باقىتسىز بوپ سۇلۋ قىزى قازاقتىڭ،

تالاي جاندى جۇرەگىڭە قاراتتىڭ.

بولعانىمەن ءتانتى مىنا كەيىپىڭە،

ار-نامىستى اياعىڭا تاپتاتتىڭ.

(ديدار نۇرجىگىت)

2015 جىلدىڭ  قاراشا  ايىنىڭ  30 كۇنى  ساعات  ءتىلى   تۋرا 11.00ء-دى  كورسەتكەندە «وسكەمەن -  الماتى»  قالالارىنىڭ  اراسىنا جۇرەتىن «تۇلپار-تالگو» جۇردەك  پوەزد  ەكىنشى  تەمىرجول  ۆوكزالىنا  كەلىپ  توقتادى. ءنومىرى  ون ەكىنشى ۆاگوننىڭ  الدىنان مەنى، كوپ جىلدان بەرى  ىزەتتى   ءىنى بولىپ جۇرگەن،  كەزدەسكەن سايىن «الماتىعا  كەلگەندە  باۋىرىڭىزدى   اتتاپ كەتپەڭىز اعا،  ونىڭ  ۇستىنە  مەن    بۇل  قالانى  بەس  ساۋساعىمداي بىلەم» دەپ جار سالاتىن  ءتولۋباي  قارسى  الدى.  استانا مەن  وسكەمەنگە  قاراعاندا،  جالىندى  جاستىق  شاعىمدى  وتكىزگەن، ماعان ەتەنە  تانىس اسەم قالا ارۋ  قالا  الماتىدا   كوپ  جىلى  ەكەن.   جوعارىدا   اتى اتالعان  ەكى  قالادا اۋا  تەمپەراتۋراسى مينۋس 18-20 گرادۋس ۇستىندە  بولسا، الماتىدا  14 گرادۋس  ىستىق ەكەن. تابيعات  انامىز جاراتقان  الاتاۋ  باۋرايى   جىلىلىققا تولى،  ال، مەنى  قارسى   العان  ءتولۋباي ءىنىمىزدىڭ وڭىنەن، قوزعالىسىنان وعان   مۇلدەم  جات  سالقىندىقتىڭ ءىزى انىق بايقالدى.  سوڭعى رەت، الماتىعا كەلىپ كەتكەنىمدە  ول بۇرىنعى  ءوز قالپىندا  اشىق-جارقىن  بولاتىن.   ۇلى  كۇيشى قۇرمانعازى  ساعىربايەۆ  اتامىزبەن  الەكساندر سەرگەيەۆيچ پۋشكين  ەكەۋىن    ءسۇيىستىرىپ  قورلاعان «كوگىلدىر گەيلەر» جانە  ولارعا   الماتى  قالاسىندا  تۇراتىن   قازاق  ازاماتتارىنىڭ  ىشىنەن ءبىرىنشى  بولىپ، اتوي  سالىپ  قارسى  شىققان  ءانشى   ساكەن  مايعازييەۆ  تۋرالى ماعان  حابار  جەتكىزگەن دە  وسى ازامات   بولاتىن. سول حاباردىڭ  ناتيجەسىندە  مەن قولىما  قالام  الىپ،   «جارايسىڭ، ساكەن  مايعازييەۆ!» اتتى  ماقالا جازدىم.  ول زامەتكا  «اباي»، «قامشى» ينتەرنەت پورتالداردارىندا، «ۇلى دالا  قىراندارى» جۋرنالىندا  جانە  باسقادا  باسىلىمداردا  جارىققا  شىعىپ قالىڭ وقىرمانداردىڭ  قۇرمەتىنە  يە  بولدى.  يا، الماتىعا قانشا  كەلىپ، كەتىپ  ءجۇرمىن، تولۋبەكتىڭ مۇنداي سۋىق  ءارى  شارشاپ، جابىرقاعان  ءتۇرىن  كورمەگەن ەدىم. اەروپورتتان نە   ۆوكزالدان   قارسى  العان  بويدا، ول -«اعا،  ات  كولىگىڭىز  امان كەلدىڭىز بە؟ مەنىڭ  التىن  جەڭەشەم  قالاي؟ باۋىرلارىم  قالاي؟  قازاناتتارىڭىز  شاۋىپ  جۇرمە؟ جۇيرىكتەردىڭ-جۇيرىگى قۇلاگەرگە  سالعان  ەسكەرتكىشىڭىز  ورىندا  تۇر  ما؟   ەل امان  با؟ استانامىز  قالاي؟  اسەم الماتىعا   حوش  كەلدىڭىز!» دەپ، ءاي، ءبىر  ءجۇز  سۇراق  بولماسا  دا،  جيىرما  شاقتىسىن   باستىرمالاتا   قوياتىن. بۇگىن  ول  سۇراقتاردىڭ  ءبىرى  جوق. الدىمدا   جول  سومكەمدى وڭ قولىنا  ۇستاپ،  ءۇنسىز  كەتىپ  بارادى. ول سول  قالپىندا    ماشيناعا  وتىرعانعا  دەيىن   جۇمعان  اۋىزىن  اشپادى.

«سمس  حابارىڭىزدا  «جەتىسۋ» قوناق  ءۇيى دەپسىز.  ول  ءقازىر  كۇردەلى  جوندەۋدە  ەكەن.  گوگول مەن  سەيفۋللين كوشەلەرىنىڭ  قيىلىسىنداعى  «ۋيۋت» گوستينيساسىنان ءبىر نومىرگە تاپسىرىس  بەرىپ   قويدىم. باعاسى «جەتىسۋدەندە» ارزانداۋ»- دەپ العاشقى رەت ءتىل  قاتتى.

«كەتتىك «ۋيۋتقا». ول  ەرتەرەكتە   اۆتوموبيل  جولدارى  مينيسترلىگىنىڭ  ۆەدومستۆولىق  قوناق  ءۇيى  بولاتىن. مەن وندا  بۇرىن تالاي  رەت   بولعانمىن»-دەپ   جاۋاپ  بەردىم.

     ارلى-بەرلى اعىلعان، كوشە  بويى تولى قۇجىناعان كولىكتەردىڭ ىشىندە   باياۋ ءجۇرىپ كەلەمىز.  ەكەۋمىزدە  ءۇنسىزبىز. تەك،  قازاق  راديوسىنان  كەمەڭگەر  باسشىمىز، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ   تۇڭعىش   پرەزيدەنتى  نۇرسۇلتان  ءابىش ۇلى  نازاربايەۆتىڭ «قازاقستان حالقىنا ارنالعان كەزەكتى جولداۋى»  بەرىلۋدە. ەلباسىمىز ەلگە تانىس  قوڭىر  داۋىسىمەن  بايانداماسىن   وقۋ  ۇستىندە.    پرەزيدەنتىمىز   «جولداۋىندا»   «داعدارىس» دەگەن  ءسوزدى  ءجيى-جيى  قايتالاپ ايتىپ  وتىردى.

