زاڭ كۇشەيەدى دەگەن سايىن، قايىرشىلار كوبەيىپ بارادى. ارام كاسىپتەن ولاردىڭ بالالارى ارلانبايتىن بولعان. اسىرەسە، جۇما كۇندەرى الاقان جايعان ۇلكەن-كىشىدەن اياق الىپ جۇرە المايسىڭ. كوشەدە دە قول-اياعى ءبۇتىن ەر مەن بالا قۇشاقتاعان ايەل دە، كەمپىر دە، شال دا ۇيالماي تۇرا بەرەدى. ولاردىڭ مەشىتكە كىرگىزبەۋگە يمامداردىڭ حاقىسى جوق. ال، ءتارتىپ ساقشىلارى قايىرشىلارمەن كۇرەسۋگە قۇلىقسىز كورىنەدى.
ءبىزدىڭ قوعامدا قايىرشىلىق مۇقتاجدىق ەمەس، بيزنەستىڭ ءبىر تۇرىنە اينالعان. كۇن ۇزاققا بەيشارانىڭ كۇيىنە ەنىپ، كەشكىسىن قولارباسىنان ءتۇسىپ، تاساعا تىعىپ قويعان قىمبات كولىگىنە ءمىنىپ ۇيىنە قايتقان قايىرشىنىڭ تالايىن كورگەنبىز. ساداقا سۇراپ جۇرگەندەردىڭ قولىنان جەتەكتەپ، ادال جۇمىس ۇسىنىپ تا كورگەن كەزىمىز بولعان. «50-60 مىڭ تەڭگە ايلىق ءۇشىن اي بويى جۇمىس ىستەيمىز بە؟ ونداي اقشانى ەكى-اق كۇندە تابامىز عوي» - دەيدى، ولار. «دانىككەننەن قۇنىققان جامان» دەگەن وسى.
«بايدىڭ اسىن – بايعۇس قىزعانادى» دەۋشى ەدى. كەرىسىنشە، بايعۇستىڭ اسىن باي قىزعانىپ قىزىق بوپ جاتىر، ءقازىر. «يمامدار بارعان جەرلەرىنەن قۇر قايتپايدى» دەگەندەيىن اڭگىمە الەۋمەتتىك جەلى بەتىندە جەلدەي ەسىپ تۇر. سالدە ورانعاننىڭ ءبارى يمام ەمەس، تۇكپىرلەردە ءالى كۇنگە جۇرگەن اۋىل مولداسى بولۋى ابدەن مۇمكىن. وسى تۇستا ايتا كەتەيىك، ماسەلەن، اس بەرىپ جاتقان ءۇيدىڭ ەگەسى نەمەسە نەكە قيدىرعان جاس جۇبايلار ءوز ريزاشىلىقتارىمەن يمامداردى قانداي سىيعا بولەسە دە ايىبى جوق. ول اتام زاماننان كەلە جاتقان العىس ءبىلدىرۋدىڭ جورالعىسى. «وڭ قولىممەن بەرگەندى سول قولىم كورمەسىن» دەيتىن ءمارت حالىق ەمەسپىز بە؟ ەندەشە، سول ءبىر بەس-التى كامپيت، ەكى كۇلشەنى ءسوز ەتىپ نە كەرەك؟ ساداقا ساۋابى ەشقاشان ۇزىلمەيتىن امال، ال ونى جاريا ەتۋ، ماقتانۋ، كەرى قايتارىپ الۋ – ەكى دۇنيەدە دە ساۋاپسىز قالدىرادى. ساۋ كۇنىندە بەرگەن ساداقاسىن قاساقانا بۇلداعانى ءۇشىن، اقىرەتتە اركىمنىڭ وزىنە قايتارىلىپ، ساۋابى جويىلادى ەكەن.
ءتاۋىپ، باقسى، بالگەردەن اقشاسىن ايامايتىن، كەيبىر جۇرت يمامداردىڭ نەسىبەسىن كۇندەمەي-اق قويسا ەكەن. اشىعىن ايتايىق، جانازا شىعارۋعا ارنايى اقى تالاپ ەتىلمەيدى. ول ءراسىمدى اتقارعان يمامعا نەمەسە مەشىت قىزمەتكەرىنە ءۇي ەگەسى اقىسىن بەرەم دەسە دە، بەرمەسە دە ءوز ەركىندە. شالعاي اۋىلداعىلاردىڭ شاريعي تىرلىكتەرى «بايىرعى» مولدالارعا تاۋەلدى بولىپ تۇر. ولاردىڭ ساۋدالاساتىنىن ەشكىم جوققا شىعارمايدى. سوراقىلىعى سول، قاناعاتسىز مولدالاردىڭ جاماناتى يمامدارعا دا تيۋدە. جالپى مولدا مەن يمامنىڭ اراسىن اجىراتاتىن ۋاقىت جەتتى عوي.
