مەديسينالىق مەكەمەلەردەن شىعاتىن ءقاۋىپتى قالدىقتار زاڭ بويىنشا ارنايى ورىنداردا زالالسىزداندىرىلۋى كەرەك. الماتى قالاسىندا وسى ءقاۋىپتى قالدىقتاردى زالالسىزداندىرۋ جۇمىسى لايىقتى دەڭگەيدە جۇرگىزىلمەيتىن سياقتى. ونىڭ انىق-قانىعىن 31-ارناداعى «ءسوزدىڭ شىنى كەرەك» باعدارلاماسى انىقتاپتى. بۇل تۋرالى Qamshy.kz حابارلايدى.
مەديسينالىق مەكەمەلەردەن شىعارىلاتىن قالدىقتاردىڭ بۇلاي شاشىلىپ جاتۋى قانشالىقتى ءقاۋىپتى؟
زاڭسىزدىقتىڭ ۇستىنەن تۇسكەن تىلشىلەرگە قانداي قىسىم كورسەتىلدى؟
13 مامىر. 2016 جىل. ساعات تۇسكى 13.30. الماتىداعى كوز اۋرۋلارى ينستيتۋتىنان شىعارىلاتىن مەديسينالىق قالدىقتار مىنا كوك كولىككە تيەلىپ جاتىر. اناۋ سارى قوراپتارعا مەديسينالىق تىلمەن ايتقاندا، ب كلاستى مەدقالدىقتار سالىنعان. ب دارەجەلى مەديسينالىق قالدىقتاردىڭ قانداي بولاتىنىنىن ارنايى مامانداردان سۇرادىق.
بايانسۇلۋ تابينوۆا، ەپيدەميولوگ-دارىگەر:
- ب كلاسى بولسا، سۋ وتپەيتىن، تەسىلىپ كەتپەيتىن، سارى تۇستەگى قوراپتارعا سالادى. ول ەپيدەميولوگيالىق ءقاۋىپتى قالدىقتار. وندا حيرۋرگيالىق كابينەتتەن شىعارىلعان ماتەريالدار، قولدانىلعان ماقتالى تامپوندار، ەكپە قۇرالدارى، ينەلەر، پايدالانىلعان مەديسينالىق قۇتىلار بولادى.
كوك كولىكتىڭ سوڭىنان نەگە ءجۇرمىز؟ الدىمەن وسى ساۋالعا جاۋاپ بەرسەك. بىزگە الماتى وبلىسىنا قاراستى، ىلە اۋدانى، قاراوي اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى حابارلاستى. الماتىداعى مەديسينالىق مەكەمەلەردەن شىعارىلاتىن قالدىقتاردى ءدال ءوز تەرريتوريالارىنا توگىلەتىنىن بايقاپ قالعان ەل، دەنساۋلىقتارى ءۇشىن الاڭداۋلى. مىنە، مەدقالدىقتار سالىنعان كوك كولىك قالالىق № 23 ەمحاناعا كەلدى. ول جەردەن مەدقوراپتاردى باسىپ الىپ، قالقامان ىقشاماۋدانىندا ورنالاسقان №1 قالالىق اۋرۋحاناعا كەلدى. ول جەردەن دە مەديسينالىق قالدىقتاردى باسىپ الىپ، قالا اۋماعىنان شىعاتىن جولعا قاراي باعىت الدى...
كولىك جۇرگىزۋشىسى جولاي تاماقتانىپ، بىزدەر ونى كۇتكەنشە، قاراڭعىلىق تا ءتۇستى. تۇرعىنداردىڭ ايتقانىنداي، قاراوي اۋىلىنا قاراي باعىت العان كولىكتىڭ ىزىنەن قالماي ءبىز دە كەلە جاتقانبىز. الايدا، بىزگە ءاتى-جونى بەلگىسىز شارۋا قوجالىعىنىڭ اۋماعىنا قاراي كىرەر جولدا، كولىكتەن كوز جازىپ قالدىق. تۇرعىندار ايتقان اۋماققا بارىپ، الدىمەن شارۋا قوجالىعى وكىلدەرىنەن ارى-بەرى وتكەن كولىكتى بايقامادى ما دەپ سۇراعانبىز. ارينە، مەديسينالىق قالدىقتارعا قاتىستى دا سۇرادىق. ءبىراق ماردىمدى جاۋاپ بولمادى...
