جوعارىدا اتالىپ وتكەن ۇلى جىبەك جولى دەگەندە، الدىمەن ەسىمىزگە اسپان استى ەلى تۇسەدى. سوندىقتان دا ءبىزدىڭ ەلىمىز ءۇشىن جۇڭگو مەملەكەتىمەن تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتۋ اسا ماڭىزدى. وسى باعىتتا، قازاقستان مەن جۇڭگو ءسىم ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋدىڭ باسىمدىق بەرىلگەن ماسەلەلەرىن جان-جاقتى تالقىلادى. قازاقستاننىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەرلان ىدىرىسوۆ الماتىدا جۇڭگو حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ۆان يمەن كەزدەستى، دەپ حابارلادى ق ر ءسىم باسپا ءسوز قىزمەتىنەن. كەلىسسوزدەر بارىسىندا ءبىرقاتار سالالار بويىنشا قازاق-قىتاي ىنتىماقتاستىعىن دامىتۋدىڭ باسىمدىق بەرىلگەن ماسەلەلەرى جان-جاقتى تالقىلاندى. «بيىلعى جىلى الدا تۇرعان «ۇلكەن جيىرمالىقتىڭ» سامميتىنە قاتىسۋ ءۇشىن قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ قىتايعا جانە قحر مەملەكەتتىك كەڭەسىنىڭ پرەمەرى لي كەسياننىڭ قازاقستانعا ساپارلارىن ازىرلەۋگە ەرەكشە دەن قويىلدى»، دەلىنگەن حابارلامادا.

كەزدەسۋدە سونداي-اق، ەكىجاقتى ساۋدا ءوسىمىن ىنتالاندىرۋ ءۇشىن كولىك جولدارىن ءارتاراپتاندىرۋ، يندۋستريالىق-يننوۆاسيالىق ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرۋ، سونداي-اق قازاقستان مەن جۇڭگو ايماقتارى اراسىنداعى ساۋدا-ينۆەستيسيالىق بايلانىستاردى كەڭەيتۋدىڭ وزەكتىلىگى ايتىلدى. «بىزگە ەكىجاقتى ساۋدا كولەمىن ۇلعايتۋ ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىك ىزدەۋدى جالعاستىرۋ قاجەت»، - دەپ اتاپ ءوتتى وسى ورايدا ە. ىدىرىسوۆ.

ونىمەن قاتار، ترانسشەكارالىق وزەندەردىڭ سۋ رەسۋرستارىن ۇتىمدى پايدالانۋ، مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستاردى نىعايتۋ جانە تۋريزم سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىق بويىنشا ماسەلەلەر دە ەكىجاقتى كەزدەسۋدە ءسوز بولدى. جۇڭگو تاراپى ءوزارا تيىمدىلىك نەگىزىندە قازاقستانمەن جان-جاقتى ىنتىماقتاسۋعا جانە ءبىر-بىرىن قۇرمەتتەۋگە دايىن ەكەنىن ءبىلدىردى. «جول كارتاسىن» ءتيىمدى ازىرلەۋ ءۇشىن ءبىز «نۇرلى جول» باعدارلاماسى مەن «جىبەك جولىنىڭ ەكونوميكالىق بەلدەۋى» باستاماسى بويىنشا بىرلەسكەن جۇمىس توبىن قۇرۋعا نيەتتىمىز. جۇڭگو ەلىنىڭ ءتيىستى مەكەمەلەرى بۇل جۇمىسقا كىرىسىپ كەتتى»، - دەپ مالىمدەدى ۆان ي. كەزدەسۋ بارىسىندا كوكەيكەستى جاhاندىق جانە وڭىرلىك ماسەلەلەر، ونىڭ ىشىندە اۋعانستانداعى احۋال، سيرياداعى جاعداي، حالىقارالىق تەرروريزم مەن ءدىني ەكسترەميزمنىڭ ءقاۋپى بويىنشا ماسەلەلەر قوزعالدى. ەكى جاق بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى، ازياداعى ءوزارا ىقپالداستىق جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەسى جانە باسقا دا كوپجاقتى فورماتتار اياسىندا ءوزارا ic-قيمىل جانە ۇستانىمداردى ۇيلەستىرۋدى نىعايتۋعا مۇددەلى ەكەنىن ءبىلدىردى. «پىكىر الماسۋلار قورىتىندىسى بويىنشا، تاراپتار ءوزارا ءتيىمدى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ بويىنشا الداعى قادامداردى ايقىنداپ، ءداستۇرلى دوستىق سيپاتتاعى قاتىناستاردى ۇستانۋعا سەنىمدىلىكتەرىن راستادى»، -دەلىنگەن حابارلامادا.

ايتا كەتەيىك، قىتايدىڭ سىرتقى ساياسي ۆەدومستۆوسىنىڭ باسشىسى ساپارىنىڭ باستى مىندەتى تاشكەنتتە 23-24 ماۋسىم ارالىعىندا وتەتىن شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ ءسامميتىن ازىرلەۋ ماقساتىنداعى شىۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى كەڭەسىنە قاتىسۋ. سول ءۇشىن ول تاشكەنتكە بارار جولدا الماتى جانە بىشكەك قالالارىندا توقتادى.

سونداي-اق قازاقستان مەن ءشۇاو اراسىنداعى ەكىجاقتى قاتىناستاردى دامىتۋ پەرسپەكتيۆالارى تالقىلاندى. ۇكىمەت ۇيىندە ق ر پرەمەر-مينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى باقىتجان ساعىنتايەۆ قىتايدىڭ كوممۋنيستىك پارتياسى وك-نىڭ ساياسي بيۋروسىنىڭ مۇشەسى، قحر شىڭجاڭ-ۇيعىر اۆتونوميالىق ولكەسىنىڭ (شۇاا) پارتكومىنىڭ حاتشىسى چجان چۋنسيانمەن كەزدەسۋ وتكىزدى. تاراپتار قازاقستان مەن ءشۇاو اراسىنداعى ەكى جاقتى قاتىناستاردى دامىتۋدىڭ جاعدايى مەن پەرسپەكتيۆالارىن قاراستىردى. باقىتجان ساعىنتايەۆ پەن چجان چۋنسيان مادەني جانە ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستاردىڭ نىعايعاندىعىن ايتتى، وعان «قورعاس» حالىقارالىق شەكارا ماڭىنداعى ىنتىماقتاستىق ورتالىعىنىڭ جۇمىسى، قحر اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى ءۇشىن «جاسىل ءدالىزدىڭ» اشىلۋى، «دوستىق-الاشانكوۋ»، «التىنكول-قورعاس» تەمىرجولدارى ارقىلى جۇك اعىمىنىڭ ارتۋى، ليانيۋنگان تەڭىز تەرمينالىندا ىنتىماقتاستىقتىڭ ارتۋى كورنەكى دالەل. وسىعان بايلانىستى ق ر پرەمەر-مينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى مەن ءشۇاو پارتكومىنىڭ حاتشىسى ق ر مەن قحر ءوڭىرارالىق ىنتىماقتاستىعى فورۋمىن قۇرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. كەلىسسوزدەر بارىسىندا سونداي-اق ساۋدا-ەكونوميكالىق، يندۋستريالىق جانە يننوۆاسيالىق ىنتىماقتاستىق، كولىكتىك جوبالار، اۋىل شارۋاشىلىعى اياسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىل ماسەلەلەرى تالقىلاندى.

