جالعاسى. باسى مىنا سىلتەمەدە.
مارالدىڭ تۋىپ وسەن جەرى قىزىلوردا ءوڭىرى. ولدا جاستايىنان قيىندىقتى، قازاقي ادىلەتسىزدىكتى، جاماندىقتى كوپ كورىپ وسەدى.اكەسى جەتى جاسقا كەلگەندە 1999 جىلدىڭ قىسىندا وزىنە-وزى قول جۇمساپ اسىلىپ ولەدى. ول كىسى اقتى - اق، جاماندى-جامان دەپ بەتكە ايتا الادىن ءمارت ازامات بولىپتى. اسىرەسە، جەمقورلارعا قانى قارسى ەكەن.ءبىر كۇنى ءوزى جۇمىس ىستەيتىن ۇجىمنىڭ ديرەكتورىنا كەلىپ: « اينالايىن ، ءوز حالقىڭدى الداعاندى قوي، ولاردىڭ ماڭداي تەرلەرىمەن تاپقان ەڭبەك اقىلارىن جەمەڭىز» دەپ ەسكەرتۋ جاسايدى. قۇتىرعان باسشى ودان سايىن جۇلىنادى. ەلدى تاپا تال تۇستە الداۋىن جانە بيۋدجەتتىڭ جۇمىسشىلارعا بولگەن اقشاسىن تويىمسىزدىقپەن توناۋىن قويمايدى. سوعان شىداماعان، مارالدىڭ اكەسى جاڭاعى جەمقور ديرەكتوردى كابينەتىندە ءوز قولىمەن قىلعىندىرىپ ولتىرەدى.مارال شەشەسى جانە باۋىرلارىمەن بىرگە قىسى جازى تالماي ەڭبەك ەتەدى. ول توعىزىنشى سىنىپتى بىتىرگەن تۇستا شەشەسىنەن ايىرىلادى. ماماسى ينفاركتان قايتىس بولادى.اكە-شەشەسىز جاعداي كۇرت قيىندايدى. سونى پايدالانعان، «اۋىلدىڭ سۇمدارى» ىشتەرىندە تۋىس اعالارى دا بار، جاعىمپازدانىپ، الماتىدا تۇراتىن 65 جاسار باي پولياككە ەكى مىڭ دوللارعا ساتىپ جىبەرەدى.
كاميلا شىم قالا شىمكەنتتىڭ تۋماسى. اكە-شەشەسى تولە بي اۋدانىنان. جاستايىنان ول دا جوقشىلىق پەن قيىنشىلىقتى كوپ كورىپ وسەدى. شەشەدەن بەس جاسىندا ەرتە ايىرىلادى. تەمىر جول سالاسىندا قاراپايىم جۇمىسشى بولىپ ىستەيتىن اكەسى ءبىر ساۋداگەر ايەلگە ۇيلەنەدى. قارىزعا بەلشەسىنەن باتقان الگى الاياق ايەل اكەسىنىڭ باسىن اينالدىرىپ ،جاڭعىز ۇيلەرىن ساتىپ جىبەرەدى. سەميا دالادا قالادى. ەندى قايتتىك دەگەن تۇستا، اعايىنداردىڭ كومەگىمەن شىمكەنتتىڭ شەتىنەن كىشكەنە تام تۇرعىزادى. تاۋقىمەتتىڭ اۋىرتپالىعىنا شاماسى جەتپەي، اراققا بوي الدىرعان اكەسى ماسكۇنەمدىكتەن قايتىس بولادى. وگەي شەشەسى سۋتەنەرشىلىك جولعا تۇسەدى. ول تاجال قاتىن ءبىر قول تەلەفونى «ايفون» ءۇشىن، ءۇرىپ اۋىزعا سالاتىن ادەمى كاميلانى تۇرىكتىك بايلارىنا بايلاپ بەرەدى. ءتىلىن الماسا ۇرىپ-سوعادى. يت قورلىقتان ونى ناعاشى اعاسى قۇتقارىپ، اۆتوبۋسقا بيلەت الىپ بەرىپ، الماتىعا سالىپ جىبەرەدى.
-اعاسى، ءبىزدىڭ ءومىربايانىمىز وسىنداي. ال، قۇدانى ايتىپ، قۇداعيدى ايتۋدى ۇمىتپاۋ قاعيداسىنا وراي، بۇگىنگى، دۇرىسىندا كەشەدەن بەرى كورگەندەرىمىز مەن باستان كەشكەن قورلىقتارىمىز ھاقىندا بايانداپ بەرەيىن –دەپ بالىم اڭگىمەسىن جالعاستىردى. اقىلى وقۋىمىزدىڭ قۇنى 750000 تەڭگە. سونى وقۋ جىلى كولەمىندە ەكى مارتە تولەۋىمىز قاجەت. تولەمەسەك رەكتوردىڭ بۇيرىعىمەن وقۋدان شىعارىپ تاستايدى. اسىرەسە قىسقى سەسسيانىڭ الدىندا قاتتى قىسىلامىز. دەكەنات تومەندەگىدەي ۋلتيماتۋم قويادى:-« ەگەردە، كىمدە كىم قىسقى ەمتيحان باستالعانعا دەيىن قالعان 300 مىڭ تەڭگەنى تولەمەسە، سەسسياعا جىبەرىلمەيدى، بىردەن وقۋدان شىعارىلادى»-دەگەن. سول كەزدە ىشكەن اسىمىز دەنەمىزگە باتپاي،مازامىز كەتىپ، كۇندىز كۇلكى، تۇندە ۇيقىدان ادا بولامىز. قينالعاننان تىعىرىقتان شىعۋدىڭ جولىن ىزدەيمىز. باسقالار سياقتى قول ءۇشىن بەرىپ كومەكتەسەتىن اكە-شەشەمىز، تۋعان-تۋىستارىمىز جوق. ەندى نە ىستەيمىز، دەگەندە اردى اتتاپ، ءتاندى ساتىپ، ارسىزدىق الەمىنە كىرىپ اقشا تابۋ عانا قالادى. ءبىز وقۋ تولەمدەرىن بىرلەسىپ تولەيمىز. ونى قىزدار «پانەلدەگى سوليدارنوست» دەپ اتايدى. مارال ەكەۋمىزدىڭ اقشامىز تولەندى. وعان كاميلا كوپ ەڭبەك ءسىڭىردى. ءبىز وعان ريزامىز ءارى قارىزدارمىز. قازىرگى ءنومىر ءبىرىنشى مىندەتىمىز: كاميلانىڭ اقىلى وقۋىنا قاجەت 300000 تەڭگەنى قايتسەك تاۋىپ، تولەۋ. تاپپاساق بەزبۇيرەك رەكتورات، مەيىرىمسىز دەكانات ونى وقۋدان شىعارىپ تاستايدى. سول جولدا وت باسىپ ، شوققا تابانىمىزدى، بۇكىل دەنەمىزدى كۇيدىرىپ ءجۇرمىز. ءبىز كۇندە ەمەس، سەزوندا عانا جۇمىس ىستەيمىز جانە «بريگادالارعا» ولسەكتە قوسىلمايمىز.