شارۋا قوجالىعىنىڭ وكىلى:
راس پا توگەتىنى؟ - جوق، و جاعىن بىلمەدىم. ارى-بەرى وتكەن ماشينالاردى قاداعالاي الاسىز با؟ مىنا جاق ءسىزدىڭ تەرريتوريا ما؟ - بىلمەيمىن قوناققا كەلگەنمىن.
الايدا، بۇل كىسىنىڭ وسى ماڭايدى كۇزەتىپ جۇرەتىنىن بىزگە تۇرعىندار ەسكەرتكەن-دى. سول سەبەپتى تۇنگى ەكىلدەردىڭ كەزىندە بۇل ماڭعا قايتا كەلدىك. اينالاسى قورشالماعان اۋماققا جاقىنداعاندا، ءتۇتىننىڭ ءيىسى سەزىلدى. ءقاۋپىمىز راستالدى.
سارى ءتۇستى شەلەكتەر، قان قالدىقتارى قالعان قۇتىلار، ەكپە قۇرالدارى كوز الدىمىزدا جانىپ جاتتى. مۇندا ءبىز ءۇشىن تۇسىنىكسىز كوپ مەديسينالىق قالدىقتار جاتىر. سىرتىنداعى جازۋىنا قاراپ، قاي مەكەمەگە تيەسىلى ەكەنىن تۇسىندىك. قالدىقتىڭ تەڭ جارتىسى قوراپتارىنان شىعارىلماعان كۇيى شۇڭقىردىڭ ىشىنە لاقتىرىلىپتى.
يرينا سوۆەتجان قىزى، ءتىلشى:
مىنا جەردى ءدال ءقازىر عانا ورتەپ ۇلگەردى. ءبىز ارتىنان قۋىپ جەتكەنشە، زاتتاردىڭ ءبارىن توگىپ ۇلگەرىپتى. مىنە، ادامنىڭ قانى...
بايانسۇلۋ تابينوۆا، ەپيدەميولوگ-دارىگەر:
- مەديسينالىق قۇتىلاردا قان قالدىقتارى جانە ول جۇقپالى ناۋقاستاردان الىنعان ماتەريالدار بولۋى مۇمكىن. ويتكەنى، ب جانە ۆ كلاسىنداعى مەدقالدىقتاردا، اسىرەسە قۇتىلارداعى قالدىقتاردىڭ جۇقپالى اۋرۋمەن اۋىراتىن ناۋقاسقا تيەسىلى بولۋى ابدەن مۇمكىن. سوندىقتان ونىڭ اينالاسىنا وتە جامان اسەر ەتۋى مۇمكىن.
ال ءدال وسى جەرگە جاقىن ورنالاسقان مىنا شاعىن اۋىلدا اقشي ەلدىمەكەنىنە تازا اۋىز سۋ جىبەرەتىن مەكەمەنىڭ قىزمەتكەرلەرى تۇرادى ەكەن. وزدەرىنە جاعىمسىز ءيىس كەلەتىنىن ايتقان تۇرعىندار، ءبىراق ول ءيىستىڭ ءبىراق قايدان كەلەتىنىنەن حابارسىز.
داحان مەرەكەيەۆا، قاروي اۋىلىنىڭ تۇرعىنى:
- جاعىمسىز ءيىس كەلەدى، ءبىراق نەنىكى ەكەنىن بىلمەيسىز ءيا؟ - ءيا، ەندى ونداي بولادى عوي. جەل بولادى، جەل سوقسا، مىنا جاقتان بىلەمىز. نەنىڭ ءيىسى ەكەنىن اجىراتا المايسىز - ەندى ءبىز...
ەرلان وتاروۆ، "قاروي" اۋىلىنىڭ تۇرعىنى:
- ازانعى ۋاقىتتاردا ەرتە ءيىس كەلەدى. تۇندە كەلە مە؟ مىسالى ولار تۇندە جاقتى. شىعادى عوي ءيىس.