قحر ءسىم باسشىسىنىڭ ايتۋنىشا، جۇڭگو مەن قازاقستان ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا دايىن. بۇل تۋرالى الماتىدا ق ر سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەرلان ىدىرىسوۆتىڭ جۇڭگو حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ ءمينيسترى ۆان ي مىرزامەن كەزدەسۋىندە ءمالىم بولدى. كەزدەسۋ قورىتىندىسى بويىنشا وتكىزىلگەن بريفينگ بارىسىندا مينيستر ۆان ي كەزدەسۋدىڭ جاقسى وتكەندىگىن جانە ماڭىزدى كەلىسىمدەر جاسالعاندىعىن اتاپ ءوتتى.

«ەكى ەل باسشىلارىنىڭ ارقاسىندا جۇڭگو مەن قازاقستان، تاعدىرى ورتاق قوعامداستىققا اينالىپ كەلەدى. الداعى ۋاقىتتا تاشكەنتتە وتكىزىلەتىن شانحاي ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ كومەگىمەن، سونداي-اق، ق ر پرەزيدەنتى ن. نازاربايەۆتىڭ «ۇلكەن جيىرمالىق» سامميتىنە قاتىسۋىن ۇيىمداستىرۋ ارقىلى ءبىز الداعى ۋاقىتتا ەكى ەل اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتقىمىز كەلەدى. ونداعى ماقسات - ەكى جاقتى ارىپتەستىكتى تۇراقتى تۇردە جاڭا مازمۇنمەن تولىقتىرىپ وتىرۋ»، - دەدى ۆان ي. سونىمەن قاتار، قحر سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆاسىنىڭ باسشىسى كەزدەسۋ بارىسىندا «نۇرلى جول» باعدارلاماسى مەن «جاڭا جىبەك جول ەكونوميكالىق بەلدەۋى» جوباسىن ۇشتاستىرۋ ماسەلەسىنە كوپ كوڭىل بولىنگەندىگىن جەتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا، وسى باعىتتا جول كارتاسىن ازىرلەۋ بويىنشا بىرلەسكەن جۇمىس توبىن قۇرۋ جونىندە ورتاق كەلىسىمگە قول جەتكىزىلگەن.

كەزدەسۋ بارىسىندا بۇعان دەيىنگى يندۋستريالدىق ىنتىماقتاستىق اياسىندا قول جەتكىزىلگەن جەتىستىكتەرگە ەكى تاراپ تا ريزاشىلىق ءبىلدىرىپ، الداعى ۋاقىتتا دا ءوندىرىس سالاسىندا ىنتىماقتاسۋدى جالعاستىرۋعا دايىن ەكەندىكتەرىن جەتكىزدى. «بۇل ىنتىماقتاستىق ارىپتەستەرىمىزگە ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋعا كومەكتەسەدى دەگەن نيەتتەمىز. بۇعان قازاقستاننىڭ الەۋەتى جەتەدى. ءبىز قازاقستان حالقىنىڭ ۋاقىتشا قيىندىقتاردى ەڭسەرىپ، جارقىن بولاشاققا جول اشاتىندىعىنا سەنىمدىمىز»، - دەدى ۆان ي.

قازاقستاننىڭ تمد ەلدەرىمەن بايلانىسى وزەكتى تاقىرىپ. سونىڭ شىنىدە، باعزى زاماننان بەرى ۇزىلمەي جالعاسىپ كەلە جاتقان قازاقستان مەن رەسەي ىنتىماقتاستىعى قوس مەملەكەت ءۇشىن قاشان دا ەش ماڭىزىن جوعالتقان ەمەس. سوندىقتان كورشىلەس ەلمەن قارىم-قاتىناستار جايلى "قازاقپارات" حاا سايتىندا جاريالانعان ماتەريالدار لەگى دە ۇزدىكسىز جاريالانىپ كەلەدى. ونىڭ بىرىنە سۇيەنسەك، رف فەدەرالدىق جينالىسى فەدەراسيا كەڭەسىنىڭ ءتورايىمى ۆالەنتينا ماتۆيەنكونىڭ ايتۋىنشا، 
قازاقستان مەن رەسەي وڭىرلەرىنىڭ ىنتىماقتاستىعى جوعارى ناتيجە بەرۋدە. قازاقستان مەن رەسەيدىڭ اراسىنداعى ءوزارا تاۋار اينالىمى كولەمىنىڭ 70 پايىزدان استامى شەكارا ماڭىنداعى ساۋداعا تيەسىلى. بۇل تۋرالى ق ر پارلامەنتى سەناتىنىڭ ءتوراعاسى قاسىم-جومارت توقايەۆپەن كەزدەسكەننەن كەيىن رف فەدەرالدىق جينالىسى فەدەراسيا كەڭەسىنىڭ ءتورايىمى ۆالەنتينا ماتۆيەنكو ءمالىم ەتتى. «بۇگىندە ءرف-تىڭ 76 سۋبەكتىسى قازاقستاننىڭ وڭىرلەرىمەن بەلسەندى ءوزارا ارەكەتتەسۋدە. ساراپشىلاردىڭ باعالاۋى بويىنشا ءوزارا تاۋار اينالىمىنىڭ 70 پايىزدان استامى شەكارا ماڭىنداعى ساۋداعا، ءوڭىرارالىق ءوزارا ءىس-قيمىلعا تيەسىلى. بۇل جاقسى كورسەتكىش»، - دەپ توقتالدى ۆ.ماتۆيەنكو. ەكى ەل اراسىندا ءوزارا تاۋار اينالىم كولەمىن ارتتىرۋدىڭ الەۋەتى جوعارى ەكەنىنە توقتالعان ول، «ايماقارالىق شەكارا ماڭى ىنتىماقتاستىعىنىڭ ناتيجەلىلىگى جوعارى، سەبەبى بۇل تۇرعىدا بيۋروكراتيا ازداۋ، ياعني وسى رەتتە ناقتى ىستەر مەن جوبالار جانە ىنتىماقتاستىقتىڭ باعدارلامالارى قامتىلعان. بۇل باعىتتا رەسەيلىك جانە قازاقستاندىق تاراپتاردىڭ ءوزارا نيەتتەستىگى وتە جوعارى»، - دەپ اتاپ ءوتتى ۆ.ماتۆيەنكو.