كوشباسشىنىڭ  سوزىنە  ەلىتىگەنىم  سونداي،   ەلباسىعا   قوسىلا: -«شىنىندا  مىنا   قارجىلىق   داعدارىس    قاراپايىم  حالىقتى  تيتىقتاتىپ  بولدى اۋ. قاشان وسى پالەدەن  قۇتىلادى ەكەنبىز؟»-دەپ  سويلەپ  كەتتىم.  قاباعىنان  قار  جاۋىپ، تىمسىرايىپ    وتىرعان  ءتولۋبايعا  كەرەگى   وسى ءسوز-اق  ەكەن. ال، كەپ تۋلادى. كادىمگى،  اشۋلانعاندا ەكى  دارتەنى ەكى اياعىمەن قوس – قوستان  تەپكىلەيتىن تەبەگەن  اتتار،  بولماسا ءوزىن-وزى توقتاتا  المايتىن، جۇرەگى  جارىمجان  ىزاقور ادام  سياقتى ۇرىستى  باستادى دا كەتتى.

-«وسى سىزدەر،  تاپا-تالتۇستە   ەرتەگى  ايتقاندى  قاشان  قوياسىزدار. قايداعى  داعدارىس.  مۇنايدىڭ باعاسىنىڭ  ءتۇسۋى   ەكونوميكالىق  جانە  قارجىلىق  داعدارىس پا؟  ول   ۋاقىتشا  عانا  تىعىرىق.   انە،  نازاربايەۆتىڭ  ءوزى دە   سولاي  دەدى  ەمەس پە؟  ەرتەڭ،  سيريا، يراق،  ليۆيا  مەملەكەتتەرىندەگى سوعىس  توقتالسا بولدى،  مۇنايدىڭ  باعاسى   قازىرگى  40 دوللاردان 140 دوللارعا  ءبىراق  كۇننىڭ  ىشىندە كوتەرىلەدى. ءبىراق  كۇننىڭ  ىشىندە.  سوندا   ەكونوميكامىز  ءوز ورنىنا كەلەدى. جەرىمىزدىڭ  استى  تولعان  قازبا  بايلىقتارى. ءبىزدىڭ  جەرىمىزدە  باسقالارمەن  سالىستىرعاندا     وتە كوپ  مولشەردە،  مۇناي،  گاز،   ۋران،    اليۋمينيي،  التىن،  مىس،   كۇمىس،  قورعاسىن،  مىرىش،   تانتال،   قولا، كرەمنيي،  بەريليي، ماگنيي،  تيتان،  كومىر جانە  مەندەلەيەۆ  ەلەمەنتتەرىنىڭ بارلىق تۇرلەرى  بار.ءتىپتى مۇنايعا تىرەلگەن  داعدارىس  بەس  جىلعا، ون جىلعا  سوزىلسىن، ءبارىبىر   ەكونوميكالىق  دامۋىمىز  بايىرعى  مول قالپىنا  كەلەدى. وعان  كۇمان  جوق. ال، سىزدەر  «قازاقتىڭ   ار-ۇيات  داعدارىسى»، «قازاق  قىزدارىنىڭ    اردى  تاپتاپ،  جاپپاي  جەزوكشەلىك  جولعا ءتۇسۋ  داعدارىسى»،  «جالپى  ۇلتتىڭ  ار داعدارىسى» تۋرالى  نەگە  جار  سالمايسىزدار؟  قايدا قاراپ  وتىرسىزدار؟  قايدا، قاراپايىم  قازاقتى  تەنتىرەتۋگە  الىپ  كەلگەن مىڭداعان  تەندەرلەردىڭ  باسىنداعى ءبىزدىڭ باي-باعىلاندار،  باسشىلار،  ۇكىمەت  مۇشەلەرى،  دەپۋتاتتار مەن سەناتورلار، گەنەرالدار، حالىقتىڭ قانىمەن،  ماڭداي تەرىمەن  قۇرىلعان  ەل   قازانىنا ارام  قولدارىن اياماي  سالىپ،ەكى جەپ، ءبىر اساپ، كەكىرىك  اتىپ،  فينپولعا، پروكۋراتۋراعا ۇستالماي،  قۇرىقتالماي    جۇرگەن  كەيبىر مەملەكەتتىك  لاۋازىمدى  قىزمەتكەرلەر،  ءارتۇرلى  دەڭگەيدەگى  اكىمدەر مەن  مينيسترلەر، جۇرتتى مەزى ەتىپ، قاپتاپ كەتكەن  ساياساتكەرلەر مەن   سوسيولوگتار،  زيالى  قاۋىم  وكىلدەرى،عالىمدار،    ءدىندارلار،   جاعىمپاز اقىندار،  اقساقالدار مەن  ارتىستەر؟ اسىرەسە،    كەيبىر  قازاق  قىزدارىنىڭ «ار داعدارىسىنا» تاپ  بولۋىنا  ماجبۇرلەگەن  «اقىلى وقۋدى» ويلاپ  تاپقاندارعا قانىم قاينايدى.  قولىما   قارۋ   الىپ   سولاردى  جازالاعىم    كەلەدى؟  بۇل نە  سۇمدىق، جوعارعى  وقۋ ورنىنداعى  اقشاسىن تولەيمىن  دەپ، قازاقتىڭ  قاراكوز  قىزدارى   ءتانىن  ساتىپ، ءبىزدى  جاتجۇرتتىقتارعا  ماسقارا  قىلۋدا. وسى  يدەيانى  ۇسىنعان   وقۋ  مينيسترلىگىندەگى جاۋاپتى  تۇلعالار مەن  دەپۋتاتتار نە  ويلاعان  ا؟ ايتقانىم-ايتقان. «قارجى  داعدارىسى»  ۋاقىتشا  ماسەلە. ال، الدىن  الماساق  «ار  داعدارىسى»، «ماڭگىلىك  داعدارىسقا» اۋىسىپ كەتەدى دە، ءبىزدىڭ  ۇلتقا   كەتپەيتىن كلەيمو  بولىپ  قالادى. مىسالى: «سامىي رازۆراتتى  ەل  اتانىپ كەتكەن  تايلاندى  الايىق.ول ەلدە  ەر ادامداردىڭ «گەي»، قىزدارىنىڭ  «پروستيتۋتكا»  بولۋلارى، ولاردىڭ   ومىرلىك  بولمىسى،«وبراز  ءجيزنيى» بولىپ،  قانعا  ءسىڭىپ   كەتكەن. ەندى  ونى توقتاتا   المايسىڭ. بىزدە،   «ار  داعدارىسى» بويىنشا   جاردىڭ   الدىندا  تۇرمىز. سوندا  دەيمىن- اۋ، سىزدەر، ەل  ازاماتتارى، نە ىستەپ  جۇرسىزدەر؟ اي، تاعالاپ  جۇرسىزدەر مە؟»-دەپ ماعان  دۇرسە  قويدى.

