پالاتا باسشىسى قاسىم-جومارت توقايەۆتىڭ ءتوراعالىق ەتۋىمەن وتكەن سەنات وتىرىسىندا دەپۋتاتتار «بەس ينستيتۋتتىق رەفورمانى ىسكە اسىرۋ جونىندەگى 100 قادام» ۇلت جوسپارىن ورىنداۋعا باعىتتالعان ءبىرقاتار زاڭداردى قابىلدادى.
سەناتورلار «استانا» حالىق­ارالىق قارجى ورتالىعى تۋرالى» كونس­تيتۋسيالىق زاڭدى تالقىلاپ، قابىلدادى. ورتالىقتىڭ اۋما­عىن­دا ءوزىنىڭ زاڭناماسى بولۋى بولجاناتىن ەرەكشە قۇقىقتىق رەجىم قولدانىلاتىن بولادى. قۇ­جاتتا ورتالىقتى باسقارۋ ءجو­ءنىن­دەگى كەڭەس – قازاقستان رەسپۋب­لي­كاسىنىڭ پرەزيدەنتى باسقاراتىن، تۇراقتى جۇمىس ىستەيتىن القالى ورگان قۇرۋ كوزدەلگەن.
زاڭناماعا ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانك­تەردىڭ جۇمىس ىستەمەيتىن كرە­ديت­تەرى مەن اكتيۆتەرى، قار­جى­لىق قىزمەتتەر كورسەتۋ جانە قار­جى ۇيىمدارى مەن قازاق­ستان رەس­پۋب­ليكاسى ۇلتتىق بانكىنىڭ قىزمە­ءتى ماسەلەلەرى بويىنشا تۇزەتۋ­لەر قابىلداندى. زاڭ قارجى جۇيە­سىندەگى تۇراق­تىلىقتى نىعايتۋعا، قارجى ۇيىم­دارىنىڭ قىزمەتىن جاقسارتۋ ءۇشىن قۇقىقتىق جاعدايلار جاساۋ­عا، سونداي-اق، قارجىلىق كورسەتى­لەتىن قىزمەتتەردى تۇتى­نۋشى­لار­دىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ­دىڭ ءتيىمدى تەتىكتەرىن قالىپ­تاس­تىرۋعا باعىتتالعان. بانكتەرمەن بىرلە­سە وتىرىپ، «پروبلەمالىق كرە­ديتتەر قورى» اق، ەكىنشى دەڭ­گەي­دەگى بانكتەردىڭ كۇماندى جانە ءۇمىتسىز اكتيۆتەرىن ساتىپ الاتىن ۇيىمداردى قۇرۋ ءمۇم­كىن­دىگى كوزدەلەدى. سونداي-اق، قارىز الۋشىلاردىڭ بورىشتىق جۇكتەمەسىن تومەندەتۋ، بانك­تە كورسەتىلەتىن قىزمەتتەرىنىڭ اشىق­تىعىن ارتتىرۋ، قارجى جۇيەسىنىڭ تۇراقتىلىعىن قام­تاماسىز ەتۋ، قارجى ۇيىمدارى مەنەدج­مەنتىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتۋ، يس­لامدىق قارجى­لان­دىرۋ قۇرالدارىن ەنگىزۋ قاراس­تى­رىلادى.
سەناتورلار ەڭبەك كودەكسىن جانە زاڭناماعا ەڭبەكتى رەتتەۋ ماسەلەلەرى بويىنشا تۇزەتۋلەردى قابىلدادى. جاڭا كودەكس ەڭ­بەك شارتتارىن جاساسۋدى، جۇمىس­كەر­لەردىڭ بارلىق ساناتتارىنا سىناق مەرزىمىن بەلگىلەۋدى، جۇمىس­كەر­لەردى كادرلىق تۇرعىدان اۋىستىرۋ بولىگىندە ەرەكشەلىكتەردى كوزدەيدى. بۇل قۇجاتپەن جۇمىس بەرۋشىنىڭ باستاماسى بويىنشا ەڭبەك شارتىن توقتاتۋ نەگىزدەرىنىڭ تىزبەسى كەڭەيتىلەدى، دەنە مۇمكىندىكتەرى شەكتەۋلى ادامداردى، جاستاردى قوسا العاندا، جۇمىسكەرلەردىڭ جەكەلەگەن ساناتتارىن جۇمىسقا ورنالاستىرۋ ماسەلەسىن شەشۋگە كەشەندى قادامدار ەنگىزىلەدى. دۋالدى وقىتۋ، جۇمىسكەردى باس­قا زاڭدى تۇلعاعا ءىسساپارعا جىبەرۋ ءجو­نىندەگى ەرەجەلەردى ەنگىزۋ كوز­دەلەدى. قوعامدىق باقىلاۋ سالاسىن كۇشەيتۋ ماقساتىندا ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى جانە ەڭبەكتى قورعاۋ جونىندەگى وندىرىستىك كەڭەستەر تاراپىنان كاسىپوداق ۇسىناتىن جۇمىسكەرلەر قاتارىنان تەحني­كالىق ينسپەكتورلار ينستيتۋتىن ەنگىزۋ ۇسىنىلادى. جۇمىسكەرلەر ءۇشىن جاسالاتىن ۇجىمدىق شارتتار جانە كەلىسىمدەر ارقىلى كەڭەيتۋ مۇمكىندىگى بار بازالىق ەڭبەك كەپىلدىكتەرى مەن قۇقىقتار بەكىتىلەدى.
