماتقا قۇرمەت گراموتاسىن تاپسىردى.
جيىندى «پەترو قازاقستان ويل پرو­داكتس» ءجشس-نىڭ ءبى­ءرىن­ءشى ۆي­­سە-پرەزيدەنتى اس­قار تۇرىس­بە­كوۆ قو­رىتىپ، جاڭعىر­تۋدان وتكەن زاۋىت­تىڭ جاڭا ساپاعا ءوتىپ جاتقان­دىعى، سەرىك­تەستىكتەر تاراپىنان جاڭا كەلى­سىمدەرگە قول قويىلعاندىعىن اي­تىپ، زاۋىت ۇجىمىن مەرەيلى مەرە­كەسىمەن قۇتتىقتادى.
شىمكەنت مۇناي وڭدەۋ زاۋى­تىنىڭ تاعى ءبىر اتاپ ايتاتىن ەرەكشەلىگى، وبلىس حالقىنىڭ الەۋ­مەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋعا سۇبەلى ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان­دىعى.
«اقيقات بايلىق – كەڭپەيىلدىلىك پەن قايىرىمدىلىق» دەگەن قاعيدانى ۇستانعان زاۋىت باس­شى­لىعى قالاداعى مىقتى مەكتەپ ساناتىنداعى ى.ال­تىنسارين اتىنداعى №65 مەكتەپ-گيمنازياعا اشىلعان ساتتەن باستاپ، ناقتى ايتقاندا، 24 جىلدان بەرى تۇ­راقتى دەمەۋشى بولىپ كەلەدى. بۇل تۋرالى مەكتەپ-گيمنازيانىڭ ديرەكتورى قاتيرا قىرعىزبايەۆا بىلاي دەيدى: «گيمنازيانىڭ ماتەريالدىق بازا­سىنىڭ زامان تالابىنا ساي جابدىق­تالىپ، ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋدا زاۋىت قامقورلىعىنىڭ الار ورنى ەرەك­شە. اتاپ ايتساق، مەكتەبىمىزدە باستاۋىش سىنىپ­تاردا بالا سانىنىڭ ارتۋىنا بايلانىستى ولاردىڭ جاس ەرەكشەلىگىنە ساي پارتالارمەن، زاماناۋي ۇلگىدەگى ينتەراكتيۆتى تاقتالارمەن جابدىقتاۋدى ۇنەمى جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. سونىمەن قاتار، دومبىرا وركەسترىن تو­لىقتاي جابدىقتاۋى، حورەوگرافيا بولمەسىن زاماناۋي ۇلگىدە جوندەۋدەن وتكىزىپ، قاجەتتى قۇرال-جابدىقتارمەن تۇتاستاي قامتاماسىز ەتۋى، سوڭعى ۇلگىدەگى مۋزىكالىق اپپاراتۋراسىنا قول جەتكىزۋگە ىقپال ەتۋى زاۋىت ۇجىمىنىڭ ەل كەلەشەگىنە جاساپ جاتقان مەيىر-شاپاعاتىنىڭ ءبىر پاراسى عانا دەر ەدىم».
قالاداعى №4 بالالار ءۇيى دي­رەكتورىنىڭ ورىنباسارى ما­ريا نادي­روۆا دا زاۋىت قام­قورلىعىن قات­تى سەزىنىپ وتىر­عاندىعىن تىلگە تيىك ەتتى.
2006 جىلى ءشموز بالالار ۇيىنە ۇلكەن سپورت قالاشىعىن سالىپ بەرگەن. ەكى قاباتتى عيماراتتا سپورتزال، 320 ورىندىق اكت زالى جانە كىتاپحانا ورنالاسقان. با­لالار الاڭىن سالىپ بەرگەن، كومپيۋتەر سىنىبى، لينگوفون كا­بينەتى جانە ينتەراكتيۆتى تاقتامەن قامتاماسىز ەتىپ، قا­زاق، ورىس جانە اعىلشىن ءتىلىن تەرەڭ­دەتىپ وقىتۋعا قاجەت كەرەك-جا­راقتارمەن قامتاماسىز ەتىپ كەلەدى.
جىل سايىن ۇلكەن ومىرگە جول­داما الاتىن بالالار ءۇيىنىڭ تۇلەكتەرىنە قارجىلاي جاردەم بەرەدى. بۇل بالا­لاردىڭ اكەسى دە، شەشەسى دە مەملەكەت بولعانىمەن اياعىنان تۇرىپ كەتۋگە، ۇلكەن ومىردە ورنىن اداسپاي تابۋىنا اعا-اپكەلەرىنىڭ ايالى الاقانى كەرەك. زاۋىت باسشىلىعىنىڭ ارەكەتتەرىنەن وسىنى تۇسىندىك. بالدىرعاندارعا اۆتوبۋس تا سىيلاعان «پەترو قا­زاقستان ويل پروداكتس» ءجشس-نىڭ باسشىلىعى ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىن وسىلايشا مۇلتىكسىز ورىنداپ كەلەدى.
شىمكەنت مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى 2017 جىلدان باستاپ ەۋرو-4 جانە ەۋرو-5 ستاندارتتارى بو­يىنشا بەنزين ونىمدەرىن شى­عارۋدىڭ العىشارتارىن جاساپ جاتىر. بۇل دەگەنىڭىز – جوعارى ساپا، ەۋروپا نارىعىنداعى جاڭا بيىكتىك. قازاقستان زاۋىتى 30 جىل­دىعىنداعى جەتكەن جەتىست­ىك­تەرى وسىنداي ساتىلاردان تۇرادى.

"قامشى"سىلتەيدى

دەرەككوز: ەگەمەن قازاقستان