تۇنىمەن اڭدىپ، كوزىمىز جەتكەن اقپاراتتى تۇرعىندارمەن ءبولىسۋ ءۇشىن، مۇندا ەرتەڭىندە تاعى كەلگەنبىز. قاي جەردە جانىپ جاتقانىن كورسەتۋ ءۇشىن، ءبىر كىسىنى كولىگىمىزگە وتىرعىزىپ، كەشەگى ءتۇنى قالدىقتار جانىپ جاتقان جەرگە الىپ باردىق. ورتەنگەن قالدىقتاردى ءوز كوزىمەن كورگەن تۇرعىندار بىزگە سۇقبات بەرىپ، ۇلگەرمەي جاتىپ، كەشە تۇندە وسى جەردىڭ قوناعىمىن دەگەن كىسى، اتىنا ءمىنىپ، بىزدەردى تاپتاپ كەتە جازدادى.
قاروي اۋىلىنىڭ تۇرعىنى:
- مىناۋ سۇمدىق، مىنا جەردە تۇرامىز جاقىن جەردە. ەششە پيتيەۆوي سۋ جىبەرەمىز.
اتتىلى كىسى الدىمەن كامەرامىزعا جۇگىردى، قامشىسىن سابالاپ، شاپپاق بولدى. ءسوز تۇسىنبەسىن بىلگەندىكتەن ءبىز دە كولىگىمىزگە جۇگىردىك.
اۋپىرىمدەپ، قاشىپ ۇلگەردىك. جولسىزبەن جۇرەمىز دەپ، كولىگىمىز اپاتقا ۇشىراي جازدادى. ارتىنان بەلگىلى بولعانداي، الدىڭعى تەرەزە شىتىناپ، كولىگىمىز كوپ ءبۇلىنىپتى. كەشە تۇندە ءوزىن وسى جەردىڭ قوناعىمىن دەپ تانىستىرىپ، بۇگىن بۇزاقىلىققا بارعان ازاماتتىڭ ىسىندە قانداي قىلمىستىڭ بارىن - ءقازىر قۇزىرلى ورگان قىزمەتكەرلەرى انىقتاپ جاتىر. ال، ءبىز ءوزىمىز كۋا بولعان مەديسينالىق مەكەمەلەردىڭ، مەديسينالىق قالدىقتاردى تاسىمالداۋ جۇمىسى ءۇشىن قاي كومپانيامەن كەلىسىم شارتقا وتىرعانىن انىقتاۋعا كوشتىك.
ەرلان قۇدابايەۆ، №1 قالالىق اۋرۋحانا باس دارىگەرىنىڭ ورىنباسارى:
- "ەگيدا" مەدورتالىعىمەن مەملەكەتتىك تاپسىرىس ارقىلى تەندەردى ولار ۇتىپ العان بولاتىن. ول ءۇشىن بىزدەردە كەلىسىم-شارت بار.
مىنە، قالالىق №1 اۋرۋحانانىڭ "ەگيدا مەديسينالىق ورتالىعى" جشس-مەن جۇمىس ىستەيتىندىگىن دالەلدەيتىن قۇجات. ياعني، مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ارقىلى جاسالعان كەلىسىم-شارتتىڭ نەگىزىندە، مەديسينالىق مەكەمەنىڭ وزدەرىنەن شىعارىلاتىن قالدىقتاردى ارى قاراي قالاي زارارسىزداندىرىلاتىنىنان حابارى بولمايدى، قاداعالاپ وتىرۋعا دا مىندەتتى ەمەس. ويتكەنى، تەندەرگە قاتىسىپ، ۇتىپ العان كومپانيا وزىنە بولىنگەن قارجىمەن مەدقالدىقتاردى ۋتيليزاسيالاۋ جۇمىسىن وزدەرى اتقارادى. ماسەلەن، بۇل كەلىسىم شارت بويىنشا، جابدىقتاۋشى دەپ تانىلعان "ەگيدا" كومپانياسىنا 4 ميلليون 232 مىڭ 400 تەڭگە ءبولىنىپتى.
ءبىز كۋا بولعان مىنا سارى ءتۇستى شەلەكتەگى جازۋ نەگىزىندە الماتىداعى ونكوديسپانسەرگە تيەسىلى ەكەنىن انىقتادىق. ال، الماتى ونكولوگيالىق ورتالىعىنىڭ مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلار بولىمىنە حابارلاسقانىمىزدا، وزدەرىنىڭ "ەگيدا" ج ش س جۇمىس ىستەيتىنىن ايتتى. ياعني، مىنا قالدىقتاردى ءدال وسى مەكەمەنىڭ توگۋى ابدەن مۇمكىن. كوك كولىكتىڭ سوڭىنا ءتۇسىپ، 23 ەمحانانىڭ قالدىقتارىن دا الىپ كەتكەنىن كورگەن ەدىك. ايتىلعان مەدمەكەمەنىڭ شارۋاشىلىق بولىمىندەگىلەر دە ءدال وسى "ەگيدا" ج ش س جۇمىس ىستەيتىنىن ايتتى.