زاڭناماعا ەڭبەكتى رەتتەۋ ءما­سە­لەلەرى بويىنشا ىلەسپە تۇزەتۋ­لەرمەن ەڭبەك قاتىناستارىن ۇجىمدىق-شارتتىق رەتتەۋدى كەڭەي­تۋ، سونداي-اق، جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ ەڭبەك زاڭناماسىن ساقتاۋى ءۇشىن جاۋاپتىلىعىن رەگلامەنتتەۋ كوزدەلىپ وتىر. ادامدى ەڭبەك شارتىن جاساسپاي جۇمىسقا جىبەرگەنى، ۇجىمدىق شارت جاساسۋ جونىندەگى تالاپتار، سونداي-اق، ەڭبەككە اقى تولەۋ تالاپتارىن بۇزعانى ءۇشىن جاۋاپتىلىق كۇشەيەدى.
سەناتورلار زاڭناماعا حا­لىق­تىڭ كوشى-قونى جانە جۇمىسپەن قامتىلۋى ماسەلەلەرى بويىنشا تۇزەتۋلەردى قابىلدادى. قۇجاتپەن سالىق كودەكسىنە الىمنىڭ جاڭا ءتۇرى – ەلىمىزگە شەتەلدىك جۇمىس كۇشىن تارتۋعا رۇقساتتى بەرگەنى جانە ۇزارتقانى ءۇشىن الىمدار ەنگىزۋ بولىگىنە تولىقتىرۋ ەنگى­ءزى­لەدى. سونىمەن بىرگە، قۇجاتتا ەتنوستىق كوشى-قون ساياساتىنا دا وزگەرىستەر ەنگىزۋ كوزدەلىپ وتىر. ماسەلەن، شەتەلدەردە تۇراتىن، ونىڭ ىشىندە تاريحي وتانىنا كوشىپ كەلەتىن ەتنوستىق قازاقتارمەن جۇمىستاردا قازاقستان رەسپۋب­لي­كاسىنىڭ شەتەلدەردەگى مەكە­مە­لەرىنىڭ ءرولى ۇلعايادى؛ ءوتىنىش بەرۋ ءتارتىبى وزگەرەدى، ورالمان­دار­دى قونىستاندىرۋدا بەرى­لەتىن الەۋمەتتىك قولداۋ كولە­ءمى ايماقتارعا بايلانىستى اركەلكىلەنەتىن بولدى.
رەگلامەنتكە سايكەس، ەكىنشى وقى­لىمدا قارالعاننان كەيىن سالىق سالۋ جانە كەدەندىك اكىمشى­لەندىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا سەناتورلاردىڭ تۇزەتۋلەرى ءماجى­لىسكە جىبەرىلدى.
زاڭناماعا ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ قىزمەتى ماسەلەلەرى بويىنشا تۇزەتۋلەر قابىلداندى. زاڭ ەرەجەلەرى اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسكە، «مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىس تۋرالى» جانە «كوممەرسيالىق ەمەس ۇيىمدار تۋرالى» زاڭدارعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋدى كوزدەيدى. وسىلايشا، زاڭدا اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسكە كوممەرسيالىق ەمەس ۇيىمدار تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكاسى زاڭناماسىنىڭ تالاپتارىن بۇزعانى ءۇشىن جاۋاپ­تى­لىق بەلگىلەۋ بولىگىندە تولىقتىرۋ ەنگىزۋ ۇسىنىلىپ وتىر.
«مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىس تۋرالى» جانە «كوممەر­سيالىق ەمەس ۇيىمدار تۋرالى» زاڭداردا مىنالار: رەسپۋبليكالىق جانە وڭىرلىك دەڭگەيدەگى الەۋمەتتىك مىندەتتەردى شەشۋدە ەلەۋلى ۇلەس قوسقانى ءۇشىن گرانتتار مەن سىيلىقاقىلار تۇرىندە ۇەۇ-لاردى قارجىلاندىرۋدىڭ جاڭا ءتۇرىن ەنگىزۋ؛ قوعامداعى بولىپ جاتقان ۇدەرىستەرگە جەدەل ارەكەت ەتۋ ماقساتىندا ۇەۇ-لاردى گرانتتىق قارجىلاندىرۋ سالاسىنداعى وپەراتوردىڭ قىزمەتىن اتقاراتىن ۇيىمدى قۇرۋ؛ ۇەۇ-لارعا ارنالعان گرانتتار مەن سىيلىقاقىلار ءبولۋ تەتىگىن قۇقىقتىق رەتتەۋ، مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسى­رىس­تىڭ جانە مەملەكەتتىك گرانتتاردىڭ قاراجاتىن پايدالانعانى ءۇشىن ۇەۇ-نىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ناق­تىلاۋ جانە ارتتىرۋ ارقىلى ۇەۇ-نىڭ قوعام الدىنداعى اشىقتىعى قاعيداتىن ەنگىزۋ كوزدەلەدى.
زاڭدى قابىلداۋ مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك تاپسىرىس پەن گرانتتاردى بەرۋدىڭ كونكۋرستىق راسىمدەرىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ارقىلى ازاماتتارعا الەۋمەتتىك كورسە­تىلەتىن قىزمەتتەردى بەرۋدىڭ دەڭ­گەيىن كوتەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى، سونداي-اق، ءارتۇرلى دەڭگەي­دەگى الەۋمەتتىك پروبلەمالاردى شەشۋدە جۇرتشىلىقتىڭ قاتى­سۋىنا ىقپال ەتەدى.
زاڭ جوبالارى بويىنشا ۇلتتىق بانك ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى قۋات قوجاحمەتوۆ، ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى ەربولات دوسايەۆ، دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆا جانە باسقالار سەناتورلارعا تۇسىنىكتەمە بەردى.

"قامشى"  سىلتەيدى

دەرەككوز: ەگەمەن قازاقستان