كەشەدەن بەرى «سوۆرەمەننىي شىقبەرمەس شىعايبايلارعا» تاپ بولىپ، قاتتى الدانىپ، قاپالانىپ تۇرمىز. ولار كىمدەر دەيسىز عوي: الماتى قۇرىلىسىنا بولىنگەن قوماقتى مەملەكەتتىك تەندەردى جەمقورلىقپەن ءبولىپ العان اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى جاعىپار مىرزا، ۇلكەن قۇرىلىس كومپانياسىنىڭ يەسى تولەگەن مىرزا، استانادان كەلگەن، ولاردىڭ تەندەر الۋىنا ءوز ۇلەسىن قوسىپ، دولياسىن الۋعا كەلگەن دەپۋتات نۇربەك مىرزا جانە بارلىق قۇجاتتارمەن كومەكتەسكەن، ولدا دولياسىن الۋعا كەلگەن قۇرىلىس اگەنتتىگىنىڭ وكىلى قالي مىرزالار. جاستارى ەلۋدى ەڭسەرگەندەر. «مىرزالار» ءبىزدى الداپ سوقتى. الدىمەن الماتىدا شيەۆچەنكومەن دوستىقتىڭ قيىلىسىنداعا كافەدە كەزدەستىك. «ەكى كۇن بىزبەن تالعار شاتقالىنداعى جەكەمەنشىك دەمالىس ۇيىندە بولىپ، بىرگە دەم الاسىڭدار، بىزگە جاعداي جاسايسىڭدار. اتقارعان قىزمەتتەرىڭە 300 مىڭ تەڭگە تولەيمىز. سوندا ءارقايسىڭا ءجۇز مىڭنان شىعادى. 300 ميلليوندىق تەندەردەن، ءۇش ءجۇز مىڭ دەگەن نە، ءتايىرى؟»-دەپ ءبىزدى سەندىردى. سوعان سەنىپ ءبىز باردىق. الاتىن، ءۇش ءجۇز مىڭدى كاميلانىڭ وقۋىنا تولەيمىز دەپ. بىرىنشىدەن، ولار كەلىسكەن ۋاقىتتان 15 ساعاتتاي كەشىگىپ كەلدى. ەكىنشىدەن، اياقتارىنان تۇرا المايتىنداي ماس بولىپ كەلدى. ۇشىنشىدەن، جاڭاعى تورتەۋ كەلە سالا بىزگە قاراماي، ال كەپ، اراقتى ولگەنشە ءىشتى. بيليارد ويناپ ءىشتى، ساۋناعا ءتۇسىپ ءىشتى، قايتا-قايتا وتىرىپ، ءبىرىن-بىرى قۇشاقتاپ ، ءسۇيىسىپ ءىشتى. سودان بىزگە شامالارى كەلمەي قالدى. تاڭەرتەڭ تۇرعان سوڭ ، ءبىز سەندەرمەن بولعانىمىز جوق دەپ، اقشالارىن تولەمەي كەتىپ قالدى. ءبىز اڭىراپ دالادا قالدىق. بۇلاردى بىزگە ينستيتۋتتاعى تانىستار تاۋىپ بەرگەن ەدى. سولارعا زۆوندادىق. ولار، بۇلاردى بىزگە لاقاپ اتى «جورا مەچەننىيدىڭ» جانە بوكستان قالا چەمپيونى، لاقاپ اتى «رەمبو» الماستىڭ تاۋىپ بەرگەندەرىن ايتىپ، سولاردىڭ تەلەفوندارىن بەردى. ءبىز ولاردى ىزدەپ سىزبەن كەزدەسكەن جەرگە كەلدىك ولار ساۋنادا وتىر ەكەن. بولعان وقيعانى ايتىپ بەردىك. ولار سەندى. اقشالارىڭدى الىپ بەرۋگە اتسالىسامىز دەدى. ءبىراق، ءوز شارتتارىن ۇسىندى. ءبىز ونى تۇبەگەيلى قابىلدامادىق. سەبەبى، ولاردىڭ شارتتارى بويىنشا، ارنايى بريگادادا كۇندىز-تۇنى ولارعا جۇمىس ىستەۋ، باس بوستاندىقتان ايىرىلۋ، وقۋدان شىعۋ. قاجەت جاعدايدا باسقا قالالارعا بارىپ جەزوكشەلىك قىزمەت كورسەتۋ. بۇل ۇسىنىسقا ۇزىلدى-كەسىلدى كەلىسپەي، ولارمەن دە اۋىر-اۋىر سويلەسىپ، ءسىزدىڭ كولىگىڭىزدى توقتاتتىق. اعا، ايتىڭىزشى وسى سيتۋاسيادا نە ىستەۋىمىز كەرەك؟ اقىل قوسىپ، كومەك بەرىڭىز-دەپ بالىم ماعان تۋرا قارادى.