ەل اۋزىندا «قۇر قولعا باتا جۇرمەيدى» دەگەن بار. بۇل ءسوزدىڭ توركىنىن ارىدەن ىزدەسەك، وقىلعان قۇران، سالىنعان دەمگە شاريعات اقىسىن بەلگىلەگەن بوپ شىقتى. ماسەلەن، قۇران حاتىمنىڭ اقىسى – ءبىر قوزىلى قوي، ال قاراقۇرت نەمەسە جىلان شاققاندا سالىنعان دەمنىڭ اقىسى – ءبىر قوي نەمەسە سول ءتولدىڭ اقشاسىمەن ەسەپتەلەدى ەكەن. پايعامبارىمىزدىڭ س.ا.ۋ كەزىندە 6666 اياتتى وقىپ، قۇراندى حاتىم ەتكەنى ءۇشىن يمامدارعا ەڭبەكاقىسى وسىلايشا تولەنگەن. تۋرا سول سياقتى ۋلى جاندىكتەر شاققانعا دەم سالعانعا دا اقى بەكىتىلگەن. دەمەك، داۋرىعاتىنداي دانەڭەسى دە جوق.
ەل ىشىندە ءبىر تانانىڭ قۇنىنا «تۇكىرەتىن» نەشە ءتۇرلى تاۋىپتەر بار. ولاردىڭ ارابشا دا ەمەس، باسقاشا تىلدە شۇلدىرلەگەنى قۇران وقىعانى ەمەس. تاۋىپكە بارىپ ءتاۋىر بولماي، اجالىنان بۇرىن اتتانىپ جاتقانداردى دا ەستىپ ءجۇرمىز. سوندايلارعا الدانباي، ودان دا راحماننىڭ نۇرى جاۋعان مەشىتكە بارىپ قۇراننان شىن شيپا تاپساق يگى ەدى. پايعامبارىمىز س.ا.س مۇگەدەكتىڭ شىن مۇگەدەك ەكەنىنە كوز جەتكىزبەي بەرگەن ساداقانىڭ قايىرى جوقتىعىن ايتقان ەكەن. ءوز تۋىسىڭ، ودان قالسا جاقىنداعى كورشىڭ قينالىپ جاتقاندا، كوشەدەگى بىرەۋگە بەرگەن ساداقا دا ساۋاپسىز. ال، ءبىز وتىرىك اقساڭداپ، قايقاڭداپ كەتە باراتىنداردى ساداقامەن جارىلقاعىشپىز، ايتەۋىر. ودان مەشىتكە ەرىنبەي اپارىپ بەرسەك، ەكى ەسە ساۋاپقا كەنەلىپ قايتار ەك. «ساداقا بارلىق بالەنىڭ بەتىن قايتارادى» دەگەن. ساداقا – بارلىق باقىتتىڭ، جاقسىلىقتىڭ، بايلىقتىڭ ءبىر كىلتى.
ساداقا مەن زەكەت كىمدەرگە جانە قانداي جاعدايدا بەرىلەدى: 1) ءۇي-جايى بار، ءبىراق كۇن كورىسى تومەن وتباسىلارعا؛ 2) ىشەرگە اس، كيەرگە كيىم، باسپاناسى جوق مىسكىندەرگە؛ 3) زەكەت-ساداقانى جينايتىن يمامدارعا نە كومەكشىلەرىنە؛ 4) يسلام دىنىنە جاڭادان كەلگەن ادامدارعا، مۇسىلمانداردىڭ مەيىرىمدىلىگىن كورسەتۋ ءۇشىن؛ 5) قارىزدانىپ قالعان ادامدارعا؛ 6) اللانىڭ جولىنداعىلارعا، ياكي، ءدىن قىزمەتىندەگىلەرگە، مەدرەسە شاكىرتتەرىنە، قاجىلىققا بارعىسى كەلەتىن، ءبىراق شاماسى جەتپەيتىندەرگە. زەكەت – پارىز، ساداقا - اركىم ءوز ىقتيارىمەن بەرەتىن اقشا.