قوي، ۇندەمەي  وتىرا  بەرۋگە   بولمايدى. دولدانىپ  وتىرعانعا جاۋاپ قايتارىپ،  ورنىنا  قويۋ كەرەك. ويتپەسەم، ۇرىسىن ودان  ءارى   ۇدەتىن ءتۇرى  بار. تۇتىگىپ كەتكەن.

«بەتىنە  باجىرايا  ءبىر  قاراپ، اتىن  ادەيى  اتاماي، تىڭدا سەن، دەپ  وعان  سالماقتى  زىلمەن  ءتىل  قاتتىم. بىرىنشىدەن،  مەن مىناۋ  الماتىعا، سەنىڭ  ۇرىسىڭدى  ەستۋگە كەلگەنىم  جوق.  بۇگىن، كەشكى  ساعات   التىدا  قۇلجا  تراسساسىنىڭ بويىندا ورنالاسقان  «دوستار» مەيرامحاناسىندا  بولاتىن باجام Cەرىكتىڭ  قىزىنىڭ ۇيلەنۋ  تويىنا  كەلدىم. جاستارعا  تىلەك  ايتىپ،  باتا  بەرەمىن.  ەكىنشىدەن، سەن  ايتىپ وتىرعان «قازاقتىڭ  ار-ۇيات  داعدارىسى»  وتە ۇلكەن  جانە  كۇردەلى ماسەلە. ونى مەملەكەتتىك  دەڭگەيدە شەشۋىمىز  قاجەت. ول ءبىر ادامنىڭ،  ءبىر  قوعامدىق ۇيىمنىڭ  قولىنان كەلمەيدى.سەنىڭ بۇكىل  قوعامنىڭ  باس اۋرۋىنا اينالعان  پروبلەمانى مەنەن  تالاپ ەتىپ  وتىرعانىڭا تاڭ  قالىپ تۇرمىن. سەنى  بۇگىن جىن تۇرتكەن  بە؟  نە  بولدى   شاپتىعىپ؟».

اۋ، كوكە! سىزگە ايتىپ، ىشتەگى  شەردى  تارقاتپاعاندا ، كىمگە  ايتامىن. وسىدان   تۋرا  جيىرما  جىل  بۇرىن، ءسىز  «ءبىز  قايدا  بارامىز؟» اتتى   اۆتورلىق باعدارلاماڭىزدىڭ اياسىندا   «قازاقتىڭ  قىزىنا  قىرىق  ۇيدەن تىيىم» اتتى ۇلكەن  تەلەحابار   جاساپ،  كاپيتاليزاسيا، پريۆاتيزاسيا، ەكونوميكا، ەكونوميكا دەپ   ۇلتتىق  رۋحىمىزدان،  ار-ۇياتتان  ارىلىپ،  كۇلكىمىزدى  جيناپ  الا- الماي قالىپ   جۇرمەلىك،  قازاقستان ەكىنشى  «تايلاند» بولىپ  كەتپەسىن  وتانداستار دەپ ۇندەۋ  تاستاعانىڭىز  قايدا  قالدى؟ سوندا  مەن، سول حابارعا  بەلسەنە  قاتىسىپ  ەدىم. ونىڭ  ۇستىنە، «لاس ءتۋريزمدى ەلىمىزگە  كەلتىرمەيىك؟»، «اردى  ساقتايىق،  حالقىم؟»، «ءبىز  قايدا  بارامىز؟!»، «اسەت يسەكەشيەۆكە اشىق  حات» اتتى   جان-ايقاي  ماقالالارىڭىزدى  وقىدىم، «25» اتتى  ەرەكشە   باعدارلاماڭىزبەن تانىسپىن.  سوندىقتان،  ءسىزدى    كورگەن  سوڭ  ىشتەگى  شەرمەن  بولىپ  قالعان  شەردى شىعارعانىم  عوي. قاتتىراق  ايتىپ  كەتسەم،    عاپۋ ەتىڭىز،  كەشىرىم   سۇرايمىن، اعا.  جىعىلعاننىڭ ۇستىنە   جۇدىرىق  دەگەندەي،   وسى  جىلدا  عانا ەكى  قىزىمنان  ايىرىلىپ، قايعىرىپ،  قاپالانىپ  جۇرگەن  جايىم  بار.

تۇرا-تۇر، تولۋبەك. نە دەپ كەتتىڭ، ءوزىڭ؟ قيىن  بولعان ەكەن؟  بىزگە نەگە ايتپاعانسىڭ؟

اعا، قايتىس  بولعاندار،  وكىل قىزدارىم. ءوز  قىزدارىمنان كەم  كورمەيتىن ەدىپ  ولاردى. (اۆتوردان: تولۋبەكتىڭ ءوز  كىندىگىنەن   ءۇشبالاسى،  ءبىر  ۇل، ەكى    قىزدارى  بار. كەلىنشەگى  ءاسيا  2010 جىلى اۋرىپ  قايتىس  بولعان). بۇل  ۇلكەن اڭگىمە  اعا.مىنە، «ۋيۋتقادا» كەلىپ  قالدىق. ءقازىر، ساعات  ون ەكىگە تاياپ  قالدى، ءسىز   بولمەڭىزگە  ورنالاسىپ،  اسىقپاي  جايعاسا  بەرىڭىز. مەن ءقازىر

 بالالارىمدى مەكتەپتەن  الىپ، ۇيگە  اپارايىن.  تۇسكى  استارىن  بەرەيىن.  وسىندا مولشەرى  ساعات  ەكىگە  تامان  كەلەمىن. سوندا   وكىل  قىزدارىمنىڭ تراگەدياعا تولى قيىن تاعدىرلارى مەن  جان-ايقاي ومىرلەرى   تۋرالى  اسىقپاي ايتىپ  بەرەمىن.  سىزگە  ايتپاعاندا  كىمگە   ايتامىن  ونى. كەشكى التىداعى  تويعا  ءوزىم  اپارامىن. اڭگىمەلەسۋگە   ۋاقىت  جەتەدى.