- «ودنوزناچنو، ۋادە ەتىلگەن اقشانى قايتارىپ الۋدى تالاپ ەتۋ كەرەك»- دەپ مەن جاۋاپ قاتتىم.
- «قالاي قايتارامىز، ول اقشانى»- دەپ باعانادان ۇندەمەي وتىرعان مارال اڭگىمەگە ارالاستى.
- «تەك، جورا مەن الماس ارقىلى»-دەدىم مەن.
- «و، اعا، ولار وپاسنىي ادامدار عوي. ولارعا ايتۋ قيىن»-دەپ كاميلا قارىنداس ءتىل قاتتى.
-ايتامىز. سول ساتتە كاميلانىڭ ۇيالى تەلەفونى بىزىلداي جونەلدى. «زۆونداپ تۇرعان- رەمبو. وعان نە ايتام»- دەپ كاميلا بىزگە قارادى.
باعانادان بەرى بار جاعدايعا قانىق بولعان ماعان، ءبارى تۇسىنىكتى ەدى. كاميلانىڭ تەلەفونىن مەن الدىم.
الماس، دوبرىي ۆەچەر، ۆسترەتيتسيا نادو. ەست ۆوپروس-دەدىم.
ۆى، كتو بۋدەتە؟
يا، ءتولۋباي، برات ديەۆچونوك.
نە ۆوپروس. مى تام ناحوديمسيا.
اعا، «رەمبو» بوكسەر عوي، ءسىزدى ۇرىپ تاستاماي ما؟-دەدى بالىم.
-جوق، بالىم. بىزدە «كلەتكا كورسەتەدى»- دەگەن ۇعىم بار. ( اۆتوردان: ءتولۋباي- جاۋىنگەرلىك سامبونىڭ شەبەرى. قول سوعىسىنىڭ بىرنەشە دۇركىن جەڭىمپازى. شىعىس جەكپە-جەگىنىڭ دە حاس شەبەرى. جەكپە-جەكتەگى ونىڭ كۋميرلارى: فەدور ەمەليانەنكو مەن «نايمان» اتتى دۋلات حاميتوۆ. ولاردىڭ فوتوسۋرەتتەرى ونىڭ ماشيناسىنىڭ ىشىندە ءارقاشان ءىلۋلى تۇرادى).
ساقتانعاندى قۇداي دا ساقتايدى. تەلەفون ارقىلى كۇزەتتە بىرگە ىستەگەن باۋىر بولىپ كەتكەن ەرجۇرەك ەربولعا حابارلاستىم. جولىم بولعاندا ونىڭ ۇيىندە بۇرىن كيكبوكسپەن اينالىسقان ولەگ دوسىمىزدا وتىر ەكەن. ولار سوزگە كەلگەن جوق. جارتى ساعاتتا سول جەردە بولامىز دەپ ۋادە بەردى.
«ەرلەر شەكىسپەي بەرىسپەيدى» دەگەن ناقىل راس ەكەن. «مەچەننىيدا»، «رەمبودا» كەزدەسۋدى ەرەگەسۋدەن باستادى. بىزگە دە كەرەگى سول ەدى. ايتارىمىزدى لاق ەتكىزىپ ايتىپ، سوعىسقا دايىن ەكەنىمىزدى بىردەن بىلدىردىك. تۇسىنىكتەرى بار ، جىگىتتەر سابالارىنا تەز ءتۇستى.
-«مى توجە كراينە ۆوزمۋششەنى دەيستۆيامي يمپوتەنتوۆ. سكۋپىە وني كرىسى گوسۋدارستۆەننىە. وبەششالي يديوتى»-دەپ جورا ءوزىنىڭ ولارعا رەنىشىن ءبىلدىردى.