رەسەي تاراپى قازاقستاندا تۇرىپ جاتقان رف ازاماتتارىن مەديسينالىق كومەكپەن تولىق كولەمدە قامتاماسىز ەتۋدى ءوتىندى. رەسەي تاراپى قازاقستاندا تۇرىپ جاتقان رف ازاماتتارىن مەديسينالىق كومەكپەن تولىق كولەمدە قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىن شەشۋدى ءوتىندى. بۇل تۋرالى بۇگىن ق ر پارلامەنتى سەناتىندا رف فەدەرالدىق جينالىسى فەدەراسيا كەڭەسىنىڭ ءتورايىمى ۆالەنتينا ماتۆيەنكو ءمالىم ەتتى. «ءبىز بۇل ماسەلەنى تالقىلاعان بولاتىنبىز. وسى رەتتە قازاقستاندا تۇرىپ جاتقان رەسەيلىك ازاماتتارعا تەگىن مەديسينالىق قىزمەتكە قولجەتىمدىلىك رەسەيدەگى قازاقستان ازاماتتارىنا تيەسىلى مەديسينالىق كومەك دەڭگەيىندە رەتتەلەدى دەپ ۇمىتتەنەمىز»،-دەپ توقتالدى ۆ.ماتۆيەنكو. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا، رەسەيدە قازاقستان ازاماتتارىنا تەگىن مەديسينالىق قىزمەتتەردىڭ تولىق كولەمى ەسكەرىلگەن. «بىرنەشە جىل بۇرىن قازاقستاندا جاڭا زاڭناما قابىلدانعاننان كەيىن، قازاقستانداعى رەسەيلىك ازاماتتار تەگىن مەديسينالىق كومەكتى تەك شۇعىل جاعدايلاردا عانا الۋعا قۇقىلى بولدى. ال زەرتتەۋلەر، ومىرلىك ماڭىزدى دارىلەر، ينسۋلين بويىنشا بارلىعى اقىلى نەگىزدە»، - دەدى ول. بۇل تۇرعىدا ۆ.ماتۆيەنكو ءتيىستى شەشىم جاساۋ ءۇشىن تالقىلاۋلار جۇرگىزۋگە شاقىردى.

بۇدان سوڭ رف فەدەرالدىق جينالىسى فەدەراسيا كەڭەسىنىڭ ءتورايىمى ۆالەنتينا ماتۆيەنكو مەن ق ر پارلامەنتى سەناتىنىڭ ءتوراعاسى قاسىم-جومارت توقايەۆ جۇمىس ساپارىمەن باتىس قازاقستان وبلىسىنا كەلدى. بقو اكىمدىگىندە وتكەن كەزدەسۋدى سەنات ءتوراعاسى ق.-ج.توقايەۆ اشىپ، كەشە ەكىنشى دارەجەلى «دوستىق» وردەنىمەن ماراپاتتالعان ۆ.ي.ماتۆيەنكونى ناگراداسىمەن قۇتتىقتاپ، مۇنداي ساپارلاردىڭ ەكى ەلدىڭ بايلانىسىن ودان ءارى ورنىقتىرۋدا ماڭىزى زور ەكەندىگىن اتاپ كورسەتتى.

باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى التاي كولگىنوۆ مارتەبەلى مەيماندارعا «قوش كەلدىڭىز» ايتىپ، ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى تۋرالى قىسقاشا مالىمەت بەردى. رەسەيدىڭ سامارا، ساراتوۆ، ورىنبور، استراحان جانە ۆولگوگراد سىندى بەس بىردەي وڭىرىمەن شەكتەسەتىن باتىس قازاقستان وبلىسى شەكارالاس جانە دوستىق قارىم-قاتىناستى نىعايتۋعا مۇددەلى. ەلباسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ اتاپ وتكەنىندەي، قازاقستان مەن رەسەيدىڭ اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق، تاتۋ كورشىلىك پەن دوستىق تامىرى تەرەڭدە، عاسىرلار قويناۋىنان باستاۋ الادى. بۇل رەتتە باتىس قازاقستان وبلىسى دا كورشىلەس ايماقتارمەن ءوندىرىس پەن ساۋدا، مادەنيەت، عىلىم مەن ءبىلىم جانە باسقا سالالاردا تابىستى بايلانىس جاساۋدا. وڭىردە سەكسەننەن استام ۇلت وكىلدەرى ءتاتۋ-تاتتى ءومىر سۇرۋدە، ءتۇرلى مەرەكەلەردى بىرگە اتاپ وتەدى، ءارقايسىسىنىڭ ءوز ءتىلى مەن مادەنيەتىن، ءسالت-داستۇرىن ساقتاپ، دامىتۋىنا تولىق مۇمكىندىك بار. ۇلتارالىق كەلىسىمدى نىعايتۋدا قازاقستان پرەزيدەنتى باسشىلىق ەتەتىن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ۇلكەن ءرول اتقارىپ كەلەدى. ءوڭىردىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتى جوعارى. ەۋروپا، رەسەي، جۇڭگو جانە باسقا ەلدەردەن كەلەتىن تاۋارلار تاسقىنى باتىس قازاقستان ارقىلى ءوتىپ، ونەركاسىپتىڭ، شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ دامۋىنا يگى ىقپال ەتۋدە. جاھاندىق وزگەرىستەردى ەسكەرگەندە، ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ تيىمدىلىگىنە كوز جەتە تۇسەدى. تەك وتكەن جىلى عانا بقو-نىڭ رەسەي فەدەراسياسىمەن سىرتقى ساۋدا اينالىمى 433 ملن. دوللاردى قۇرادى. قازىرگى كەزدە وبلىستا رەسەيلىك كاسىپكەرلەردىڭ قاتىسۋىمەن ساۋدا، تاسىمالداۋ جانە ءوندىرىس سالاسىندا ەكى جۇزدەي كاسىپورىن تىركەلگەن. سونىڭ ىشىندە ۇن جانە ماكارون ونىمدەرىن وندىرەتىن «مارتين» اق، مەتالل ونىمدەرىن شىعاراتىن «كازارماپروم» اق، سورعى-كومپرەسسور تۇربالارىن وندىرەتىن «كازترۋبپروم» ج ش س سىندى بىرلەسكەن كاسىپورىنداردى ءبولىپ ايتۋعا بولادى. وتكەن جىلى اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ تاۋار اينالىمى ءوسىپ، بۇل 254 توننا سيىر ەتى، 7500 باس ءىرى قارا، 1326 توننا اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىنىڭ تۇقىمىن قۇرادى.

ۆالەنتينا ماتۆيەنكو ءوز سوزىندە قازاقستانعا جۇمىس ساپارىنىڭ جەمىستى بولعانىن، ەندىگى ماقسات ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستاردى ودان ءارى تەرەڭدەتۋ ەكەندىگىن جەتكىزدى. بۇل رەتتە قازاقستاندا مەملەكەتتىك رەفورمالار مەن باعدارلامالاردى جۇزەگە اسىرۋدا وڭ تاجىريبەلەر جيناقتالعانىن اتاپ ءوتتى. ۆ.ماتۆيەنكو جۇمىس ساپارى بارىسىندا دوستىق ۇيىندە باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى ەتنومادەني بىرلەستىكتەر جۇمىسىمەن تانىسىپ، وكىلدەرىمەن كەزدەسپەكشى. سونداي-اق ورال قالاسىنىڭ كورىكتى جەرلەرىندە بولماقشى.

