سەرت (باللادا)

/uploads/thumbnail/20170708210332542_small.jpg

1

ءۇش مىڭ جىلدىڭ توتەپ بەرىپ،

شاڭداعىنا، كارىنە،

ءۇيسىن جەرىن وراي اققان

ءبىر جاڭىلماي كارى ىلە،

اينىماسا جولىنان -

ەستىلىگى حاقتان – ءدۇر،

جاعاسىندا اردا ۇلدار،

تۇلپار ءمىنىپ شاپقان – ءدۇر،

ءبورى تەكتى وعلاندار،

ماعان ۇلگى، ماقتان – ءدۇر.

سولار ەدى ات جالىن،

ارتىق كورگەن تاقتان دا،

بەرگەن انتى سەرتى ءۇشىن،

قارا تاس بوپ قاتقان دا،

شامانيزيم سالتى دەپ،

شەجىرەشىم اقتالما،

باياندايىن اڭىزدى،

بىزگە جەتكەن كونەدەن،

وعان كارى كۇن كۋا،

نۇرىن شاشقان توبەدەن.

 

2

 

ءوزارا اراز ەكى اۋىل،

كۇندىزبەنەن تۇندەيىن،

ءۇيسىن تاۋدىڭ جايلاعان،

تەرىسكەيى،

Kۇنگەيىن.

كۇنگەيدە جەر بۋسانىپ،

كوك شىققاندا تەبىندەپ،

تەرىسكەيدى مۇز قۇرساپ،

جاتادى قار كەبىندەپ.

ەكى بەتتىڭ ەكى ەلدىڭ،

كوكتەمى دە پارىقتى.

ەنشىلەگەن بۇيرىقپەن،

كولەڭكەنى،

جارىقتى.

سەزىم كونبەس بۇعاۋعا،

تالقان ەتەر قامىتتى.

ءبىر وقيعا ءجۇز بەردى،

دۇرلىكتىرگەن حالىقتى.

ەركەلەتكەن ەل جۇرتتىڭ،

جەرگە تاستاپ ءۇمىتىن،

كۇنگەي قىزى ۇناتتى،

تەرىسكەيدىڭ جىگىتىن.

 

3

 

تەركىسكەيگە بارعان قىز،

قارعالداعىن تەرگەلى.

ونداي سەزىم كەشپەگەن،

بۇل ومىرگە كەلگەلى.

شەگىنشەكتەپ ارتىنا،

جۇرمەي اتتار جەتەككە،

قۇربىسى دا دەمىگىپ،

قالىپ قويدى ەتەكتە.

قارعالداققا جەتتى ءوزى،

مۇز ۇستىندە گۇل اشقان.

شەكەسىمەن قارايدى،

شوقى كوككە ۇلاسقان.

ۇزە بەرىپ بىرەۋىن،

اقتى تومەن بيىكتەن.

ەلەستەدى اناسى،

ارۋ ءۇشىن سۇيىكتى ەڭ.

جار بولدى ما جاساعان،

ءتىرى قاپتى، سەنبەدى ەش،

سەرۋەندەپ جۇرگەندەي

بۇلت ۇستىندە، جەردە ەمەس.

جالعىز ەمەس – جۇپ،

Kءىم ول؟!

دەگەن: “Cاعان جان پيدا!!!”

قارعالداقتىڭ، بويىنان،

جۇپار ءيىسى اڭقيما؟

ايىرما دەپ تىلەدى،

ەرتەگىدەي سول كۇيدەن.

قۇشاعىندا تالىقسىپ،

بوز جىگىتتىڭ تون كيگەن.

وز-وزىنە كەلگەندە،

الا بۇرتتى، قىمسىندى.

ءۇنسىز العىس ورنىنا،

بويتۇمارىن ۇسىندى.

قارعالداق،

شىڭ،

بوز جىگىت،

ويلايتىنى – بار ءتۇسى.

تەرىسكەيدە ءجۇر ەكەن،

كوڭىلىنىڭ جارتىسى.

 

4

 

شىمىرلايدى ءون بويى،

تەرىستىكتەن جەل ەسسە،

الىپ ۇشقان جىگىتتىڭ،

سالەم – دەمى ەمەسپە؟!

...ىزدەپ كەلگەن ارتىنان،

قارعالداق – گۇل سىيى بار.

قۇشاق جايىپ قارسى الدى،

جان با ارۋ بۇيىعار؟!

كەزدەستىرىپ قيۋادان،

قوسسادا ءوزى جاساعان.

اڭدىدى ءىزىن ەسەرلەر،

سۇعىن قاداپ تاسادان.

ۇكىم كەسىپ سىرتىنان،

كورسەتتى جۇرت قاھارىن.

وزگە جانمەن جالعاماق،

قىز ەندىگى ساپارىن.

جازالاندى جىگىت تە،

شەتتەتىلدى ساياتتان.

ءبىر جاماندىق سەزىنىپ،

ايىرىلدى تاعاتتان.