مەن، «سۇمىرايلاردىڭ سازايىن تارتقىزىپ، وت رازگوۆوروۆ نادو پەرەيتي ك دەلۋ»- دەپ تىزگىندى ءوز قولىما الدىم.ءبارى مەنىمەن ءبىر اۋىزدان كەلىستى. ناقتى جوسپار قۇردىق. ءقازىر جاڭا جەتىلگەن تەحنيكا مەن تەحنولوگيا زامانى ەمەس پە. ينتەرنەت ارقىلى قىزداردى الداپ كەتكەن جەمقورلاردىڭ ادرەستەرىن، قايدا تۇراتىن مەكەن-جايلەرىن تەز تاپتىق. سونىمەن قوسا، ولاردىڭ ءومىر جولدارى تۋرالى مالىمەتتەرمەن تانىستىق. ءبارى دوكەيلەر. تەندەردى جەڭىپ الىپ وتىرعان قۇرىلىس مەكەمەسىنىڭ باسشىسى كەڭەس زامانىندا اۋپارتكوم حاتشىسى، راييسپولكومنىڭ ءتوراعاسى، استانادان كەلگەن ەكەۋى وبلىستىق دەڭگەيدەگى باسشىلار بولعان. بىرىنەن ءبىرى وتەدى ولارعا نە جەتپەيدى دەيسىڭ عوي؟ مىنبەدەن ءسوز ساپتاعاندا ولاردىڭ ايتاتىندارى وتانشىلدىق، ەلدىك، ەلباسىنىڭ جەمقورلار مەن اياۋسىز كۇرەسۋ باستاماسىن قولداۋ بولىپ شىعادى دا، ىسكە كەلگەندە ارام پيعىلدارى مەن ارام قولدارىن حالىق قازىناسىنا سالىپ، وپىرىپ جەيدى-اۋ كەلىپ... قالاي عانا ولاردى ەكىجۇزدى ساتقىندار دەمەيسىڭ. اتتەڭ قولىمدا بيلىك جوق. بار بولسا وسىلاردىڭ ءبارىن ءبىر كۇندە اتىپ تاستار ەدىم. جولىمىز بولعاندا، جەمقورلار جۇبايلارىمەن بىرگە «باعاناشىلداعى» اكىمنىڭ ورىنباسارىنىڭ 1000 شارشى مەترلىك ءۇش قاباتتى ءزاۋلىم سارايىندا جينالىپ، اقشا ءبولىسىپ، تەندەر جەڭىسىن جۋۋدى ، سايران سالۋدى ودان ءارى جالعاستىرۋدا ەكەن. ءبىز، ادىلدىك ىزدەۋشى توپ ولاردىڭ ۇستەرىنەن تۇستىك. جەمقورلار قورقاق كەلەدى عوي. بىزدەن شوشىنعاندارى سونداي،ايەل، بالا-شاعالارىنىڭ الدىندا بۇتتارىن تولتىردى.
-«قايىرلى كەش، قازاق جەمقورلارى، ساتقىن مىرزالار!»،-دەپ باستادىم مەن ءسوزىمدى. قاشان توياسىڭدار، سەندەر؟ ءوز مەملەكەتىڭدى، ءوز ەلىڭدى، ءوز ۇلتىڭدى توناۋدى قاشان دوعاراسىڭدار؟ تاپا –تالتۇستە حالىقتىڭ نەسىبەسىن نەگە ۇرلايسىڭدار؟ وسىلاي تەندەرلەي بەرسەڭدەر، قازاقتى تەنتىرەتىپ جىبەرەسىڭدەر، وڭباعاندار. قوياتىن مەزگىل بولدى ەمەس پە؟ نە بولدى سەندەرگە؟ مىنا، نەمەرەلەرىڭمەن جاستى قىزداردى نەگە الدايسىڭدار؟-دەپ ءۇش قىزدى ورتاعا الىپ شىقتىم. «ۇرىنىڭ ارتى قۋىس» دەيدى ەمەس پە ءبىزدىڭ قازاق.تىرناقشانىڭ ىشىندە ايتقاندا، «تەندەر دوستار» ايەلدەرىنىڭ الدىندا ماسقارا بولىپ، ءبىرىنىڭ بەتىن- ءبىرى تىرنادى. بىرىنەن-بىرى كوردى. كەشەدەن بەرى اۋىز ءسۇيىستىرىپ، كەۋدە سوعىستىرىپ، قول ۇستاسقان دوستىقتارىنان جۇرناق تا قالمادى. بىرىنە-بىرى جاۋ بولىپ شىقتى.
-وڭباعاندار، سەندەردى جاۋاپقا تارتۋ، ۇكىمەتتىڭ شارۋاسى. بىزگە مىنا قىزداردىڭ قارىزىن قايتارۋ مىندەت. قايدا اقشالارىڭ، دەپ، مىلتىقتى كەزەپ، ايعاي سالدىم. قورىققاننان قول اياعى دىرىلدەپ تۇرعان، زام. اكيم ايەلىنە قارادى. ايەلى ۇستىڭگى قاباتتان ءىشى اقاشاعا تولى ءۇش اق دوربانى الىپ كەلدى.
-مۇندا قانشا؟
ء-بارى وسىندا-، دەپ مىڭگىرلەدى اكىم ورىنباسارى.
-قانشا سوندا بارلىعى؟
ء-ۇش ءجۇز ميلليون تەڭگە.
-قىزدارعا قانشا بەرەسىڭ؟
ء-بارىن الىڭدار، تەك ولتىرمەسەڭدەر بولدى.
-سەندەردى ءولتىرىپ، قان ارقالامايمىن. ءوسىرىپ وتىرعان بالالارىم بار. تەك، ماعان ەندى جەمقور بولمايمىز دەپ انت بەرىڭدەر؟ تورتەۋى بىردەي «انت ەتەمىز، انت ەتەمىز» دەپ جارىسا كەتتى. –وندا مىنا ءۇش قىز-سەندەردەن كورگەن قورلىقتارى مەن مورالدىك شىعىندارى ءۇشىن ءۇش ميلليون تەڭگەنى الادى. ال، قالعانىن سەندەر، وڭباعاندار، جەتىم بالالار، قارتتار ۇيلەرىنە، قايىرىمدىلىق قورلارىنا، مۇقتاج جاندارعا تەگىس ۇلەستىرىپ بەرەسىڭدەر. مەن بۇل ماسەلەنى قاتاڭ باقىلاۋىما الامىن. سوڭىنان ماعان قۇجاتتاردى كورسەتىپ، ەسەپ بەرەسىڭدەر؟ تۇسىندىڭدەر مە؟
-يا، تۇسىندىك دەپ شۋ ەتە ءتۇستى جەمقورلار.
بۇل وقيعا وسىلاي اياقتالدى.