ال سانكت-پەتەربورعا ساپار اياسىندا قازاقستاندىق سەناتورلار IV حالىقارالىق «ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەلەشەك» فورۋمىنا قاتىستى، سونداي-اق تمد پاا-نىڭ: مادەنيەت، اقپارات، تۋريزم جانە سپورت جونىندەگى؛ مەملەكەت قۇرىلىسى جانە جەرگىلىكتى ءوزىن-وزى باسقارۋ تاجىريبەسىن زەردەلەۋ جونىندەگى؛ ساياسي ماسەلەلەر مەن حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق جونىندەگى؛ اگرارلىق ساياسات، تابيعي رەسۋرستار جانە ەكولوگيا جونىندەگى؛ قۇقىقتىق ماسەلەلەر جونىندەگى تۇراقتى كوميسسيالارىنىڭ وتىرىستارىنا قاتىستى. اسسامبلەيانىڭ قىرىق ءتورتىنشى جالپى وتىرىسى بارىسىندا پارلامەنتشىلەر تمد عارىش كەڭىستىگىن زەرتتەۋ جانە بەيبىت ماقساتتا پايدالانۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كونۆەنسيانىڭ جوباسىن، «بيوەنەرگەتيكانى دامىتۋدىڭ نەگىزدەرى تۋرالى»، «ەكولوگيالىق ساراپتاما تۋرالى»، «اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ەكسپورتتاۋ سالاسىندا گوا-نى تاراتۋ جانە پايدالانۋ تۋرالى»، «بيولوگيالىق الۋاندىقتى ساقتاۋ، تۇراقتى پايدالانۋ جانە قالپىنا كەلتىرۋ تۋرالى»، «اعارتۋ قىزمەتى تۋرالى» ۇلگى زاڭ جوبالارىن قارادى.

سانكت-پەتەربوردا سەنات ءتوراعاسى قاسىم-جومارت توقايەۆ تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعى پارلامەنتارالىق اسسامبلەياسى كەڭەسىنىڭ وتىرىسىنا قاتىستى. بۇل وتىرىستىڭ ەرەكشەلىگى - حالىقارالىق پارلامەنتتىك ۇيىمداردىڭ باسشىلارى - پارلامەنتارالىق وداقتىڭ، ەۋروپا كەڭەسى پارلامەنتتىك اسسامبلەياسىنىڭ، ەقىۇ پارلامەنتتىك اسسامبلەياسىنىڭ ءتوراعالارى، سونداي-اق ءارتۇرلى ەلدەر پارلامەنتتەرىنىڭ شاقىرىلعان ءتوراعالارىنىڭ قاتىسۋى بولىپ تابىلادى. ق.توقايەۆ پارلامەنتارالىق ۇيىمداردىڭ حالىقارالىق كۇن تارتىبىندەگى وزەكتى ماسەلەلەر بويىنشا ءوزارا ءىس-قيمىلىنىڭ كەلەشەگى تالقىلانعان شاعىن ورتادا بولعان كەزدەسۋدە ءسوز الدى. پارلامەنتتىك ديپلوماتيانىڭ ءرولى ارتا تۇسكەنىن اتاپ وتە كەلىپ، قازاقستان سەناتىنىڭ باسشىسى الەمدىك پارلامەنتتىك قوعامداستىق زەردەلەۋى ءتيىس ىنتىماقتاستىقتىڭ ناقتى باعىتتارىنا ارىپتەستەرىنىڭ نازارىن اۋداردى.

بىرىنشىدەن، ق.توقەاۆتىڭ ۇسىنىسى بويىنشا، پارلامەنتتەردىڭ دەپۋتاتتارى بارلىق حالىقتاردىڭ ورتاق جاۋىنا اينالعان ءارى شەكارانى، ۇلتتىق ەگەمەندىكتى، مادەنيەت پەن ءداستۇردى مويىندامايتىن حالىقارالىق تەرروريزمگە قارسى قۇقىقتىق ءىس-قيمىلدى كۇشەيتۋى ءتيىس. ءتوراعا ارىپتەستەرىن استانادا 31 مامىردا وتەتىن «دىندەر تەرروريزمگە قارسى» حالىقارالىق كونفەرەنسياسىنا قاتىسۋعا شاقىردى، وعان بۇكىل الەمنىڭ پارلامەنتشىلەرى مەن الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەردىڭ وكىلدەرى العاش رەت جينالادى.

ەكىنشىدەن، ق.توقايەۆتىڭ ايتۋىنشا، يادرولىق قارۋدىڭ تارالىپ كەتۋى ادامزاتتىڭ ءومىر ءسۇرۋ بولمىسىنا ءقاۋىپ ءتوندىرىپ وتىر. «ول تۋرالى ساياساتكەرلەر دە، الدىڭعى قاتارداعى عالىمدار دا، ازاماتتىق قوعام دا ۇدايى ايتىپ كەلەدى، الايدا ءىس جۇزىندە اتقارىلعان ىستەر جوقتىڭ قاسى. پارلامەنتشىلەر يادرولىق قارۋدىڭ تارالۋىنا «جوق» دەپ ناقتى ايتۋعا مىندەتتى. تولىقتاي قارۋسىزدانۋعا قول جەتكىزۋگە، يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ تۋرالى شارتتىڭ ورىندالۋى مەن يادرولىق قارۋلاردى سىناۋعا جاپپاي تىيىم سالۋ تۋرالى شارتتىڭ تەزىرەك كۇشىنە ەنۋىن جاقتاۋ كەرەك»، - دەپ اتاپ ءوتتى سەنات ءتوراعاسى.

ق.توقايەۆ ۇلتتىق جانە حالىقارالىق دەڭگەيدەگى ميليتاريزمگە قارسى ءىس-قيمىلدى پارلامەنتشىلەردىڭ حالىقارالىق ءىس-قيمىلداعى ءۇشىنشى باعىتى رەتىندە اتادى. «اسكەري سالاعا بولىنەتىن اۋقىمدى قارجى (جىلىنا 2 تريلليون دوللارعا دەيىن) دامۋدىڭ ماقساتتارىنا بەرىلۋى مۇمكىن ەدى»، - دەدى ول. پرەزيدەنت ن.نازاربايەۆتىڭ «الەم. XXI عاسىر» مانيفەسىندەگى دەرەكتەردى كەلتىرە وتىرىپ، ءتوراعا پارلامەنتشىلەر حالىقارالىق جاعدايدى ۋلاندىراتىن سوعىس ىندەتىنىڭ ودان ءارى تارالۋىنا جول بەرمەۋدە پارلامەنتشىلەرگە ەرەكشە جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەلەتىنىن اتاپ ءوتتى.

تورتىنشىدەن، سەنات ءتوراعاسىنىڭ پىكىرىنشە، كوپتاراپتى پارلامەنتتىك ديپلوماتيا ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستاردى ۇدەتۋگە جاردەمدەسىپ، مادەني جانە گۋمانيتارلىق الماسۋلاردى ىنتالاندىرۋ كەرەك. ق.توقايەۆ پارلامەنتارالىق فورۋمدارعا قاتىسۋدان پارلامەنتشىلەردى وقشاۋلاۋدان باس تارتۋعا شاقىردى، ويتكەنى، «پارلامەنتارالىق بايلانىستار حالىقتار اراسىنداعى كوممۋنيكاسيانىڭ ماڭىزدى ارناسى بولىپ قالا بەرۋى ءتيىس».