"ەگيدا مەدورتالىعى" ءجشس-نىڭ № 1 قالالىق اۋرۋحانامەن جاساسقان كەلىسىم-شارتىندا مەكەن-جايى ەسەنوۆ كوشەسى 16 ءۇي دەپ كورسەتىلگەن. ءبىراق ءبىز مەدورتالىقتى 15ء-شى ۇيدەن تاپتىق. الايدا، مۇندا تىرشىلىك جوقتاي كورىندى. ەسىكتىڭ الدىندا ءوزىن وسى عيماراتقا جاۋاپتى كىسىنىڭ ورىنباسارىمىن، مەدمەكەمەنىڭ اكىمشىسىمىن دەپ تانىستىرعان كىسى مەديسينالىق قالدىقتارمەن اينالىساتىن قىزمەتكەرلەردىڭ قايدا وتىراتىنىنان دا حابارسىز.
"ەگيدا" مەديسينالىق ورتالىعىنىڭ وكىلى:
- "وتحودتارمەن" اينالىساتىن ادامدار وسىندا وتىرمايدى. ءبىز ولاردى قايدان تابامىز؟ مەن بىلمەيمىن!
ايتا كەتۋ كەرەك، ءدال وسى ماسەلەمەن ءقازىر بىرنەشە اۋداننىڭ قۇزىرلى ورگان قىزمەتكەرلەرىنىڭ اينالىسىپ جاتقانىنان حاباردارمىز. ءبىراق تەرگەۋ ىسىنە بايلانىستى، بىزگە ناقتى اقپارات الۋ مۇمكىن بولمادى. ال ادام دەنساۋلىعىنا جاۋاپتى ماماندار بولسا، ب دارەجەلى مەديسينالىق قالدىقتىڭ وراسان زور ءقاۋپى بارىن ايتىپ جاتىر.
باقىت تۇمەنوۆا، "امان ساۋلىق" قورىنىڭ ءتورايىمى:
- ينفەكسيا بولۋى مۇمكىن، ءىرىڭ اققان نەشە ءتۇرلى بيوماتەريالدار. سوندىقتان وزدەرىنىڭ پريكازدارى بار، سول بويىنشا وبرابوتكادان وتكىزۋ كەرەك!
ق ر ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترىنىڭ 2015 جىلعى 24 اقپانداعى № 127 بۇيرىعى بويىنشا، ب جانە ۆ دارەجەلى مەديسينالىق قالدىقتاردى ارنايى بەكىتىلمەگەن ورىنداردا ورتەۋگە تىيىم سالىنعان. سوندىقتان تۇبىنەن بۇتىندەي ءبىر اۋىل اۋىزسۋ ءىشىپ وتىرعان جەردە ىشىندە جۇقپالى اۋرۋ ۆاكسينالارى بولۋى مۇمكىن اسا ءقاۋىپتى قالدىقتاردىڭ توگىلىپ، ورتەلۋى قىلمىس بولىپ سانالۋى ءتيىس! مەملەكەت بۇل ىسكە تەندەر ارقىلى ميلليونداعان قارجى بولگەندە، ەلدى ۋلاپ، پايداسىن كورىڭدەر دەمەگەن شىعار. سوندىقتان قالدىقتى توككەن دە، توككىزگەن دە، بەيبىت ەلدى نەگە ۋلاپ جاتقانىن بىلۋگە بارعان تىلشىلەرگە قامشىسىن الا جۇگىرىپ، سوققىعا جىقپاق بولعان، قولىنان كەلسە، كامەراسىن سىندىرماق بولعان ازامات تا جاۋاپقا تارتىلۋى ءتيىس! ايتا كەتۋ كەرەك، ءدال وسى ءىس ءقازىر ىلە اۋداندىق پروكۋراتۋراسىنىڭ دا نازارىندا. ءبىز دە بۇل تاقىرىپقا تاعى دا ورالاتىن بولامىز.