ەرتەڭىندە ءبارىمىز ۋنيۆەرسيتەتتىڭ بۋحالتەرياسىنا بارىپ، كاميلانىڭ اقىلى وقۋىنا قاجەتتى 300 مىڭ تەڭگەسىن تولەپ،كەلىسىم شارت بويىنشا اقشا تولەندى دەگەن چەك الدىق. يىعىمىزدان اۋىر جۇك تۇسكەندەي ءبارىمىز قۋاندىق. كاميلاشىم قۋانىشتان كوزىنە جاس الدى. مارال مەن بالىم دوستارىنىڭ بەتىنەن ءسۇيىپ، شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتادى.
سول كۇنى، تاعىدا «نيگارادا» باس قوستىق. ءبىز باقىتتى بولاتىنبىز. قىزدار الداعانداردان وشتەرىن الىپ، اقشالارىن قايتاردى. مەن قورعانسىزدارعا- قورعان بولا العانىما قۋاندىم. قالعان ەكى ميلليون جەتى ءجۇز مىڭدى ۇشەۋىنە قىلداي قىلىپ ءبولىپ بەردىم. ولارعا اقىل قوسىپ، بۇگىننەن قالدىرماي، بىردەن، تەرمينال ارقىلى، كەلەسى وقۋ جىلدارىنىڭ 2010-2011 جىلدارداعى اقىلارىن تولەتكىزدىم. ولار ريزا، مەن دە ريزامىن ومىرگە. سودان بەرى، ولاردى ءوز بالالارىمداي جاقسى كورىپ كەتتىم.
ۋاقىت شىركىن زىمىراپ ءوتىپ جاتتى. كۇندەلىكت ءومىرىم ءبىر قالىپتا وتۋدە. تاڭەرتەڭ بالالاردى وياتىپ، تاڭعى استارىن دايىنداپ بەرەمىن. سوسىن كىشكەنتاي ۇلدى بالا باقشاسىنا، قىزدارىمدى مەكتەپتەرىنە جەتكىزەمىن. قول بوساعان تۇستا جولاۋشىلار تاسىمالدايتىن تاكسيشىمىن. ورتا ەسەپپەن العاندا ، بەنزين مەن اۆتوكولىگىمە قاجەتتى بولشەك زاتتاردان بولەك، كۇنىنە تۇراقتى تۇردە 4-5 مىڭ تەڭگە تابىس تابامىن. اندا-ساندا جولداستارىممەن ءبىر مەزگىل بيليارد ويناۋعا دا ۋاقىت تابا الامىن. قالاي دەگەنمەن جان - جارىم ءاسيانىڭ ورىنى مۇلدەم بولەك ەكەن. مەن ونى شەكسىز سۇيەتىنىمدى، جاقسى كورەتىنىمدى، كۇن سايىن الاساپىرىپ ونى ىزدەيتىنىمدى بايقادىم.مەن كومەكتەسكەن ستۋدەنت قىزدار جاڭالىقتارىن ايتىپ، ءجيى-جيى حابارلاسىپ تۇرادى. ولار كانيكۋلدا، تۋىستارىنىڭ اماندىقتارىن سۇراپ، تۋعان ولكەلەرىندە بولىپ قايتتى. «نيگارادا» كەزدەسىپ باس قوسۋىمىز جاقسى ادەتكە اينالىنىپ ۇلگەردى. كافە ۇجىمى ءوز تۋىستارىنداي قارسى الاتىن بولدى. ايتەۋىر، قاشان كەلسەڭ ءبىر ۇستەل بىزدىكى. ولارمەن ءار-بىر كەزدەسۋىم ءبىر عانيبەت. بالالاردىڭ ماعان دەگەن قۇرمەتتەرى كۇننەن-كۇنگە ارتا تۇسكەنىن بايقادىم. ماعان جاقسىلىق جاساۋعا قۇشتار.
سونداي كۇندەردىڭ بىرىندە قىزدار ماعان «وكىل اكە» دەگەن ات قويىپ، ۇستىمە شاپان كيگىزىپ، زور قۇرمەت كورسەتتى. بۇل مەنىڭ ومىرىمدەگى ءبىرىنشى رەت شاپان كيۋىم بولاتىن. كەرەمەت تولقىدىم. ولارعا ريزاشىلدىعىمدى ءبىلدىرىپ، العىسىمدى ايتتىم. سەندەر مەنى قۇرمەتتەپ، «وكىل اكە» اتاساڭدار مەن سەندەردى ءوزىمنىڭ «وكىل قىزدارىم» دەپ سانايمىن دەپ، ماڭدايلارىنان ءسۇيدىم. سونىمەن جىلجىپ كۇندەر، اياڭداپ ايلار ءوتىپ جاتتى. وسىمەن اڭگىمەنى ءتامامداۋعا بولار ەدى. ءبىر-اق، «وكىل قىزدارىممەن» بايلانىستى مەنىڭ ومىرىمدە قيلى-قيلى وقيعالارعا تولى جاڭا كەزەڭ پايدا بولدى. جۇزدەرى اشىق-جارقىن، تۇر-كەلبەتتەرى سۇلۋ، اقىل –ويلارى بار ولار نەبىر باس قوسۋلار مەن كەشتەردىڭ كوركى بولاتىن. قالادا ۇشەۋىنە دەگەن سۇرانىس كۇنەن-كۇنگە ارتتى. سونداي كۇندەردىڭ بىرىندە ولار مەنى «اشىق اڭگىمەگە» تارتتى.