«باتىس ەۋروپا - باتىس جۇڭگو» ءدالىزى اياسىندا قازاقستان ارقىلى قىتايدان مەن ورتالىق ازيادان رەسەيگە قاراي تاۋار اينالىمى 2 ەسەگە ارتتى. بۇل تۋرالى استانادا قازاقستان پارلامەنتى سەناتى مەن رەسەي فەدەراسيا كەڭەسىنىڭ اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق جونىندەگى كوميسسيانىڭ سەگىزىنشى وتىرىسىندا ق ر ينۆەستيسيالار جانە دامۋ ءبىرىنشى ۆيسە-مينيسترى جەڭىس قاسىمبەك ءمالىم ەتتى. «بۇگىندە ءبىز «باتىس ەۋروپا - باتىس جۇڭگو» حالىقارالىق اۆتوموبيل ءدالىزى بويىنشا العاشقى ناتيجەلەردى كورىپ وتىرمىز. اتاپ ايتقاندا، قازاقستان ارقىلى تاۋار اينالىمى، جۇك اينالىمى، ترافيك كولەمى ارتتى، وسى رەتتە جۇڭگو جاعىنان، سونىمەن قاتار ورتالىق ازيادان رەسەيگە قاراي تاسىمال ەكى ەسەگە ءوستى. بۇل ءدالىز بويىنشا جۇك تاسىمالىن 30 ملن توننادان استام دەڭگەيدە بايقاپ وتىرمىز. وسى كورسەتكىشتەر قازاقستان ىشىندەگى ەلىمىزدىڭ جۇك تاسىمالى ەمەس، ياعني بۇل يمپورت-ەكسپورت جانە ترانزيت بولىپ تابىلادى. بۇل جوبانىڭ الەۋەتى جوعارى ەكەنىن كورىپ وتىرمىز»،-دەدى ۆيسە-مينيستر.

ايتا كەتەيىك، قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق اياسىندا بۇل - ءىرى ينتەگراسيالىق جوبالاردىڭ ءبىرى. قىتايداعى ليانيۋنگان پورتىنان سانكت-پەتەربورعا دەيىنگى ءدالىز 8 مىڭ 400 شىقىرىمعا جۋىق. وسى رەتتە قازاقستان ارقىلى 2 مىڭ 787 شاقىرىم وتەدى. بۇگىندە قازاقستان ارقىلى وتەتىن نەگىزگى جول قۇرىلىستارى اياقتالدى.

ال 2020 جىلعا قاراي قازاقستان تاراپى قىتايدان پاۆلودارعا جانە ومبىعا ترانزيتتىك ءدالىزدى سالۋدى جوسپارلاپ وتىر. بۇل تۋرالى استانادا ق ر ينۆەستيسيالار جانە دامۋ ءبىرىنشى ۆيسە-مينيسترى جەڭىس قاسىمبەك ءمالىم ەتتى. «جالپى، ءبىزدىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى جول قۇرىلىسى باعدارلاماسى تۇرعىسىندا جۇڭگو جاعىنان قوسىمشا ءبىر ءدالىزدى سالۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. وسى باعىتتا شىعىس قازاقستان ارقىلى پاۆلودار جانە ومبى باعىتىندا جولدىڭ قۇرىلىسى ەسكەرىلۋدە. بۇل جوبا 2020 جىلعا دەيىن تاپسىرىلادى»، - دەدى ج. قاسىمبەك قازاقستان پارلامەنتى سەناتى مەن رەسەي فەدەراسيا كەڭەسىنىڭ اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق جونىندەگى كوميسسيانىڭ سەگىزىنشى وتىرىسىندا. ۆيسە-مينيستر 2020 جىلعا دەيىن قازاقستان اۋماعىندا رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار 7 مىڭ شاقىرىمعا جۋىق جولدى قايتا سالۋ جوسپارلانىپ وتىرعانىن ەسكە سالىپ ءوتتى. «سونىمەن قاتار رەسەي باعىتىنداعى شەكارامەن شەكتەس ۋچاسكەلەردىڭ اۆتوكولىك جولدارى قۇرىلىسىنا بايلانىستى بارلىق ماسەلەلەردى شەشەتىن بولامىز»، - دەدى ول.

قازاقستاندىق «قازترانسويل» رف-تەن قحر-گە باعىتتالاتىن مۇناي ءترانزيتىن 10 ملن تونناعا جەتكىزۋگە دايىن. قازىرگى ۋاقىتتا رەسەيدىڭ قازاقستان ارقىلى قىتايعا جونەلتىلەتىن ترانزيتتىك مۇنايىنىڭ كولەمى جىلىنا 7 ملن. توننانى قۇرايدى. بۇل تۋرالى «قازترانسويل» اق باسشىسى نۇرتاس شمانوۆ ءمالىم ەتتى. «قازىرگى ۋاقىتتا رەسەيدىڭ قازاقستان ارقىلى قىتايعا جونەلتىلەتىن ترانزيتتىك مۇنايىنىڭ كولەمى جىلىنا 7 ملن. توننانى قۇرايدى. ءبىز ونى ەشبىر تەxنيكالىق جەتىلدىرۋسىز-اق 10 ملن. تونناعا دەيىن جەتكىزۋگە دايىنبىز. كەلىسىم بويىنشا بىزدە 7 ملن توننا دەپ كورسەتىلگەن. 7 ملن توننادان اساتىن بولسا، ءبىز ونى تاريفتىك بولىگىنە وزگەرىستەر ەنگىزە الامىز»، - دەدى ول استانادا وتكەن باسپا ءسوز ءماسليxاتىندا. ونىڭ ايتۋىنشا، ەگەر مۇنداي ۇسىنىس كەلىپ جاتسا، پايداعا بارلىق تاراپتار كەنەلەدى.

قازاقستان مەن رەسەي يادرولىق وتىن سيكلى بويىنشا بىرلەسكەن جوبالاردى تالقىلادى. "روساتوم" مەمكورپوراسياسى باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى نيكولاي سپاسسكيي مامىر ايىنىڭ باسىندا استانادا كەزدەسۋلەر وتكىزدى. وندا رف مەن قازاقستاننىڭ يادرولىق وتىن سيكلى سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىعى تالقىلاندى، دەپ حابارلادى روساتوم كوممۋنيكاسيالار دەپارتامەنتىنەن. سپاسسكيي قازاقستاننىڭ ەنەرگەتيكا ءمينيسترى قانات بوزىمبايەۆپەن كەزدەستى جانە ەلدىڭ ەنەرگەتيكا ۆيسە-مينيسترى باحىتجان جاقسالييەۆپەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزدى. «يادرولىق ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى ءسوز بولدى. يادرولىق وتىن سيكلى بويىنشا بىرلەسكەن جوبالارعا نازار اۋدارىلدى»، - دەلىنگەن حابارلامادا. يادرولىق وتىن سيكلى (ياوس) - يادرولىق رەاكسيالار ارقىلى ەلەكتر ەنەرگياسىن الۋعا باعىتتالعان تەحنولوگيالىق ۇدەرىستەردىڭ رەتتىلىگى.

