Qazaqstan Respýblıkasynyń Eńbek Zańnamasynyń, onyń ishinde eńbek qaýip­sizdigi men eńbekti qorǵaý jónindegi talap­tardyń saqtalýyn memlekettik turǵyda baqylaýdy júzege asyrý, eńbek adamynyń múddesin qorǵaý, sondaı-aq, tarıhı Otany­na kelgen etnıkalyq qazaqtarǵa oralman mártebesin berý isterimen aına­lysatyn Almaty qalalyq Memlekettik eńbek ınspeksıasy jáne kóshi-qon basqarmasy da talaı jumystyń basyn qaıyrdy.

Máselen, ústimizdegi jyldyń osy ýaqy­tyna deıin 1826 azamatqa, onyń ishinde 739 etnıkalyq qazaqqa eńbek jáne kóshi-qon zańdylyqtarynyń talaptary týraly aýqymdy túsinik jumystary júrgizilip, tıisti sharalar qabyldandy. Naqtyraq aıtsaq, eńbek zańdylyqtarynyń talapta­ryn túsindirý máseleleri boıynsha qala kásiporyndarynda 3727 adam qamtylǵan 135 kezdesý ótkizildi.

– Eńbek zańdylyqtarynyń saqtalýy boıynsha, memlekettik baqylaýdy júzege asyrý úshin jáne jumyskerlerdiń quqyǵyn qorǵaý maqsatynda 646 tekserý júrgizilgen. Tekserý kezinde 749 zańbuzýshylyq oqıǵa­sy anyqtalǵan. Nátıjesinde 262 jumys berýshi jalpy kólemi 46,7 mln. teńgege ákimshilik jaýapqa tartyldy.  Onyń ishinde 29,8 mln. teńge kólemin quraıtyn 171 aıyp­pul (62,8 %) óndirip alyndy, – deıdi Almaty qalalyq Memlekettik eńbek ınspek­­sıasy jáne kóshi-qon basqarmasy­nyń basshysy Talǵat Razaqov.

Atqarylǵan osyndaı júıeli jumys­tardyń nátıjesinde jumyskerlerdiń jalaqysyn áli tólemegen 217 kásiporyn olqylyqtarynyń ornyn toltyrdy. Iaǵnı  323,8 mln.teńge qarajat óz ıelerin taýyp, jumysshylardyń aılyqtary alaqanda­ryna tıgen. Bul — 1625 eńbekkerdiń eńbek quqy qorǵaldy degen sóz.

Jumyskerlerdiń jalaqysyn ýaqtyly tólemegen 169 zańdy tulǵa ákimshilik jaýap­qa tartylyp, olarǵa 34,6 mln. teńge aıyppul salyndy. Jalpy, aılyq eńbek­aqynyń merziminde tólenýi qala basshyly­ǵynyń udaıy nazarynda. Máselen, qala ákimi orynbasarynyń tóraǵalyǵymen osy másele boıynsha 12 jınalys jáne áleý­mettik seriktestik boıynsha úshjaqty kelisim komısıasynyń bir otyrysy ótip, onda jalaqy máselesiniń eshqashan keshiktirilmeý kerektigi shegelep aıtyldy.

Basqarma ókilderi, sondaı-aq, ujym­dyq kelisim-shartty tirkeý jáne monı­torıng jasap otyrý jumystaryn da aqsatqan emes. Máselen, búgingi tańda qalada bas-aıaǵy 2583 ujymdyq eńbek kelisim-sharty jasalǵan.

Kóshi-qon máseleleri de kún tártibinen túsken emes. Qala boıynsha oralman mártebesin 271 etnıkalyq qazaq ıelengen, onyń ishinde 144 adamnan turatyn 54 otba­sy jáne 127 jalǵyzilikti jan bar. Olarǵa uzyn-sany 195 kýálik berilgen.

Elim dep kelgen qandas baýyrlardyń arasyndaǵy eńbekke jaramdysy – 63%, al zeınetkerler – 6,0%. Eńbekke jaramdy aǵaıyndardyń 44%-y joǵary bilimdi (arasynda oqýy aıaqtalmaı qalǵandary da bar), al 9 %-y – stýdent.

Ózbekstan elinen 75 adam (27,7 %), Qytaıdan – 176 (65,0 %), Reseıden – 5, Qyr­ǵyzstan men Tájikstannan árqaısy­synan 4 adamnan, Mońǵolıa men Túrkıa­dan árqaısysynan 3 adamnan, al Ýkraı­nadan 1 aǵaıyn kelgen.

Oralmandardyń basym kópshiligi Áýezov aýdanynda tirkelgen – 91 adam (34,0 %). Alataý aýdanynda – 73 (27,0%), Bos­tandyq aýdanynda – 40 (15,0 %), Alma­ly aýdanynda – 25 (9,0%), Medeý aýda­nynda – 20 adam (7,0%). Al qalǵan Jetisý, Naýryzbaı jáne Túrksib aýdandarynda 3,0 %-den.