-«وكىل اكە، ءسىزدى جانىمىزداي جاقسى كورەمىز. بىزگە اكەمىز جاساماعان جاقسىلىقتى جاساپ، قورعان بولىپ كەلەسىز.ءسىز باردا بۇل قالادا ءبىز ءوزىمىزدى ەركىن سەزىنىپ، ەركىن جۇرەمىز. ونىڭ ءوزى ءبىر دۇنيە. اڭگىمەنىڭ اشىعىنا كەلسەك، تاعدىرىمىزدىڭ سورلىلىعىنا، اكە-شەشەدەن ەرتە ايىرىلعان ءومىرىمىزدىڭ قاتىگەزدىگەنە، اينالامىزداعى ادامداردىڭ، ونىڭ ىشىندە تۋىستارىمىزدا بار، مەيىرىمسىزدىكتەرىنە وراي بۇل جالعان ومىرگە باقىتسىز قازاق قىزدارى بولىپ كەلىپپىز. ءبىزدىڭ باقىتسىزدىعىمىز، جوقشىلىقتان، قورعانسىزدىقتان بالا جاستان پاكتىگىمىزدەن ايىرىلىپ، اردى اتتاپ، تەرىس جولدىڭ قۇربانى بولۋىندامىز. بۇل ءبىزدىڭ ماڭدايىمىزداعى وشپەيتىن قارا ءمور، كەتپەيتىن قارا تاڭبا. ودان قۇتىلاتىن جالعىز جول بار، ول و دۇنيەلىك بولۋ. ءبىر-اق، ءبىز جاسپىز. ءومىر سۇرگىمىز كەلەدى. ءومىردىڭ قىزىعىن كورىپ، از كۇن بولسا دا قۋانعانىمىز كەلەدى. اينالامىزدا جۇرگەن تىلەۋلەستەرگە كومەكتەسكىمىز كەلەدى. ەڭ الدىمەن سىزگە بولىسامىز-دەپ نىق شەشىمگە كەلىپ وتىرمىز. جالعىز ءوزىڭىز ءۇش بالانى ءوسىرىپ، جەتكىزەمىن دەپ قينالىپ جۇرگەنىڭىزدى كورىپ ءجۇرمىز. ءبىز سىزگە، بەنزين زاپچاستارىڭىزدان بولەك، تازا 300 مىڭ تەڭگە ايىڭىزعا جالاقى تولەپ تۇرامىز. تاعىدا، اي سايىن بەرەتىن پرەميامىز بار. رەتى كەلگەندە شارقىشىڭىزدى جاڭا كولىككە اۋىستىرامىز-دەدى.
-اۋ، بالالار، بۇل اقشانى قالاي تاباسىزدار؟
-ول ءبىزدىڭ ماسەلە. سىزدەن، اكەمىزدەن ەشتەڭە جاسىرمايمىز ەمەس پە. ءقازىر، سىزبەن ءبىز ءومىر ءسۇرىپ جاتقان الماتى قالاسى «سەكسيندۋسترياعا» اينالىپ كەتتى. ءبىر قالادا مىڭداعان «سەكسحانالار» مەن «جىن-ويناق» ورىندار جۇمىس ىستەيدى. سوعان الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن اعىلىپ كەلىپ جاتقان باسقا ۇلتتىڭ ەركەكتەرى، تولستوسۋمدار بار. سولاردى ساۋۋ قاجەت. مىنە، مىسالى، بۇگىن ءال-فارابيدىڭ بويىنداعى ءبىر ساراي ۇيدە يراكتىڭ باعداد قالاسىنان سەكس جاساۋعا ارنايى ءبىر توپ بولىپ كەلگەن پوليسيا باسشىلارى، اراپتار توسىپ وتىر.
ء-سىز بىلەسىز بە، ءبىر كەشكە قانشا تولەيتىنىن؟
-ونى قايدان بىلەيىن؟ ارى كەتسە 10 مىڭ تەڭگە شىعار.
-1000 دوللار. ولار اۋناپ - قۋناۋعا بارلىعى التى كۇنگە كەلدى. اراپشا، تۇرىكشە بىلەتىن كاميلاعا ءبىر جۇما قاستارىندا ءجۇرىپ، قىزمەت كورسەتۋگە كەلىسسە، ون مىڭ دوللار بەرۋگە دايىن-دەدى بالىم.
-قىزدار، تەك مەن ەمەس، سەندەردىڭ دە باعالارىڭ سونداي ەمەس پە-دەدى كاميلا ءوز كەزەگىندە.
-بىزگە تەك كەلىسۋ مەن گارانتيا كىسى كەرەك-دەدى مارال.
- ول قانداي جۇمىس ؟
ودان ءارى ءمان –ءجايدى كاميلا ءتۇسىندىردى. كەلىپ، جاتقان يراكتىقتار، بۇرىن قازاقستاننىڭ بايلانىس سالاسىندا كوپ جىلدار جاۋاپتى قىزمەت ىستەگەن، قۋ ءارى زالىم ءبىر قازاقتىڭ قۇدالارى ەكەن. ونىڭ قىزى «باعداد» قالاسىنىڭ پوليسيا باسشىلارىنىڭ ءبىرىنىڭ بالاسىنا كۇيەۋگە شىققان. قىزى سوندا تۇرادى. يراكتا ءقازىر سوعىس ءجۇرىپ جاتىر. وندا اردى ساقتاماعانداردى جانە باسقا ايەلدەرگە بارعانداردى ءولىم جازاسىنا كەسىپ، قاتاڭ جازالايدى.