رەسەي كومپانيالارى بولسا، جىل سايىن قازاقستانعا 1 ملرد. اقش دوللارى شاماسىندا ينۆەستيسيا قۇيادى. بۇل تۋرالى قازاقستانداعى رف ساۋدا وكىلى الەكساندر ياكوۆليەۆ ءمالىم ەتتى. "ءبىزدىڭ ەلدەر اراسىندا ينۆەستيسيالىق ارىپتەستىك كۇشتى دامىپ كەلەدى. رەسەي كومپانيالارى جىل سايىن قازاقستانعا 1 ملرد. اقش دوللارى شاماسىندا ينۆەستيسيا قۇيادى جانە قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى 502-دەن استام جوباعا قاتىسادى"، - دەدى ول "قازاقپارات" حاا تىلشىسىنە بەرگەن سۇxباتىندا.

ونىڭ ايتۋىنشا، قازاقستان مەن رەسەي اراسىندا ساۋدا-ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستار وتە قارقىندى دامۋدا. "بىلتىر ءبىزدىڭ ەلدەر اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 15-17 ملرد. دوللاردى قۇرادى. بۇگىندە قازاقستاندا 10،5 مىڭ رەسەيلىك كومپانيا بار، ولاردىڭ 6 مىڭى بەلسەندى قىزمەت ەتۋدە. قازاقستان مەن رف وبلىستارى اراسىندا دا ايماقارالىق ارىپتەستىك دامۋدا. ءبىزدىڭ ايماقتار اراسىندا 300-دەن اسا كەلىسىم جاسالعان. ءبىز بۇل باعىتتاعى بايلانىستاردى ودان ءارى نىعايتا بەرمەكپىز"، - دەيدى ول.

ال وسىنداي دوستىق بايلانىستىڭ ءبىر دالەلى رەتىندە، ماسكەۋدە رەسەي فەدەراسياسىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ساۋدا وكىلدىگىنىڭ ىقپالداسۋىمەن قازاقستاندىق ونىمدەردىڭ دۇكەنى اشىلدى.بۇل «باۋىرساق» بولشەكتىك ساۋدا جەلىسىنىڭ بەسىنشى دۇكەنى. رەسەيلىك نارىقتاعى 4 جىلدا بۇل جەلى ءىرى قازاقستاندىق ساۋدا ماركا وكىلدەرىمەن ىنتىماقتاسۋدا. بارلىعى 30-دان استام قازاقستاندىق وندىرۋشىمەن بايلانىس ورناتقان. «قازاقستاندا تۋعانمىن، ماسكەۋدە تۇرىپ جاتقانىما 20 جىل بولدى. ۇيدە جەگەن تاعامداردى ءجيى ەسكە الاتىنمىن. وتانىما بارعاندا ماسكەۋگە ازىق-تۇلىك اكەلەتىنمىن. كەيىن ماسكەۋدە قازاقستاندىق ونىمدەردىڭ دۇكەنىن اشۋ ويىما كەلدى»، - دەدى «باۋىرساق» ساۋدا جەلىسىن ۇيىمداستىرۋشى ەلەنا قونداقوۆا. ە.قونداقوۆانىڭ سوزىنە قاراعاندا، باستاپقىدا قازاقستاندىق ءونىم كورمەلەرگە قويىلعان. كەيىن قازاقستاندىق ءونىمدى باعالاعان ساتىپ الۋشىلار تاۋاردى ۇنەمى جەتكىزىپ تۇرۋىن سۇرادى. ناتيجەسىندە دۇكەندەر اشىلا باستادى.

رەسەيدىڭ سوت ورگاندارى وكىلدەرىنەن قۇرالعان دەلەگاسيا استاناعا جۇمىس ساپارىمەن كەلدى. ءىس-ساپار رەسەيلىك تاراپتىڭ باستاماسىمەن ءوتىپ وتىر. ماقسات - قازاقستاننىڭ ەلەكتروندى سوت جۇيەسىن ەنگىزۋ تاجىريبەسى مەن سوتتاردىڭ جۇمىسىن ۇيلەستىرۋدىڭ ەرەكشەلىكتەرىمەن تانىسۋ. «ءبىزدىڭ ەلدەر اراسىندا ورتاق ماسەلەلەر جەتەرلىك. بىزدە سوت قۇقىعى جۇيەسى ۇقساس، ءبىزدى ءبىرىڭعاي ەكونوميكالىق كەڭىستىك بايلانىستىرادى، وندا باستى ءرولدى قازاقستان مەن رەسەي وينايتىنى انىق. سىزدەردىڭ ساپارلارىڭىز ەكى جاققا دا جەمىستى ءارى پايدالى بولادى دەپ سەنەمىز»، - دەدى ق ر جوعارى سوتىنىڭ سوتتاردىڭ قىزمەتىن قامتاماسىز ەتۋ دەپارتامەنتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى جازبەك ابدييەۆ مەيماندارعا قاراتىپ ايتقان سوزىندە. دەلەگاسيا قۇرامىندا رف جوعارى سوتى سوت دەپارتامەنتىنىڭ باس ديرەكتورى ۆيكتور اگەيەۆ، كوستروما وبلىستىق جانە سولتۇستىك كاۆكاز وكرۋگتىك اسكەري سوتتارىنىڭ ءتوراعالارى، سوت دەپارتامەنتىنىڭ باسقارما باسشىلارى، «پراۆوسۋديە» اقپاراتتىق-اناليتيكالىق ورتالىعى» فەدەرالدىق مەملەكەتتىك بيۋدجەتتىك مەكەمەسىنىڭ جەتەكشىسى لەونيد يۋحنيەۆيچ جانە تاعى باسقالارى. «ءبىزدىڭ سوت قىزمەتى كوپ قىرىنان ۇقساس دەسە دە بولادى. ءبىزدىڭ ساپارىمىزدىڭ اياسىندا ءبىرقاتار كەزدەسۋلەر وتەدى دەپ جوسپارلانۋدا. ءبىز قابىلداۋشى تاراپپەن جەمىستى ارىپتەستىك ورناتۋعا مۇددەلىمىز»، - دەدى ءوز كەزەگىندە ۆ. اگەيەۆ. رەسەيلىك دەلەگاتتار قازاقستاننىڭ سوت قىزمەتىمەن جانە سوت ءوندىرىسى جۇيەسىمەن تانىستى. سونىمەن قاتار، ۇلت جوسپارى اياسىندا اتقارىلىپ جاتقان سوت جۇيەسىندەگى جاڭاشىلدىقتارمەن دە قانىقتى. شەتەلدەن كەلگەن سۋديالارعا ق ر جوعارى سوتىنىڭ «تورەلىك»، «ە-ماماندار»، ىشكى پورتال، «سوت كابينەتى» اقپاراتتىق قىزمەتتەرى تانىستىرىلدى. سونداي-اق، ق ر جوعارى سوتى، جەرگىلىكتى سوتتار مەن ق ر ءىىم قىلمىستىق-اتقارۋ جۇيەسى كوميتەتى قاتىسۋىمەن وتكەن بەينەكونفەرەنسياعا قاتىستى. ءىس-ساپار كەزىندە دەلەگاتتار استانا قالاسىنىڭ سوتىنا باس سۇعادى دەپ كۇتىلۋدە. وندا قوناقتارعا «سوت قۇجاتتارىمەن تانىسۋ»، «سوت ىستەرىن قاراۋ كۇنتىزبەسى»، «مەملەكەتتىك باج سالىعىن تولەۋ»، «سوت شاعىمى»، «تالون بەرۋ»، «سمس حابارلامالاردى الۋ» سىندى ءبىرقاتار اقپاراتتىق جۇيەلەردىڭ جۇمىسى كورسەتىلەدى.