الاس ۇرىپ بوز جىگىت،

سۇيگەنىنە تورداعى.

بارىمتاشى، جانسىزدان،

ءۇشبۋ سالەم جولدادى:

«ب ا ق جۇلدىزىم، كۇن-ايىم –

جۇرەگىمدى جىلىتقان.

جانىم پيدا جولىڭدا،

قايمىقپايمىن ۇلىقتان.

كوڭىلىڭنىڭ پاكتىگىن،

وقىعانمىن كوزىڭنەن.

جالعانداعى تىلەگىم،

بىرگە بولۋ وزىڭمەن.

كۇن شىققانشا توبەدە

كەزدەسەيىك، جارىسىپ.

باعىمىزدى بايلاعان،

دۇلەي جۇرتپەن الىسىپ.

شىن عاشىقپىن اي كۋا،

جۇرگەم جوق جاي قۇمارتىپ.

ايتقان سەرتتە تۇرماسام،

تاس بولعانىم مىڭ ارتىق.

ءبىر بولايىق ماڭگىگە،

سەن دە جانىم، انت ەتكىن.

قاۋىشۋدى جازباسا،

سۇم تىرلىكتى تاركى ەتكىن؟!».

مۇڭ قاجىتقان ارۋدىڭ،

كەتتى كوزى شۇبارتىپ،

دەدى ىشىنەن جەتبەسەم،

تاس بولعانىم مىڭ ارتىق.

 

5

 

ايداھارداي اقىرعان،

اب جىلانداي شۇبالعان.

اساۋ وزەن دولدانىپ،

جولىن بوگەپ تۇر الدان.

قاناتىنا مىنگىزەر،

جوق سامۇرىق-قارا قۇس.

جول تورىعان قابىلان،

شيە ءبورى تالاعىش.

سايلاۋلى تۇر بەس قارۋ،

ارقان،قۇرىق، شوقپار دا.

جەر تارپيدى كەرمەدە،

جەلدەي جۇيرىك اتتار دا.

بۇل وپاسىز جالعاندا،

عاشىق باعى جانعان با؟

ءبىر بىرىنە جەتۋگە،

تاياق تاستام قالعاندا،

كۇن ايناداي جارق ەتتى،

قالدى ەكەۋى ارماندا.

ساعىنىشتان ءۇزىلىپ،

جانارىنا جاس تولىپ،

“انتقا ادالمىن” – دەدى دە،

قاتتى قارا تاس بولىپ.

…قۋعىنشىلار ەنتىككەن،

كورگەنىنە سەنە الماي،

قالدى ءتىلى بايلانىپ،

قورقىنىشىن جەڭە الماي.

قاراۋىتتى تۇنەرىپ،

دۇنيە قايتا، كۇن كۇيىپ.

شوكىمدەي قارا بۇلتتان،

قىزىل تاسقىن، سەل قۇيىپ...

“تىلەمەپ ەك ەشقاشان،

مۇنداي اۋىر جازانى” -

دەپ ەڭىرەپ ەكى اۋىل،

تاڭىرىنە نازالى.

ءبىلدى ارتىنان ولاردىڭ ،

بارعانىن ءوز ەركىمەن.

شىن عاشىقتار ەكەنىن،

دالەلدەگەن سەرتىمەن.

 

6

 

وتىز عاسىر ءبىر-بىرىن،

تاسا قىلماي كوز الدان.

توبەدە ەكى بەينە تۇر،

پەندەلىكتەن تازارعان.

الدىن وراپ ماستانعان،

كارى كۇنگە كەكتەنبەي،

قوزعالماعان ورنىنان،

مۇراتىنا جەتكەندەي.

زايعى ومىردەن وڭاشا،

جوق دۇشپاندار كۇندەيتىن.

قانداي باقىت كورمەگەن،

ءبىر-بىرىنىڭ مۇڭ كەيپىن.

قالاي عانا ايتارسىڭ،

“تاس”،

“ قولا” – دەپ جۇرەگىن؟!

سۇيىنبەسە ءتاڭىرى،

ەتەمە قابىل تىلەگىن؟!

ايلانعانداي قارا جەر،

اۋىتقىماي ءوز ءوسىن.

ادالدىقتىڭ لاززاتىن –

حيكىمەتىن سەزەسىڭ.

ءسۇيۋ ءمانى بولاما،

جاراتسا ەگەر مۇڭسىزڭىپ؟!

تىرشىلىكتىڭ شەشىمى –

بارار جەرى –

ۇنسىزدىك.

شاقىرادى ءمۇز شوقى،

قارعالداعىن تەرۋگە،

ۋاقىتتان القىعان،

عاشىق كۇيگە ەنۋگە.

ارناسىمەن جىلجيدى،

اسىپ تاسپاي كارى ىلە،

ماحابباتقا –

اڭىزعا –

كۋامىن دەپ بارىنە...

 

                    ەسبول ۇسەن ۇلى

 

قاتىستى ماقالالار