سوعىستان شارشاعان اراپتار، ءار-تۇرلى سىلتاۋلارمەن بوردەل قالا-الماتىعا كەلۋگە اسىعادى ەكەن. وسى ارادا ماۋىقتارىن باسىپ، جىن-ويناق جاسايدى. ونى ەشكىم بىلۋگە ءتيىستى ەمەس. اسىرەسە، «يگيل». ولار ءبىلىپ قويسا، ولاردىڭ كوزدەرىن ءبىر-اق قۇرتادى. سوندىقتان ولار، قىزدارمەن قۇپيا كەزدەسەدى. سونى،بۇرىنعى چينوۆنيك قازاق، تۋعان قۇدالارى ءوز پايداسىنا جاپىرىپ ىستەيدى ەكەن. مىسالى: ول بولسا، يراكتىقتارمەن كەلىسكەن سۋمانىڭ 50 پايىزىن الادى. ول دەگەنىڭىز بىزگە تيەسىلى 30 مىڭ دوللاردىڭ ءارقايسىمىزدان بەس مىڭنان، 15 مىڭىن ەش قينالماي قالتاسىنا سالادى. ال، جەڭگەتايلىعى ءۇشىن اراپتاردان قانشا الاتىنىن ءبىر قۇدايدىڭ ءوزى ءبىلسىن. مىنە، سونى بولدىرماۋ ءۇشىن كەلىسىممەن گارانتيا كەرەك. كەلىسەتىن ءبىز، ال گارانتيا ءسىز بولۋىڭىز كەرەك. گارانتيا دەگەنىمىز- ءبىزدى قورعاۋ. ول ءسىزدىڭ قولىڭىزدان كەلەدى. بۇل ءبىزدىڭ تۇپكىلىكتى شەشىمىمىز.
مەن كەلىستىم. اراپتار التى كۇن ەمەس ، جەتى كۇن تويلادى. جەتى كۇن قىزدار كۇنى، ءتۇنى سولارمەن بولدى. تويىمسىز اراپتار قىزدارىمىزدىڭ قۇر سۇلدەرىن قالدىردى. كەلىسىلگەن اقشانىڭ 50 پايىزىن-ون بەس مىڭ دوللاردى مەن الىپ، جەتى كۇن ولاردى سىرتتان باقىلاپ ءجۇردىم. قىزداردىڭ ايتقانى تۋرا كەلدى. جەتىنشى كۇنى «قۋ قازاق قۇدا» قيعىلىق شىعاردى. بۇلار باعانى تىم كوتەرگەن، دەپ اراپ قۇدالارىن اينىتادى. ءىس ناسىرعا شاپتى. سول كەزدە مەن، قارۋ-جاراق اسىنعان ۇستەرىنە باسا-كوكتەپ كىرىپ كەلدىم. ولار مەنى «يگيل» دەپ قالدىما ورىندارىندا قاتىپ قالدى. ءبارىن بىلىقتىرعان، زالىم قازاققا بىر-ەكى بوليەۆوي پريەم جاساپ، «ۋدۋشيانى» قولدانىپ ەدىم جىلاپ جىبەردى دە، قالعان ون بەس مىڭ دوللاردى قايتارىپ بەردى.
سودان بەرى مىنا جۇمىردىعىم نە كورمەدى. قىزداردى قوعايمىن دەپ، جات جۇرتتىقتارمەن تالاي توبەلەستىم. ءوزىڭىز بىلەسىز مەن توبەلەستە ەشكىمدى وڭدىرمايمىن. قازاقتىڭ قىزىن قورلاعان ناگلىي پاكىستاندىقتار، يندۋستار، امەريكاندىقتار، كانادالىقتار، قىتايلار، اراپتار، كاۆكازدىقتار، يتالياندار، يسپاندىقتار مەنەن تالاي تاياق جەپ، ەلدەرىنە قاشتى.
اعا، باستارىنداعى قايعى قىزدارىمدى جەپ ءبىتىردى. جىعىلعاننىڭ ۇستىنە جۇدىرىق دەمەيمە، مارال «سپيد» اۋرۋىنا شالدىعىپ، ۋ ءىشىپ قايتىس بولدى. ونىڭ سوڭىنان بەس ايدان سوڭ اۋىر دەرتتەن، جامان اۋرۋدان كاميلا كوز جۇمدى. مارقۇم اقىرعى ءسوزىن ماعان ايتتى: -«اكە، سىزدەن كەشىرىم سۇرايمىن. مىنا جارىق دۇنيەگە باقىتسىز بولىپ كەلىپپىن. سىيماي كەتىپ بارامىن. بۇل ومىردە جەر باسىپ جۇرۋگە مورالدىك قۇقىم جوق. مەنەن باسقا قازاقتىڭ قىزدارى بۇل جولعا تۇسپەسە ەكەن». ەكەۋىن دە، ارۋلاپ، ءوزىم جەرلەدىم. بالىم، ءبىر جىل بۇرىن افريكاندىق نەگرگە كۇيەۋگە ءتيىپ، سوماليدە تۇرادى. بۇگىن موگاديشتەن زۆوندادى. كاميلا مەن مارالدى ەسكە الىپ جارتى ساعات جىلادى. جاعدايىم ناشار، كۇيەۋىم راديكالدى يسلامعا اۋىسىپ، ماعان دەگەن كوزقاراسىن كۇرت وزگەردى دەدى. ونىڭ ايتۋىنشا الماتىدا شايتاني ورىندار كوپ. سەن سول جاقتان كەلدىڭ-دەپ سەنىمسىزدىك بىلدىرە باستادى. ەندى قايتەم-دەپ تەلەفون ارقىلى ەڭىرەدى. ونىمەن بىرگە، مەنىڭ دە كوڭىل –كۇيىم استاڭ-كەستەڭى شىعىپ، قاتتى بۇزىلدى. سول كەزدە سىزبەن كەزدەستىم.