كەلەشەكتە مەشىتتەردەگى ساداقا جاشىكتەرىن ارنايى تەرمينالدار الماستىرۋى مۇمكىن. انەبىر جىلدارى 8 تەرمينال الىنعان ەدى. سول كەزدە-اق بۇزىلىپ قالدى. بىرەۋدىڭ «قۇدايىعا» اتاپ بەرگەنىن الدەكىمدەردىڭ سانامالاعانى قۇدايعا دا ۇناي قويماسى انىق قوي. ول ساداقا-تەرمينالدارىنىڭ ءارقايسىسى كەمىندە ءبىر ميلليون تەڭگەدەي تۇرادى. ەلىمىزدە 2700 مەشىت بولسا، ەسەبىنە جەتىپ كورىڭىز. ال، جاشىكتەرى قاڭىراپ بوس تۇراتىن ەلدى-مەكەندەردەگى مەشىتەردەن ءبىر تەرمينالدىڭ قۇنىن ەلۋ جىلدا دا وندىرە الماس. ول ول ما، ساداقا-تەرمينالدارى ەكى كۇننىڭ بىرىندە ىستەن شىعادى. بۇزىلعان تەرمينالدى جوندەپ، كۇتىپ-باپتايتىن ادامعا اي سايىن ەكى ءجۇز مىڭ تەڭگە ايلىق تولەۋ كەرەك ەكەن. ەكى ءجۇز مىڭ تۇرماق، ەلۋ مىڭ تەڭگە ەڭبەكاقى المايتىن يمامداردىڭ ولاردى جالداۋعا جاعدايى جوق . قىسقاسى، ساداقا-تەرمينالدارى بيۋدجەتكە شاش ەتەكتەن شىعىن بولعالى تۇر.
ساداقا رياسىز ريزاشىلىقپەن بەرىلەتىن بولعاندىقتان ساداقا-تەرمينالدارىن ورناتۋدى جۇرتىشىلىق جاپپاي قولداپ جاتقان جوق. ءدىن ىستەرى كوميتەتىندەگىلەردىڭ حالىقتىڭ بەرگەن ساداقاسىنا نەگە سۇقتانا بەرەدى، وسى؟ ودان دا ءداستۇرلى دىنىمىزگە قامقور بوپ، وعان قىزمەت ەتىپ جۇرگەن مەشىت ماماندارىنا مەملەكەت ەسەبىنەن ەڭبەكاقى تاعايىنداۋدىڭ تەتىكتەرىن قاراستىرعانى قۇپتارلىق. ءبارىن ايت تا، ءبىرىن ايت ونسىز دا «ءبىرتۇرلى» كوميتەتتىڭ سپورت جانە مادەنيەت مينيسترلىگىنە كىرىككەنى قيسىنسىز بولدى. قۇددى ءبىر مەشىتتىڭ جانىندا ورنالاسقان مەيرامحانا ىسپەتتى ەلەستەيدى ەكەن. تىلىنەن قاعىنىپ توبە كورسەتىپ قويا بەرەتىن ءمينيسترى بار، ءدىنىمىزدىڭ ەندىگى ءحالى دۇرىس بولسا ەكەن، ايتەۋىر.
PS: باياعىدا يمامدىققا باي، دىننەن ءبىلىمى بار كىسىلەردى تاعايىنداعان ەكەن. ويتكەنى ءدۇناۋي تىرلىككە الاڭداماي، تەك دىنگە قىزمەت ەتۋى كەرەك. ال، ءبىزدىڭ يمامدار باي ەمەس. تاعى دا سول ەڭبەكاقى ماسەلەسى. ولار دا ادام بالاسى. ولاردا دا وتباسى بار. «دۇنيە – يمان مەن دۇعامەن تۇر. ايتپەسە ول قۇلاپ قالادى» دەگەن بار. ءبارىمىز ءۇشىن، ەلىمىز بەن جەرىمىز ءۇشىن، ىنتىماق، بەرەكە-بىرلىك ءۇشىن بەس ۋاقىت نامازدا دۇعا ەتىپ وتىراتىن يمامداردان تيتتەي جاقسىلىقتىڭ نەسىن ايايمىز. مەشىتتەردى مەملەكەت جوندەپ جاتقان جوق. دەمەۋشىلەردىڭ كومەگى ءتيىپ جاتىر. ال، ساداقادان تۇسەتىن اقشا، كوممۋنالدىق تولەمدەردەن ارتىلسا جاقسى. جومارتتار ءجانناتقا عالىمداردان بۇرىن كىرەدى ەكەن. ويتكەنى ولار زەكەت پەن ساداقالارى ارقىلى عالىمداردىڭ، عۇلامالاردىڭ، ءدىنباسىلاردىڭ، يمامداردىڭ دىنگە الاڭسىز قىزمەت ەتۋلەرىنە جاعداي جاسادى. ول جومارت جاندار – سىزدەر! بارشاڭىزدىڭ ساداقا-زەكەتتەرىڭىز قابىل بولسىن!
ءمولدىر نۇرمان