قازاقستانمەن تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتقان، كاسپيي ءتارىزدى تولاعاي تەڭىزدىڭ بارىن قازاقستانمەن ءبولىسىپ وتىرعان ەل - ازەربايجان ەلى. اتالعان مەملەكەتپەن ءتۇرلى سالادا بايلانىستار ورناتىلۋدا. ماسەلەن، العاشقى قازاقستاندىق Alstom لوكوموتيۆتەرى ازەربايجانعا 2017 جىلى جەتكىزىلەدى. قازاقستاندا فرانسيالىق Alstom كومپانياسى وندىرەتىن العاشقى ەلەكتروۆوزدار ازەربايجانعا 2017 جىلدان جەتكىزىلە باستايدى. بۇل تۋرالى ازەربايجاندىق Trend اگەنتتىگىنە كومپانيانىڭ كوممۋنيكاسيالار بويىنشا مەنەدجەرى زاۋرە راحمەتوۆا ايتتى. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا، «ازەربايجان تەمىر جولى» جاق-پەن اراداعى كەلىسىمگە سايكەس، Alstom ازەربايجانعا 50 ەلەكتروۆوز جەتكىزەدى. «50 لوكوموتيۆتىڭ 40-ى جۇك تاسۋعا، ال 10-ى جولاۋشىلار تاسىمالىنا ارنالادى. باستاپقىدا ءونىمدى 2016 جىلدىڭ سوڭىندا جەتكىزۋ جوسپارلانعان، الايدا شارت تالاپتارىنىڭ وزگەرۋىنە بايلانىستى مەرزىمى كەيىنگە شەگەرىلدى. «باستاپقىدا 50 جۇك ەلەكتروۆوزىن جەتكىزۋ تۋرالى كەلىسىلگەن، كەيىن تاپسىرىس بەرۋشى وزگەرىستەر ەنگىزدى»، - دەدى ز.راحمەتوۆا. ونىڭ ايتۋىنشا، كومپانيا اتالعان كەلىسىمشارتتى ورىنداۋعا كىرىستى. «جۇك لوكوموتيۆتەرى استاناداعى «ەلەكتروۆوزقۇراستىرۋ زاۋىتىندا»، ال جولاۋشىلار لوكوموتيۆتەرى فرانسيادا شىعارىلادى» - دەدى ز.راحمەتوۆا.

«ازەربايجان تەمىر جولى» جاق-قا 50 لوكوموتيۆ جەتكىزۋ بويىنشا كەلىسىمشارتقا 2014 جىلى، ال سوڭعى كەلىسىمگە وتكەن جىلدىڭ مامىرىندا قول قويعان. AZ8A اسينحروندى تارتۋ جەتەگى بار ەلەكتروۆوزدار ازەربايجان ءۇشىن ارنايى قۇراستىرىلادى جانە ول الەمدەگى ەڭ قۋاتتىلاردىڭ ءبىرى بولماق. ولار ساعاتىنا 120 كم جىلدامدىقتا 9 مىڭ توننا جۇكتى تارتۋعا قاۋقارلى بولادى.

ازەربايجانمەن ءبىرىڭعاي كولىك ءدالىزىن سالۋ ماسەلەسى دە تالقىلاندى. اتاپ ايتقاندا، استانادا وتكەن تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەر ىنتىماقتاستىعى كەڭەسى مۇشەلەرىنىڭ رەسمي ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ورتالىقتارىنىڭ ءىىى جينالىسىندا تۇركى مەملەكەتتەرىنە ورتاق كولىك ءدالىزىنىڭ وزەكتىلىگى مەن الەۋەتى تالقىعا سالىندى.

«قازاقستان، ازەربايجان جانە تۇركيا مەملەكەتتەرىن جالعايتىن ءىرى كولىك-لوگيستيكالىق كۇرەتامىردى سالۋ جايى بۇعان دەيىن دە تالقىلاندى. ق ر ينۆەستيسيا جانە دامۋ ءمينيسترى اسەت يسەكەشيەۆ جاقىندا قازاقستان، ازەربايجان جانە گرۋزيا ەلدەرىنىڭ مينيسترلەرى دەڭگەيىندە ءۇشجاقتى كەزدەسۋ وتكىزىلەتىندىگىن مالىمدەگەن بولاتىن. كەيىن وعان تۇركيا دا قوسىلادى. وسى مارشرۋت بويىنشا ۇيىمداستىرۋ ماسەلەلەرى، ءتۇرلى پروبلەمالار مەملەكەتارالىق تالقىلاۋدا ءسوز بولادى دەپ كۇتىلۋدە، - دەيدى قازاقستاننىڭ ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ باسشىسى ەرلان قارين. - بۇنىڭ الدىندا تۇركىتىلدەس ەلدەردىڭ اراسىنداعى وسىنداي جوبانى ءبىز تەك جاھاندىق تۇرعىدا ءسوز ەتىپ، قىتايدىڭ جىبەك جولى جوباسى اياسىندا عانا قاراستىرىپ كەلدىك. دەگەنمەن ۋاقىت تالابى بويىنشا، وسى مارشرۋتتى جەكە جوبا رەتىندە قاراۋعا مۇمكىندىك تۋدى. ناقتى تالقىلاۋلاردىڭ، ناقتى شەشىم قابىلداۋدىڭ سەزىپ وتىرمىز. تۇركيادان ورتالىق ازياعا باعىتتالاتىن جۇك اعىنىن جاڭا باعىتپەن ازەربايجان، ارى قاراي كاسپيي تەڭىزىنە شىعۋى بىزگە بۇل جوبانىڭ وزەكتىلىگىن كورسەتىپ وتىر».

ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، كولىك جانە ءمۋلتيمودالدى جۇك تاسىمالى تۇركىتىلدەس ەلدەر ءۇشىن وتە وزەكتى. سەبەبى ءبىر شەتىندە قازاقستان قىتايمەن شەكتەسىپ جاتسا، باتىس قيىرىندا تۇركيا ەۋروپا وداعى مەملەكەتتەرىمەن جاپسارلاس جاتىر.

«قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارى باعدارلاماسىندا ەۋرازيالىق ءمۋلتيمودالدى كولىك ءدالىزىن سالۋ جونىندە تاپسىرما بەرىلگەن. ءدال وسىنىڭ اياسىندا تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەرىن دە بىرىكتىرۋ كوزدەلىپ وتىر»، - دەپ اتاپ ءوتتى ق ر ينۆەستيسيا جانە دامۋ مينيسترلىگى كولىك لوگيستيكاسىن باسقارۋ باسقارماسىنىڭ جەتەكشىسى باۋىرجان كۋسۋبايەۆ.

ايتا كەتەيىك، تۇركىتىلدەس مەملەكەتتەر ىنتىماقتاستىعى كەڭەسى مۇشەلەرىنىڭ رەسمي ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ورتالىقتارىنىڭ ءىىى جينالىسىنا تۇركيا، ازەربايجان، قىرعىزستان ەلدەرىنىڭ جەتەكشى تالداۋ ورتالىقتارىنىڭ ساراپشىلارى مەن تۇركى كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى، وتاندىق مەملەكەتتىك ورگاندارىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى.