وسى  جەردە  ءسال  شەگىنىس جاساۋدى  ءجون  كورىپ  تۇرمىن.  تولۋبەكتىڭ «سىزگە  ايتپاعاندا  كىمگە  ايتامىن» دەگەنىنەن  شىعىپ  تۇر. ءدال وسى  ورايدا، ورىستاردىڭ  «ينيسياتيۆا  ناكازۋەما» دەگەن   ۇعىمىن تىلگە  تيەك ەتۋگە  ابدەن  بولادى. قازاقشالاعاندا  «باستاۋشى كىسى  ءارقاشان  جاۋاپتى».   وتكەن  عاسىردىڭ جەتپىسىنشى جىلدارىنىڭ   سوڭىنا  قاراي ءبىر توپ    شىعىسقازاقستاندىق   ازاماتتار باسىمىز  بىرىگىپ،   پاتريوتتىق  ەنتۋزيازممەن ۇلتتىق   سپورت تۇرلەرىن  جانداندىرۋدى قولعا  الدىق.  ءبىزدىڭ ينيسياتيۆامىز جەر-جەردەن  قولداۋ  تاپتى.  ءبىر  سوزبەن  ايتقاندا  شىعىستا   ۇلتتىق  سپورت  بوي كوتەرە  باستادى. 1980 جىلدىڭ    قاراشا  ايىنىڭ  ءبىر  كۇنىندە  ۇلان اۋدانىنىڭ  «بوكتەر» جازىعىندا  اتاقتى  اتبەگى   مەلس  ناريمان ۇلى اعامىزبەن  بىرگە ۇلكەن  دالا  كوكپارىن   ۇيىمداستىردىق.     وعان  تۇڭعىش رەت،   ءبىزدىڭ  اۋداننىڭ  «كراسنىي  التاي»، «قاراوزەك»، «پەرەدوۆوي»، «ۇلان»  سوۆحوزدارىنىڭ جانە   كورشىلەس   تاۆريا  اۋدانىنىڭ «ساراتوۆكا» اۋىلىنىڭ  100 دەن استام   كوكپارشىلارى كەلىپ  قاتىساتىن  بولدى. مەن، ول دوداعا،  جۇمىستىڭ  كوپتىگىنەن  اۋدان  ورتالىعىنان كەلە  المادىم.

ول كەزدە   ۇيالى  تەلەفون  جوق. ءۇي تەلەفونىمىزعا كەشكى  ساعات   سەگىزدەر  شاماسىندا   مەلس  اعا  زۆوندادى. داۋىسى دىرىلدەپ كەتكەن. ءبىر نارسەگە  قاتتى  رەنجىگەنى  بايقالىنىپ  تۇر.

-«سادىبەك، قايدا  جۇرسىڭدەر،  سەندەر؟. مىنا  ماقۇلۇقتارعا  بىردەمە  دەمەيسىڭدەر مە؟»-دەپ ماعان  ۇرسا  كەتتى.

-وۋ، اعا،  قايداسىز،  قايدان  زۆونداپ  تۇرسىز؟ (مەلس اعا مەنەن، 10 جاس  ۇلكەن  بولاتىن)

-ميليسيادان.

-قايدان،  قاي جەردەگى  ميليسيادان، اعا؟

-وسى  نيكيتينكا سەلوسى، اۋداندىق  ىشكى  ىستەر بولىمىنەن  زۆونداپ تۇرمىن. تەز كەلمەسەڭ  بولمايدى. مىنالار مەنى  قاماپ  تاستاماقشى. ول  25-تەگى  جاس كەزىم. قۇستاي  ۇشىپ جەتىپ  باردىم.

-وۋ،  اعا  نە بولدى؟

- گەنەرال جەكسەنوۆتىڭ  بۇيرىعى  دەيدى.(اۆتوردان: ول كەزدە  شىعىس قازاقستان  وبلىستىق  ىشكى  ىستەر  باسقارماسىنىڭ  باستىعى،   ميليسيا  گەنەرال-مايورى ، قازاقتىڭ  ءسال-داستۇرىن بىلمەيتىن زاكاريا جەكسەنوۆ  دەگەن  بولاتىن). ءوزىمىز ۇيىمداستىرعان  كوكپار ءۇشىن ءىستى  قىلدىرماقشى. بۇلار كوپاردىڭ،   كوكبورىنىڭ نە ەكەنىن  بىلمەيدى.  ءتۇسىندىرشى سەن  ولارعا.  مەنى  اشۋ  قىسىپ  تۇرعانى  سونداي،  ولارعا   ءسوز  سويلەۋگە    جۇيكەم جىبەرمەي تۇر.

اۋداندىق  پارتيا  كوميتەتىنىڭ  بيۋرو مۇشەسى  بولعاندىقتان،روۆد-نىڭ  بارلىق  باسشىلارىن  جاقسى  تانيتىنمىن. ميليسيا  قىزمەتكەرلەرىنە،  بىلگەنىمدى  ايتىپ، بارىمدى  جەتكىزىپ  كوكپار تۋرالى  تۇسىنىكتەمە   بەردىم. كىشىگىرىم  لەكسيا  وقىلدى. تاريحتى  قوزعادىم. «كوكپار- اتادان-بالاعا،  ۇرپاقتان-ۇرپاققا  جالعاسىپ  كەلە  جاتقان ۇلتتىق  قۇندىلىقتارىمىزدىڭ  ءبىرى دە  بىرەگەيى،  ۇلى  ءداستۇرىمىز بولىپ  سانالادى. كوكپار  ءۇشىن قىلمىسقا  تارتۋ-  ۇلتتىق ءسالت-داستۇرىمىزدى  قورلاۋ،  بارلىق قازاقتى رەنجىتۋ  بولىپ تابىلادى.  سوندىقتان،  تەز  ارادا مەلس  اعانى  بوساتىڭىزدار-دەپ  تالاپ  قويدىم». روۆد باسشىلارى: «كىنا  بىزدە ەمەس. نۇسقاۋ  جوعارىدان  كەلدى عوي»- دەپ  كۇڭك ەتىپ، اعاعا سۇراقتا  قويماي  بوساتىپ  جىبەردى.  مەلس  اعانى   ۇيگە  الىپ كەلدىم.  سوندا  داستارحان  باسىندا وتىرعان  اعام: «سادىبەك، ۇلتتىق سپورتتىڭ نە ەكەنىن  بىلەتىن،  ساعان  ايتپاعاندا  كىمگە  ايتامىن.  باعانا  داۋىسىم  قاتتى  شىعىپ  كەتسە  رەنجىمە. مالعۇنداردىڭ  قىلىقتارى   ىشىمە  سىيماي  كەتتى  عوي» دەپ ەدى  مارقۇم. ال،  جاعداي  بىلاي  بولعان. ءدال  سول  كۇنى،   سول  دودا كوكپار  وتكىزىلىنىپ   جاتقان بوكتەرگە شىعىس قازاقستان  وبلىستىق  كوممۋنيستىك  پارتيا  كوميتەتىنىڭ  ءبىرىنشى   حاتشىسى، كپسس ورتالىق  كوميتەتىنىڭ مۇشەسى، اق دەگەنى-اق،  قارا دەگەنى-قارعىس  بولىپ  تۇرعان پروتازانوۆ  الەكساندر   كونستانتينوۆيچ   ارنايى   ۆەرتولەتپەن اڭ   اۋلاۋعا  شىعادى.  قاسىنا   جوعارىدا   اتى  اتالعان،  قازاقتىڭ  سالت-داستۇرىنەن ماقۇرىم  گەنەرال ز. جەكسەنوۆتى    ەرتىپ  الادى.  ولار كەلگەن  كەزدە  دالا  كوكپاردىڭ  قىزعان  تۇسى  ەكەن. اتقا مىنگەن  قالىڭ  توپ ، ارلى –بەرلى سەركەنى سۇيرەۋدە. ۇستەرىندە  ۇشىپ  جۇرگەن  تىك ۇشاققا   قارايتىن  تۇرلەرى  جوق.    ويىننىڭ  قىزىعىنا  ءتۇسىپ  كەتكەن. تىك ۇشاقتاعى   وبلىستىڭ  باسشىسى پروتازانوۆتىڭ  مۇنداي  ويىندى  ءبىرىنشى   كورۋى. بينوكلمەن  قارايدى. تەرەزەدەن قارايدى.  نە ەكەنىن تۇسىنبەيدى.  سەن  قازاقسىڭ عوي  دەپ،  جانىنا  ەرتىپ  العان،   جەكسەنوۆتان  سۇرايدى.  ول ماڭگۇرت نە ءبىلسىن. پروتازانوۆتىڭ  ساۋالىنا  جاۋاپ بەرە  المايدى. سەبەبى ۇلتىنىڭ  تاريحىن  بىلمەيدى. قايتا،  پروتازانوۆقا  جاعىمپازدانىپ: «بۇلار   استارىنداعى اتتارىمەن جاتتىعۋلار  جاساپ جۇرگەن   سوۆرەمەننىي باسماشىلار بولۋى  مۇمكىن، تەز  ارادا ۇيىمداستىرۋشىلارىن قاماۋعا  الىڭدار»  دەپ، راسيا  ارقىلى  جەرگە   نۇسقاۋ  بەرەدى.