- قازاق قىزدارىن باقىتسىزدىققا اپاراتىن ارسىزدىقتى بولدىرماۋ ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەك، اعا؟
- نە ىستەۋ كەرەك؟ ارسىزدىقپەن كۇرەستى ودان ءارى تەگەۋرىندى تۇردە جالعاستىرا بەرۋ كەرەك. ءبىر ساتكە توقتاماۋ كەرەك.توقتاساق قۇريمىز. يدەولوگيالىق جۇمىستاردىڭ
ناشارلىعىنان جاستارىمىزدىڭ رۋحاني ازعىنداۋى شارىقتاۋ شەگىنە جەتىپ تۇر. ءدال ەكى مىڭ جىلدىق تاريحى بار، قازاق ەلىندە بۇگىنگىدەي ءتانىن ساتىپ قارابەت بولۋ بولعان ەمەس. ول بىزگە جيىرماسىنشى عاسىردىڭ سوڭىندا كاپيتاليزممەن بىرگە كەلدى. قازاق قىزدارىنىڭ جەزوكشەلىگى ۇلتقا قارا تاڭبا بولدى. ءبىر ميلليارد حالقى بار ءۇندى ەلىنىڭ ەڭ تانىمال بلوگەرى شاحكار ابيدي اتتى ءجۋرناليسى الەمدىك سەكس - يندۋستريانىڭ وتانى - قازاقستان، ال استاناسى-الماتى قالاسى دەپ جار سالدى. ول امەريكا قۇراما شتاتتارى ديپميسسياسىنىڭ 2012 جىلدىڭ قورىتىندىسىنا ارنالعان ەسەبىندەگى قازاقستان رەسپۋبليكاسىن ايەلدەر جانە ءجاسوسپىرىم قىزداردىڭ سەكس- ترافيگىنىڭ باستاۋشىسى جانە ترانزيتتىك ورتالىعى رەتىندە كورسەتتى دەپ جازدى. بۇدان ارتىق قانداي كلەيمو كەرەك بىزگە. ءدال وسى جاعدايدا بايلىق نەگە كەرەك، بارلىق نەگە كەرەك. اشىعىن ايتسام وسى قالىپتاسقان جاعداي ءبىزدى الاڭداتىپ وتىر. وسى ازعىنداۋدى توقتاتپاساق كۇلكىمىزدى جيا الماي قالامىز. لوگيكاعا سالساق سەكس-تۋريزم، جەزوكشەلىك، ادامداردىڭ ازعىنداۋى ەكونوميكاسى وتە ناشار، نامىسى تاپتالعان، ار-ۇياتى از ەلدە عانا ورىن الادى ەمەس پە؟ ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك ءان-ۇرانىمىزدا. «نامىسىن بەرمەگەن قازاعىم مىقتى عوي» دەگەن قاناتتى سوزدەر جازىلعان. ءسوزسىز قازاق ايەلدەرى مەن قىزدارىنىڭ ار-ۇياتتى اياققا تاپتاپ، ارسىزدىقتىڭ باتپاعىنا باتۋلارى ۇلتتىق قازاقي نامىسىمىزعا اۋىر سوققى بولىپ تۇر. نە ىستەۋ كەرەك دەيسىڭ؟
بىرىنشىدەن: بارلىق قازاق قىزدارى تەگىن ءبىلىم الۋلارى كەرەك. جوعارعى وقۋ ورىندارىنداعى اقىلى وقىتۋدى توقتاتۋ قاجەت.
ەكىنشىدەن: «سەكسحانا» جانە «بوردەل» بولىپ كەتكەن سانسىز «ساۋنا»، «حاۋىز»، «حامامداردى» «تۇنگى جىن-ويناقتاردى»، «گەي، گەيشا كلۋبتاردى»، «قوناق ۇيلەردى» جابۋ كەرەك.
ۇشىنشىدەن: قازاقتىڭ قىزدارى تەك قازاقتىڭ جىگىتتەرىنە تۇرمىسقا شىعۋلارى كەرەك.
تورتىنشىدەن: لاس ءتۋريزمدى ەلىمىزگە كىرگىزبەۋ كەرەك.
بەسىنشىدەن: يدەولوگياعا جانە جاستار تاربيەسىنە جەتە كوڭىل ءبولۋ.
التىنشىدان: يدەولوگيا سالاسىندا تەليەۆيدەنيا، راديو، ينتەرنەت سالالارىن قاتتى قاداعالاپ، ۇلتتىق رۋحىمىزعا زيان تيدىرمەيتىن ونىمدەردى عانا كورسەتۋ كەرەك.
جەتىنشىدەن: وسى جۇمىستارعا ارنالعان «ۇلى دالا قىراندارى» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق مادەني- الەۋمەتتىك قوزعالىسى دايىنداعان «25» -اتتى ماڭىزدى باعدارلامانى ۇكىمەتتىك دەڭگەيدە قابىلداپ، ۇلتتىڭ «ار-وجدان» ماسەلەسىن باستى نازاردا ۇستاۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيمىن. بۇل مەنىڭ ازاماتتىق ۇستانىمىم بولىپ سانالادى.
سەگىزىنشىدەن: بۇل شارالار ۇلت بولىپ ۇيىسىپ، جۇرت بولىپ جۇمىلىپ اتقارىلاتىن جۇمىستار بولعاندىقتان، بىرىگۋىمىز كەرەك، تىزە قوسىپ، بىرلەسە كۇرەسسەك قانا ۇلتىمىزدى «ار داعدارىسىنان» الىپ شىعامىز، جاستاردى ، قازاقتىڭ قىزدارىن ازعىنداۋدان ساقتايمىز.
بىرلىگى مىقتى، جەمقورلىعى مەن جەزوكشەلىگى جوق ەل عانا وزادى. سونى ءتۇسىنۋىمىز كەرەك.
سادىبەك تۇگەل،
جازۋشى.