قازاقستان ءتۇرلى قيىندىقتارعا ۇشىراعان تمد قۇرامىنداعى مەملەكەتتەرگە ۇدايى كومەك قولىن سوزىپ كەلەدى. ماسەلەن، ەلىمىز تاجىكستانعا گۋمانيتارلىق كومەك تيەلگەن 18 ۆاگوندى اتتاندىردى. 12 مامىر كۇنى گۋمانيتارلىق كومەك جىبەرۋدىڭ رەسمي شاراسى ءوتتى، وعان قازاقستاننىڭ تاجىكستانداعى ەلشىسى نۇرلان سەيتىموۆ پەن تاجىكستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ جانىنداعى مەملەكەتتىك ماتەريالدىق رەزەرۆتەر اگەنتتىگى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى سوحيبدجون زيەدۋللويەۆ قاتىستى. ق ر ءسىم-نىڭ باسپا ءسوز قىزمەتىنىڭ حابارلاۋىنشا، تاجىكستانعا جالپى سوماسى 873 مىڭ دوللاردى قۇراعان بيداي ۇنى، ماكارون ونىمدەرى، ەت جانە ءسۇت قالبىرلارى، كەپتىرىلگەن جەمىستەر، وسىمدىك جانە سارى ماي، شاي جىبەرىلدى.

ەسكە سالا كەتەيىك، قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2015 جىلى تابيعي اپات سالدارىنان زارداپ شەككەن تاجىكستان رەسپۋبليكاسىنا رەسمي تۇردە گۋمانيتارلىق كومەك كورسەتۋ تۋرالى شەشىمىنە سايكەس، قازاقستاندىق تاراپ 2016 جىلدىڭ 10 مامىرىندا دۋشانبە قالاسىنا كەلىپ جەتە باستاعان گۋمانيتارلىق جۇك تيەلگەن 18 ۆاگوندى اتتاندىردى.

مۇحيتتىڭ ارعى جاعىنداعى الپاۋىت اقش-پەن دە قازاقستاننىڭ ءوزارا قارىم-قاتىناسى سەرپىندى دامۋدا. اقش تا ءوز كەزەگىندە ءبىزدىڭ ەلىمىزبەن ودان ءارى بەرىك ءارى سەنىمدى ارىپتەستىكتى دامىتۋعا نيەتتى ەكەنىن جەتكىزگەن ەدى. "قازاقپارات" حاا سايتىندا ەكى ەل اراسىنداعى كەڭ اۋقىمدى، تەرەڭ ارەكەتتەستىكتى پاش ەتەتىن ماتەريالدار جاريالاندى. ماسەلەن، كانادادا قازاقستاننان شىققان 10 مىڭداي ادام ءومىر سۇرەدى ەكەن. بۇل تۋرالى استاناداعى باسپا ءسوز ءماسليحاتىندا قازاقستاننىڭ كانادا مەملەكەتىندەگى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى كونستانتين جيگالوۆ ءمالىم ەتتى. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا، كانادادا بۇگىندە ءبىلىم ساپاسى جوعارى بولعاندىقتان، ەلىمىزدىڭ ستۋدەنتتەرى ءۇشىن ايتارلىقتاي تارتىمدى ەل رەتىندە تانىلىپ وتىر. «بولاشاق» باعدارلاماسى اياسىندا بۇل ەلدە 150 ستۋدەنت ءبىلىم الىپ جاتقان كورىنەدى. «كاناداداعى ءبىزدىڭ بالالاردىڭ جاعدايىن ۇنەمى باقىلاپ وتىرامىز. بىزدە قاي ەلدى مەكەندە قانشا بالا تۇرىپ جاتقاندىعى تۋرالى ناقتى كەستە بار جانە ونداعى وتباسىلاردىڭ ءاتى-جونىن ەگجەي-تەگجەيلى بىلەمىز. ولار ءۇشىن ءتۇرلى شارالاردى ۇنەمى ۇيىمداستىرىپ كەلەمىز»، - دەپ توقتالدى ەلشى.

قازاقستان كانادانىڭ تەحنولوگيالارىن پايدالانا وتىرىپ، وسكەمەندە ۋران تازارتاتىن زاۋىت سالادى. بۇل تۋرالى استانادا وتكەن قازاقستان-كانادا ىسكەرلىك كەڭەسىنىڭ العاشقى وتىرىسىندا «قازاتومونەركاسىپ» ۇاك» اق-نىڭ باسقارما ءتوراعاسى، ىسكەرلىك كەڭەستىڭ قازاقستان تاراپىنان تەڭ ءتوراعاسى اسقار جۇماعالييەۆ ءمالىم ەتتى. «ءقازىر ۋراندى تەرەڭ وڭدەۋ باعىتىن قاراستىرىپ، قىزىقتى ءبىر جوبانى جۇزەگە اسىرعىمىز كەلەدى. كانادا تەحنولوگياسىن پايدالانا وتىرىپ، قازاقستان اۋماعىندا ۋراندى تىكەلەي تازارتاتىن زاۋىتتىڭ قۇرىلىسى - ءبىز ءۇشىن ستراتەگيالىق جوبا. سوندىقتان، ءقازىر جان-جاقتى ەكونوميكالىق سالىمداردى قاراستىرىپ، «قازاتومونەركاسىپ» كومپانياسىنا پايدا اكەلەتىن، جالپى، ءوزىن-وزى اقتايتىن زاۋىتقا اينالدىرعىمىز كەلەدى. زاۋىتتىڭ قۇرىلىسى قازاقستان مەن كانادانىڭ اتوم سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىعىن جاڭا دەڭگەيگە شىعارىپ، ستراتەگيالىق ارىپتەستىگىمىزگە جاڭا سەرپىن بەرەدى دەپ ۇمىتتەنەمىز»، - دەدى ول ىسكەرلىك كەڭەستەگى بايانداماسىندا. جۋرناليستەردىڭ سۇراعىنا جاۋاپ بەرە كەلە، ا.جۇماعالييەۆ زاۋىتتىڭ قۇنى مەن قۇرىلىس كەزەڭى تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەسى دايىن بولعان سوڭ بەلگىلى بولاتىنىن ايتتى.

«ارينە، تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەسىن دايىنداپ جاتىرمىز. وسى قۇجات دايىن بولعان سوڭ زاۋىتتىڭ قۇرىلىسى باستالادى. قازاقستاندا وسىنداي زاۋىت بولعانىن قالايمىز، ەكونوميكالىق تيىمدىلىگى دە ماڭىزدى. زاۋىت وسكەمەندە سالىنادى. وزدەرىڭىز بىلەتىندەي، وسكەمەندەگى ءۇلبى زاۋىتى ءبىزدىڭ اتوم ونەركاسىبىنىڭ ۇلكەن جاساعى»، - دەدى ا.جۇماعالييەۆ. ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك، كانادا سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ 2013 جىلى قازاقستانعا جاساعان ساپارى كەزىندە ەكى تاراپ اتوم ەنەرگياسىن بەيبىت ماقساتتا پايدالانۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويعان بولاتىن.