ەكىنشى  مارتە: «ساعان  ايتپاعاندا كىمگە  ايتامىن.  ءىستىڭ  ءجونىن  بىلەتىن،ساعان  ۇرىسپاعاندا  كىمگە   ۇرىسامىز»-دەگەن  ءسوزدى  جاڭاارقالىق  مارقۇم   دۇيسەباي   بوكەنايەۆ  اعامىزدان  2000 جىلداردىڭ  باسىندا  ەستىگەن ەدىم. ول كەزدە  دۇيسەباي  اعا  «سايىستى»  ۇلتتىق  ويىندارىمىزدىڭ    ءبىر ءتۇرى  رەتىندە مەملەكەتتىك  تىركەۋدەن   وتكىزىپ،  ەرەجەسىن  شىعارىپ،  جەكە اۆتورلىق  قۇقىعىن  الىپ،  ارناۋلى  كيىم  ۇلگىسىن جاساتىپ العان  بولاتىن. ەندى،   مەملەكەتتىك  تاپسىرىس ارقىلى  قارجى  ءبولدىرىپ،  كەڭىنەن  دامىتۋعا  كەلگەندە   كەيبىر سپورت شەنەۋنىكتەرىنىڭ نەمكەتتىلىگىنە، نەمقۇرايلىقتارىنا،  بيۋروكراتتىقتارىنا تاپ  بولىپ، تاسى شاعىلىپ، جۇرەگى  اۋرىپ  جۇرەتىن.  سونداي  كۇندەردىڭ  بىرىندە، ماعان  ۇيگە   كەلىپ، «قاشان  ادام بولامىز،  قاشان ناعىز قازاق بولامىز» دەپ ءبىر  شەرىن  تارقاتىپ ەدى، مارقۇم  اعامىز. قايران  اسىل اعالارىم، سىزدەردى  زور  ءقادىر تۇتامىن،جاتقان  جەرلەرىڭىز  تورقا  بولسىن،  توپىراقتارىڭىز  مايدا بولسىن! اللانىڭ  راحىمىندا  پايعامبارىمىزدىڭ شاپاعاتىندا  بولىڭىزدار! ۇلتتىق  سپورتتا  سەندەردىڭ  ورىندارىڭ  ەرەكشە ەكەنى ەلگە  ايان.

مىنە،  ءۇشىنشى  رەت، وسىنداي ءسوزدى الماتىلىق  تولۋبەك  باۋىردان ەستىپ، باستاۋشىنىڭ ءارقاشان  بيىك  جاۋاپكەرشىلدىكتە  بولاتىنىنا  كوزىم انىق   جەتتى.

 ايتقانىنداي  تولۋبەك ۋادە ەتكەن  اڭگىمەسىن تۋرا   ساعات   14.00 دە  باستادى.

اعا،  ءوزىڭىز  بىلەسىز  2010 جىل بيىلعىداي  ماعان  وتە  اۋىر جىل   بولدى.  قازاق  ايتادى  عوي: «جارتى  جولدا اتىڭ  ولمەسىن،  ورتا  جاسقا  كەلگەندە  ايەلىڭ  ولمەسىن»- دەپ.  قىرىق ۇشكە تولعاندا     ون التى  جىل   جىل  وتاسقان  جان-جارىم  ءاسيادان    ايىرىلىپ، اڭىراپ  قالدىم ەمەسپە. كامشات-13-تە،  ارۋجان-10-دا، قانات  ۇلىم- 6-دا  بولاتىن .  ءوزىم   گەولوگيالىق  جەر  بارلاۋ  اكسيونەرلىك   قوعامىنىڭ   باس  ديرەكتورى لي  ۆياچەسلاۆ  نيكونوروۆيچتىڭ  كۇزەت ءبولىمىنىڭ  باستىعى  بولاتىنمىن. تابىسىم  جاقسى.  ءاسيانى  جەرلەۋدە، جەتىسى مەن  قىرقىن  وتكىزۋدە  ارىپتەستەرىم،  جۇمىس  ورىنىم  كوپ كومەكتەستى.  ولارعا  ءالى  كۇنگە  دەيىن  ريزامىن.   تەك،  قىزمەتىمنىڭ  تالابى  بويىنشا ءىس-ساپاردا  ءجيى  بولىپ،  ارى-بەرى  ءجۇرىپ  تۇرۋىم  كوپ. شەتەلدەن  كەلگەن  دەلەگاسيالارمەن   كۇن-تۇن دەمەي  ءجۇرۋ  قاجەت. ءاسيانىڭ ءرولىن اتقاراتىن ەشبىر  تۋىس  تابىلمادى.  ەنەم بالا  باعۋعا  جاعادايى  كەلمەيتىنىن بىردەن  ايتتى. ەكى اي بالالارىممەن  بىرگە  بولعان ، بالدىزىم ۋنيۆەرسيتەتكە   وقۋعا  باراتىن  بولدى. سوندىقتان  جۇمىستان  بوساپ، بالالاردىڭ  قاسىندا  ءوزىم  قالدىم. ۇلدى   بالاباقشاعا،  قىزداردى مەكتەپكە  اپارامىن،  قولىم  بوساي  قالعاندا  تاكسيشى  بولامىن.  ءسۇيتىپ ءومىر  ءسۇرۋ  كۇندەلىكتى  ادەتىمە   اينالدى.  بىرەۋدەن تومەن،  بىرەۋدەن  الدا  ءومىر  ءسۇرىپ  جاتىرمىن.

