قايرات كەلىمبەتوۆ ۇلتتىق بانك باسشىلىعىنان كەتىپ ونىڭ ورنىنا دانيار اقىشيەۆ كەلەردە كوپشىلىك ەكس-بانكيردىڭ باسىنا اڭگىر-تاياق ويناتىپ ەدى. سىنشىلارىڭ باسىم كوپشىلىگى تەڭگەنىڭ قۇنسىزدانىپ، اقش دوللارىنىڭ اسقاقتاۋىنا ءبىر عانا كەلىمبەتوۆ كىنالىدەي جازعىرعان بولاتىن. الايدا، دانيار اقىشيەۆتىڭ ءوزى اقش دوللارىنىڭ شامادان تىس اسقاقتاۋىنا تۇساۋ بولا المادى. بۇل دەگەن ءسوز ۇلتتىق بانك باسشىسى بولىپ كىم تاعايىندالسا دا ودان ەشقانداي پايدا جوق ەكەنىن اڭعارتتى.

قازىرگى تاڭدا قايرات كەلىمبەتوۆتىڭ جانى جاي تاۋىپ، قۇلاعى تىنىشتالدى. ويتكەنى، ول جۋىردا حالىقارالىق “استانا” قارجى ورتالىعىنىڭ باسشىسى بولىپ تاعايىندالدى. ەندى ونى ەشكىم «ءتول تەڭگەنى قۇنسىزداندىرىپ، اقش دوللارىن اۋىزدىقتاي المادى» دەپ ايىپتامايدى. الايدا، قايرات نەمات ۇلى قىزمەتىنەن كەتكەننەن كەيىندە تەڭگەنىڭ احۋالى جاقسارا قويمادى. جاقسارا قويماعانى بىلاي تۇرسىن ءتىپتى، ءتول تەڭگە ودان سايىن قۇنسىزدانىپ كەتتى. ماسەلەن، ەكس-بانكير قىزمەتتەن كەتكەن كەزدە 1 اقش دوللارى 280 تەڭگە بولسا، قازىرگى تاڭدا ونىڭ قۇنى 356 تەڭگەگە جەتتى. بۇل ارينە الاڭداتارلىق دۇنيە.

دەسەك تە، ۇكىمەت تەڭگەنىڭ قۇنسىزدانۋىن مۇناي باعاسىنىڭ تومەندەۋىنەن عانا كورىپ، قول قۋسىرىپ وتىر. الايدا، ۇكىمەت ءاۋ باستا قام جاساپ، دۇرىس ەكونوميكالىق ساياسات جۇرگىزە بىلسە تەڭگە ءدال قازىرگىدەي قۇنسىزدانباس ەدى.  ناقتىراق ايتساق كەزىندە قىتايدىڭ ەكونوميست ساراپشىسى گەنري ليۋ قازاق ەلىن 1 جىلدىڭ ىشىندە باي قىلامىن دەگەن ەكەن. ەكونوميستىڭ ايتۋىنشا، قازاقيا ەكونوميكاسىن كوتەرۋدىڭ بىرنەشە ءتاسىلى بار. سولاردىڭ ءبىرى – ەلدەگى مۇنايدى تەڭگەمەن ساتۋ. ناتيجەسىندە مەملەكەتتىڭ دوللارعا تاۋەلدىلىگى تومەندەيدى. ول مۇنداي كەڭەستى كەزىندە جۇڭگو ۇكىمەتىنە بەرگەنىن، قىتايلار قازىرگى ۋاقىتتا سىرتقى ساۋدانى ءتول ۆاليۋتالارى – يۋانمەن جۇرگىزۋگە كوشىپ جاتقانىن ايتادى.

– مەن انتيامەريكاندىق ەمەسپىن. امەريكالىقتار ءقازىر مۇنايلارىڭىزدى دوللارمەن ساتىپ الىپ جاتىر. ەگەر "قارا التىندى" تەڭگەمەن ساتساڭىزدار، ولاردىڭ اكتيۆتەرى سىزدەردىڭ قولدارىڭىزعا وتەدى. نەلىكتەن؟ سەبەبى ولار مۇنايدان بۇرىن سىزدەردەن تەڭگەنى ساتىپ الادى. ال تەڭگەنىڭ ۆاليۋتالىق كۋرسى قازاقستان ۇلتتىق بانكىنىڭ قولىندا، – دەيدى گەنري ليۋ

ءبىر قىزىعى قىتايلىق ەكونوميستىڭ كەڭەسىنە ءبىزدىڭ ۇكىمەت نەمقۇرايلى قاراپ، ءمان بەرمەگەن كورىنەدى. مىنە، وسىنىڭ سالدارىنان قازىرگى تاڭدا ءتول تەڭگەمىز الەمدەگى ۆاليۋتالاردىڭ ىشىندە ەڭ قۇنسىزدانعان اقشا بولىپ وتىر. جالپى قاندايدا ءبىر ءتيىمدى ءادىستى پايدالانىپ، جۇزەگە اسىرۋعا ءبىزدىڭ ۇكىمەت ەنجانلىق تانىتادى. وسى ەنجارلىقتان ارىلماساق مىڭ جەردەن ۇلتتىق بانك باسشىسىن اۋىستىرساقتا ودان ناتيجە شامالى. بۇعان كەلىمبەتوۆتەن كەيىن ءتول تەڭگەنىڭ 77 تەڭگەگە قۇنسىزدانعانى دالەل بولا الادى.

سەرىك جولداسباي

استانا