ءبارى  سول كۇنەن  باستالدى. 2010 جىلدىڭ  20-شى   اقپانى   كۇنى كەشكى  ساعات  جەتى    شاماسىندا    قاراساي  كوشەسىنىڭ بويىمەن  «نيكولسكيي» بازارىنىڭ  جانىنداعى  جيىرما  ءتورت ساعات  جۇمىس  ىستەيتىن ماشينا  جۋاتىن  جەرگە  بەت تۇزەپ  بارا جاتقانمىن. جولشىباي   جولاۋشىلار  كەزدەسسە  وتىرعىزىپ  الۋدا   ويىمدا  بار.اۋەزوۆ كوشەسىن  باسىپ  وتكەنىم  سول ەدى، وڭ جاقتا  قول  كوتەرىپ  تۇرعان  ءۇش قازاق  قىزىن  كوردىم دە،  قاستارىنا  توقتاي  قالدىم. 

 الدىڭعى تەرەزەنىڭ  شىنىسىن  ءتۇسىرىپ، مەن  ولاردان، قايدا  باراسىڭدار؟ –دەپ  سۇرادىم.

ولاردىڭ بىرەۋى:  - «وسى كوشەنىڭ  بويىمەن  مۇراتبايەۆ كوشەسىنە   دەيىن»-  دەپ  جاۋاپ  قاتتى.

جول اقىسى   300 تەڭگە.  وتىرىڭدار بالالار.

بەت اۋىزدارىن  بوياپ، قىسقا  كويلەك كيگەن، قازاقتىڭ  جاپ-جاس  قاراكوز  قىزدارى. «تۇنگى  كوبەلەكتەرسىڭدەر-اۋ»- دەپ  ويلاعانىم سول ەدى،  ارتقى  سالوندا  وتىرعاننىڭ بىرەۋى: «بۇل قورلىقتان  ولگەن ارتىق. قالاي عانا  الداندىم؟. قىزدار كەشىرىڭدەر،  سەندەرگە دە ، وڭباعانداردىڭ  الداعاندارىن كورسەتىپ،  ءتىل تيگىزدىرىپ، قۇر الاقان  قالدىردىم-  اۋ.....» دەپ  وكسىپ-وكسىپ  جىلادى. قالعان ەكەۋى  ونى  ۋاتىپ  الەك. –« كاميلا، جىلاماشى جانىم. بۇلار  ادامدار ەمەس.  يتتەردەن دە  جاماندار. بۇگىن  بىزگە  ىستەگەندەرىن،  ەرتەڭ   الدارىنان  شىعارامىز.  سەن ەگىلگەنىڭدى  قويشى» - دەپ الدىڭعى ورىندىقتاعى  قىز وعان  جۇباتۋ  ايتتى.  سول ەكى  ارادا مەجەلى  جەرگە   دە  كەلىپ  قالدىق.

الدىڭعى  ورىنداعى  قىز قول  سۋمكاسىنان   كەلىسىلگەن ءۇش  ءجۇز  تەڭگەنى الىپ ماعان   ۇستاتتى. اڭگىمەنى  تاعى دا، سول  قىز  باستادى.

- «بۇگىن   ۇلكەن  سترەسس   الىپ،  قوبالجۋ  ۇستىندەمىز. نەرۆىمىزدى تۇزەتپەسەك،  جۇيكەمىزدى  توزدىرامىز. مەندە  ۇسىنىس  بار. كەلەسى   كوشەدە  ءبىر جاقسى    كافە  بار، اتىن   ۇمىتىپ  تۇرمىن، سوعان بارىپ، وزىمىزگە-وزىمىز كەلەيىك».

- ول  كافەنىڭ  اتى «نيگارا»،  وسى كوشەمەن  بايتۇرسىنوۆتىڭ  قيىلىسىندا  ورنالاسقان  دەپ  مەن  جاۋاپ  قاتتىم.

-يا،  اعا،   دۇرىس  ايتاسىز. سول «نيگارانىڭ» جانىندا  ءتۇسىرىپ  كەتىڭىزشى.

- كليەنتتىڭ ايتقانى  زاڭ،  قايدا  اپار  دەسەڭدەر  سوندا  اپارامىن. ال،  وزدەرىڭە نە  بولعان؟  بىرەۋلەردىڭ سەندەردى  قاتتى رەنجىتكەنى    انىق كورىنىپ  تۇر.پروبلەمالارىڭ  قانداي؟-دەپ مەن  ءتىل  قاتتىم.

-اعا،  ءسىز  بۇل ساۋالىڭىزدى بىزگە  شىنايى  جانىڭىز  اشىپ قويىپ  وتىرسىز  با،  جوق الدە مازاقتاپ  قويىپ  وتىرسىز با-دەپ  الگى  قىز ماعان تۋرا  قاراپ تۇرىپ.

- ارينە شىن سۇراپ  تۇرمىن. سەندەر سياقتى  بالالاردى  ءوسىرىپ  وتىرمىن.   ونىڭ  ۇستىنە  ايتارىم،   سوناۋ عاسىرلاردا، ءبىزدىڭ  باتىر  اتا-بابالارىمىز قىزدارىنىڭ،   قارىنداستارىنىڭ    ار-نامىسىن بارىنەن  جوعارى    قويىپ،  قورعاعان،  ساقتاعان.

- وتىرىك   اڭگىمە.   ەرتەگى اڭگىمە. ەگەر دە،  ءبارىڭىز  شەتىنەن  باتىر بولساڭىزدار، نەگە، ءبىز  قازاقتىڭ   قاراكوز  قىزدارى  وسىنداي  كۇي  كەشىپ   ءجۇرمىز؟ باسىمىزعا نە  كۇن  تۋدى؟ نەگە قازاقتىڭ   قىزدارى  كۇندە   جىلايمىز؟-دەپ  ارتقى  سالوندا  وتىرعان كاميلا  اتتى  قىز   ءتىل قاتتى.

تۇسىنگەن  جانعا  قازاقتىڭ  قاراكوز  قىزدارى  اۋىر  سۇراقتار   قويدى. ولاردىڭ   ساۋالدارىنىڭ سالماعى  مەنىڭ بۇكىل   جان  دۇنيەمنىڭ  استان-كەستەنىن  شىعاردى.

-اينالايىن  قارىنداستارىم، مەن سەندەرگە   قولىمنان كەلگەن كومەكتى  جاساۋعا   دايىنمىن. نە  ىستەۋىم  كەرەك؟

-اعاي  نيەتىڭىزگە  راحمەت. بىزگە،   ءۇش  جەتىمگە  الدىمەن مورالدىك  قولداۋىڭىز كەرەك بولىپ  تۇر.  تۋراسىن  ايتقاندا،  بىزدەر   اقىلى  وقۋدىڭ    قۇرباندارىمىز.  «پلاتنىيدا  وقيمىز»  دەپ     ار-ۇياتتى  بەلگە   بۋىپ،  وتقا  ءتۇسىپ   ءجۇرمىز. وسى  شىرعالاڭنان  قاشان  شىعاتىنىمىزدى  بىلمەيمىز. باسىمىز  قاتتى. بىزگە  دۇرىس اقىل كەڭەس  بەرەتىن ادام كەرەك.

-بالالار سەندەر  كافەدە بولا بەرىڭدەر. مەن   ماشينامدى  جۋىپ،  بولعان  سوڭ مىندەتتى  تۇردە كەلەمىن-دەدىم.  ماشينانىڭ  ءىشى-سىرتىن    جۋىپ  شىعۋعا   تۇپ تۋرا  ءبىر  ساعات   ۋاقىت   جۇمسالادى. بىردەن قازىرگى  كەزدەگى قاراكوز  قىزدارىمىزدىڭ باستارىنا  تۇسكەن اۋىر تاۋقىمەتتەردى  تەرىپ، قالىڭ  ويعا جول بەردىم. تاريحي  شىندىق  بۇرىن  ۇلتىمىزدىڭ قول  باستاعان  باتىرلارى مەن   بيلەرى، بايلارى مەن كەدەيلەرى، كوسەمدەرى مەن  شەشەندەرى،  بىلىمدىلەرى    مەن  بىلىكتىلەرى،  ۇلكەنى مەن كىشىسى،  اپاسى مەن  اتاسى،   اناسى مەن  اكەسى،  باۋىرى مەن   اعاسى،  اپايى مەن جەڭگەسى، دوستارى مەن  باۋىرلارى قازاق  قىزدارىنىڭ   نامىسىن  قىزعىشتاي  قورعاعان.  ولار «قازاقتىڭ  قىزىنا   قىرىق  ۇيدەن  تىيىم» دەپ   ءومىر   سۇرگەن. اردى،  نامىستى  بارىنەن  جوعارى  قويعان.  جىگىتتەرىمىز  «قوياندى  قامىس،  ەردى   نامىس ولتىرەدى» دەگەن  قاعيدانى  بەرىك  ۇستاعان.  باتىر  بابالارىمىز « قىزدىڭ  نامىسى  تاپتالسا، ەلدىڭ  نامىسى  بىرگە  تاپتالادى» دەپ  قازاق  جەرىنە   قارا نيەتى  بار باسقالاردى  جولاتپاعان. 

      ال،   ءقازىر  قالاي  بولىپ كەتتى،  ءوزى. قايدا  بارساڭ دا  الدىڭنان  كەس-كەستەپ، جەزوكشەلەر مەن  جەمقورلار شىعادى.  ءتانىن ساتىپ،  ەلىنىڭ  ابىرويىن  ايرانداي  توگىپ جۇرگەن  جەزوكشەلەردىڭ  سانى   كۇننەن-كۇنگە  كوبەيۋ  ۇستىندە. ءبىر  الماتى  قالاسىندا 15 مىڭنان  استام   جەڭىل  جۇرىسكە ءۇيىر  قىز-كەلىنشەكتەر  بار  بولسا،   سونىڭ   80 پايىزى   قازاقتىڭ  قاراكوز قىزدارى.  شىرايلى  شىمكەنتتە 8 مىڭ، استانا، تاراز،  قاراعاندى قالالارىندا  ولاردىڭ  سانى  التى مىڭنان  اسقان.شىندىقتان  قاشپايىق،  شايتاني   ءىستى   كاسىپ  ەتىپ  العاندار باسقا دا  وبلىستاردا دا،  ۇلكەندى كىشىلى   قالالارىمىزدا ارتىپ، جەتىلەدى. ولارعا ەتىمىز  ۇيرەنىپ  العان. وعان ،   كۇننەن-كۇنگە  كوبەيىپ  جاتقان    «گەي كلۋبتار» مەن « جىن-ويناق»  ورىنداردى  قوسىڭىز.  باياعىدا   «بوردەل» بولىپ،  «سەكسحانا» اتانىپ  كەتكەن  «ساۋنا»، «حاۋىز»، «حامامداردا» مەن  قوناق   ۇيلەردە  سان جوق.  قازاقتىڭ  قىزدارى جاپپاي شەتەلدىكتەرگە كۇيەۋگە  شىعىپ،  تۋعان   وتاندارى-  قازاقستاندى تاستاپ  كەتىپ  جاتىر. تەك،  الماتى  قالاسى  بويىنشا  قازاق  قىزدارىنىڭ شەت جۇرتتىقتارعا، باسقا  ۇلتتارعا  كۇيەۋگە  شىققاندارىنىڭ   سانى   10 پايىزدان  اسىپ ءتۇستى. بۇل  جاعدايدا  اتالارىمىزدىڭ: «جەلكە  اس  بولماس،  جيەن ەل  بولماس»-دەپ  ايتقاندارى ءجاي، زيانى  جوق  اڭگىمە  بولىپ  قالادى . ال، شەتەلدىك ەركەكتەر:  تۇرىك،  يتاليان،  ءۇندىس،  اراب،  پاكىستان،  جۇڭگو،    امەريكا،  فرانسۋز،   اعىلشىن،  شەشەن،  ازەربايجان، گرۋزين،    ينگۋش،  ورىس، وزبەك،   ۇيعىر،   قىرعىزداردان    تۋعاندار  ەشقاشان   قازاق  بولمايدى . مەن  سونى  بىلەمىن.   وسى   ءۇردىس  ودان  ءارى  جالعاسا  بەرسە ،قازاقتىڭ  سانى  وسى  21  عاسىردا  كۇرت  ازايىپ،  22 عاسىردا ۇلت بولىپ  ساقتالىپ  قالۋىمىزعا،  ۇلتتىق  قاۋىپسىزدىگىمىزگە    ءقاۋىپ    تونەرى   انىق  جاعداي  ەمەس پە؟  اۋ،  ءبىز  قايدا  بارامىز؟ بارىمىزدە  ۇل  ءوسىرىپ،  قىز  تاربيەلەپ   وتىرمىز. ءوزىمنىڭ  دە  بالالارىم  بار. ولاردىڭ بولاشاعى  قالاي  بولادى؟  وسىنى  ويلاعان  تۇستا  ءوز ويىمنان  ءوزىم  شوشىپ   كەتتىم. دەنەم  قالتىراپ،  باسىم  اينالدى.بىزدە،  ءبىزدىڭ   قالادا،    ءبىزدىڭ  ەلدە   جەزوكشەلىك  دەگەن كەسەپات مۇلدەم  بولماۋى  كەرەك.   جاستاردى  تاربيەلەۋ  قاجەت. اداسقانداردى دۇرىس  جولعا  سالۋ بۇكىل  قوعامنىڭ،   ءار-بىر  پاتريوت  قازاقتىڭ نەگىزگى  مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى   بولۋعا  ءتيىستى. مەن  سول ويدان، سول  جەردە قۇر  سوزبەن عانا  ەمەس، ناقتى   ىس-ارەكەتپەن مۇقتاجدىقتىڭ كەسىرىنەن  شىرعالاڭعا  تۇسكەن  ءار-بىر  قاراكوز  قازاقتىڭ   قىزدارىنا ەر  جىگىت  بولىپ  كومەكتەسۋ، باستى  بايگەگە  تىگۋ   قاجەت    شەشىم  قابىلدادىم.  تەز ارادا «نيگارا» كافەسىندە وتىرعان  قازاقتىڭ  ءۇش  ورىمدەي قىزدارىنا كومەكتەسۋگە  بەلدى  بەكەم   بۋدىم.

        ءدامحانىنىڭ ەسىگى اشىلىپ، سىرتتان  ىشكە    كىرىپ كەلە  جاتقان   مەنى  كورگەن  جاڭاعى   ءۇش  قىز اكەلەرىن   كورگەندەي   قۋاندى. «كەلگەنىڭىز  قانداي  جاقسى  بولدى، اعا. كەلە مە  كەلمەي مە  دەپ  الاڭداپ  وتىر ەدىك.  جابىرقاپ  وتىرعان   كوڭىلىمىزدى  ءبىر  كوتەرىپ  تاستادىڭىز»-دەپ مەنى  جىلى  جۇزدەرىمەن،  ۇلكەن  ۇمىتپەن، جامىراي  قارسى  الدى.

 بىردەن بايقاعانىم،   ولاردىڭ داستارحاندارىنىڭ  جۇتاڭداۋ  ەكەندىگى.   ەكى  كىشكەنە  سالات، ءۇش-ۇش  ستاقاندارعا   قۇيىلعان   سپرايت پەن   قىزىل  شاراپ.

-  كەش  جارىق،  بالالارىم!ءقازىر  جاقسىلاپ  تانىسامىز. مەن   سەندەردىڭ  قاستارىڭدا  بولۋعا،     سەندەردى  جابىرلەگەندەردى تاۋىپ،  وشتەرىڭدى  الىپ  بەرۋگە  كەلدىم. ارينە،  قولداساڭىزدار. الدىمەن، جاقسىلاپ   تاماق  ءىشىپ  الايىق. سوسىن اسىقپاي   اڭگىمەلەسىپ، بۇكىل  ءمان-جايعا قانىق  بولايىن. سودان كەيىن ناقتى   جوسپار  قۇرامىز-دەدىم  دە    داياشىنى  شاقىرىپ  جاڭا  داستارحان    جاساۋعا تاپسىرما  بەردىم. مۋزىكانتتارعا  بەس مىڭ تەڭگە   تولەپ وسى بالالاردىڭ  قۇرمەتىنە «مەن  قازاق  قىزدارىنا  قايران  قالام. قىز  وسسە ەلدىڭ كوركى» دەگەن  ءاندى  ايتقىزدىم. بويجەتكەندەر ماعان  وتە  ريزا  بولدى.

مەن سول كەشتە ولاردىڭ ءومىرباياندارى مەن تۋىپ-وسكەن  ولكەلەرىنەن الماتى  قالاسىنا ءبىلىم  ىزدەپ كەلىپ،   جوعارى  وقۋ  ورنىنىڭ اقىلى  وقىتۋ  بولىمىنە تۇسۋلەرىمەن جانە  سول پالە «اقىلى  وقۋ» دەگەننىڭ  كەسىرىنەن   ولاردىڭ  باستان كەشكەن   وقيعالارى،  تراگەديا مەن دراماعا  تولى   كۇندەرىمەن  جەتە  تانىستىم.

-«اعا، ءبىز ۇشەۋمىز  دە  «پودرۋگي پو نەسچاستيامىز».  قازاقشا ايتقاندا، «باقىتسىزدىق   تانىستىرعان  دوستارمىز».  ءبىزدىڭ   باقىتسىزدىعىمىز اقىلى وقۋ  وقىپ، جوعارى  ءبىلىم  الامىز دەگەن   تالپىنىسىمىزدا  جاتىر. سونىڭ   كەسىرىنەن كۇناعا  بەلشەمىزدەن  باتىپ  «ارسىزدىق  الەمىندە» مالتىپ  ءجۇرمىز»-دەپ  اڭگىمەنى  باعانا   كولىگىمنىڭ الدىڭعى  ورىندىعىندا   وتىرعان سۇڭعاق بويلى ادەمى   سار  قىز  باستادى.  ول ءسوزىن  ودان  ءارى  جالعاستارىپ، مەنىڭ  اتىم:  بالىم. مىناۋ: مارال، مىناۋ-كاميلا  بولادى دەپ دوستارىن  تانىستىردى. ۇشەۋىمىزدە  ءبىر جىلدىڭ  تولدەرىمىز، 2002 جىلى دۇنيەگە كەلگەنبىز، ۇشەۋىمىز- ءۇش ءجۇزدىڭ  وكىلىمىز،  مەن،   ورتا  جۇزدەنمىن،  كاميلا-ۇلى  جۇزدەن،  مارال-كىشى  ءجۇزدىڭ قىزى-دەپ  وزدەرىن  تانىستىردى.

بالىمنىڭ  تۋىپ  وسكەن  جەرى  الماتى  وبلىسىنىڭ   ىلە  اۋدانى. اكەسى مەن  شەشەسى جول اپاتىنان   قايتىس  بولعان سوڭ، ۇلكەن اپايىنىڭ  قولىندا تۇرىپ ورتا  مەكتەپتىڭ    توعىزىنشى جانە ونىنشى  كلاستارىن دا  وقيدى. اۋىر   سەميا  جاعدايىنا  بايلانىستى  مەكتەپ  بىتىرمەي  تۇرىپ، ەڭبەك ەتىپ، تابىس  تابۋمەن  شۇعىلدانادى. الدىمەن،  ءبىر   ۇلكەن رەستوراننىڭ ىدىس اياعىن  جۋۋمەن  اينالىسادى. كەيىن  مەكتەپ  بىتىرەردە  ارميان  بايىنىڭ   تۇشپارا   جاساپ،  شىعاراتىن   سەحىندا   تۇنگى  سمەنادا  جۇمىس   ىستەيدى. سوندا  جۇرگەندە زورلانادى، قىزدىعىنان  ايرىلادى.

جالعاسى مىنا سىلتەمەدە.

سادىبەك   تۇگەل،

جازۋشى.